Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

शक्र उवाच । नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम्

Transliteration

śakra uvāca | narmadātaṭamāśritya dvādaśābdaṃ jitendriyaḥ | ārādhaya śivaṃ śāntaṃ punaḥ prāpsyasi sadgatim

Translation

シャクラは言った。「ナルマダーの岸に身を寄せ、十二年のあいだ諸感官を制し、寂静なる主シヴァを礼拝せよ。そうすれば再び、真実にして吉祥なる道を得るであろう。」

Word by Word

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नर्मदातटम्: the bank of the Narmadā
• नर्मदातटम्: Karma (Object with gerund/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-सम्बन्धे (आश्रित्य)

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√श्रि (धातु) (कृदन्त; ल्यप्-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Sambandha (Quantifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; विशेषणम् (अब्दम्)

• अब्दम्: years (for a period)
• अब्दम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालाधिकरणे द्वितीया (duration)

• जितेन्द्रियः: having conquered the senses
• जितेन्द्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जि) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्वम् implied)

• आराधय: worship/propitiate
• आराधय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: आ-√राध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शम्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शिवम्)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• प्राप्स्यसि: you will attain
• प्राप्स्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्राप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सद्गतिम्: good state/destiny
• सद्गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

Speaker

Śakra (Indra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra prescribes a clear remedy: live on Narmadā’s bank for twelve years with conquered senses and worship the tranquil Shiva; the scene shifts from judgment to compassionate instruction.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Narmadā (Revā)
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-control joined with sustained devotion to Śiva transforms past wrongdoing into renewed spiritual uplift (sadgati).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Narmadā (Revā) riverbank is praised as a potent setting for tapas and Śiva-ārādhana.

What ritualistic prescription is mentioned?

A twelve-year observance on the Narmadā’s bank, living as jitendriya (sense-controlled) and worshipping Śiva.