Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

प्राणादिष्टतमं देव तस्माद्रक्षितुमर्हसि । यदि तेऽहमनुग्राह्यो वध्यो वा सुरसत्तम

Transliteration

prāṇādiṣṭatamaṃ deva tasmādrakṣitumarhasi | yadi te'hamanugrāhyo vadhyo vā surasattama

Translation

神よ、あなたは命そのものよりも私にとって愛しい。ゆえにお守りください。神々の最勝者よ、私に恩寵を与えるか、あるいは討つか——それはただあなたの御意のままです。

Word by Word

• प्राणात्: than life
• प्राणात्: Apadana (Comparison point/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• इष्टतमम्: most dear
• इष्टतमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्टतम (प्रातिपदिक; इष्ट + तमप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अतिशय-विशेषण (superlative)

• देव: O God
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Reason/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोगः; हेत्वर्थे अव्यय (therefore/from that reason)

• रक्षितुम्: to protect
• रक्षितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), क्रियार्थक

• अर्हसि: you ought
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदी; मध्यम-पुरुष, एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-प्रदर्शक अव्यय (conditional conjunction)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी-सम्बन्धे (your)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अनुग्राह्यः: one to be favored
• अनुग्राह्यः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अनुग्राह्य (प्रातिपदिक; √ग्रह् धातु, ण्यत्/यत्)
• Form: कृदन्त (यत्/णीयत्-भाव), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• वध्यः: to be slain
• वध्यः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विकल्पे (either/or)

• वा: or
• वा: Sambandha (Disjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)

• सुरसत्तम: O best among the gods
• सुरसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुरसत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः: सुराणां सत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Bāṇa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata

Visual Art Cues

Scene: A devotee speaks with calm intensity: one hand on the heart (prāṇa-priyatā), the other in añjali; Śiva stands as the unmoved witness, suggesting that fate—life or death—rests in divine hands.

Characters & Entities

• Bāṇa
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion culminates in śaraṇāgati—placing one’s protection and fate entirely in Śiva’s hands.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate focus is devotional surrender to Śiva within the Revā Khaṇḍa setting (the Narmadā/Revā sacred landscape), rather than naming a single tirtha in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse expresses prayerful surrender rather than a specific vrata, dāna, or snāna.