Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 75

दशाश्वमेधिकं तीर्थं कोटितीर्थं च सत्तमाः । मार्कण्डं ब्रह्मतीर्थं च आदिवाराहमुत्तमम्

daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ koṭitīrthaṃ ca sattamāḥ | mārkaṇḍaṃ brahmatīrthaṃ ca ādivārāhamuttamam

善き者の中の最上よ、そこにはダシャーシュヴァメーディカ・ティールタとコーティティールタがあり、またマールカンディヤのティールタ、ブラフマティールタ、そして優れたアーディヴァーラーハの聖地がある。

दशाश्वमेधिकम्connected with ten Aśvamedhas (name/epithet)
दशाश्वमेधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक) + अश्वमेधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः/द्विगु-प्रायः (दश-अश्वमेध-सम्बद्धम्)
तीर्थम्tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कोटितीर्थम्Koṭi-tīrtha
कोटितीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोट्याः/कोटि-सम्बद्धं तीर्थम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
सत्तमाःO best ones
सत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधन/उक्त-श्रोत्रवर्गः (हे सत्तमाः इति)
मार्कण्डम्Mārkaṇḍa (name of a tīrtha)
मार्कण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (तीर्थनाम)
ब्रह्मतीर्थम्Brahma-tīrtha
ब्रह्मतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः तीर्थम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
आदिवाराहम्Ādi-vārāha (primeval Boar; name)
आदिवाराहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + वाराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (आदिः वाराहः)
उत्तमम्excellent; best
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (श्रेष्ठम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced; not explicit in snippet)

Tirtha: Daśāśvamedhika-tīrtha; Koṭitīrtha; Mārkaṇḍa-tīrtha; Brahmatīrtha; Ādivārāha

Type: ghat

Scene: A grand ghāṭa labeled Daśāśvamedhika with symbolic horse-sacrifice motifs (horse banner, yajña-kuṇḍa iconography) but enacted as peaceful bathing; nearby Koṭitīrtha shown as many small kuṇḍas; a rishi (Mārkaṇḍeya) in meditation; Brahmā icon at Brahmatīrtha; and Ādivārāha as a majestic boar-incarnation shrine.

D
Daśāśvamedhika-tīrtha
K
Koṭitīrtha
M
Mārkaṇḍa
B
Brahmatīrtha
Ā
Ādivārāha (Varāha)

FAQs

Tīrthas are portrayed as concentrating the merit of great sacrifices (like Aśvamedha), making dharma accessible through pilgrimage.

Daśāśvamedhika-tīrtha is prominent, along with Koṭitīrtha, Mārkaṇḍa, Brahmatīrtha, and Ādivārāha.

No direct injunction is stated; the reference to Aśvamedha frames the tīrtha’s extraordinary merit, implying pilgrimage and worship as the practical equivalent.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App