Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 71

Devanagari script

कोटितीर्थं कपालेशं पाण्डुतीर्थं त्रिलोचनम् । कपिलेशं कम्बुकेशं प्रभासं कोहनेश्वरम्

Transliteration

koṭitīrthaṃ kapāleśaṃ pāṇḍutīrthaṃ trilocanam | kapileśaṃ kambukeśaṃ prabhāsaṃ kohaneśvaram

Translation

（これらである。）コーティティールタ、カパーレーシャ、パーṇḍuティールタ、三つの眼をもつ主トリローチャナ、カピレーシャ、カンブケーシャ、プラバーサ、そしてコーハネーシュヴァラ。

Word by Word

• कोटितीर्थम्: Koṭi-tīrtha
• कोटितीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• कपालेशम्: Kapāleśa
• कपालेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपाल (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कपालस्य ईशः)

• पाण्डुतीर्थम्: Pāṇḍu-tīrtha
• पाण्डुतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (पाण्डु-नामकं तीर्थम् / पाण्डुं तीर्थम्)

• त्रिलोचनम्: Trilocana (three-eyed)
• त्रिलोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि लोचनानि यस्य)

• कपिलेशम्: Kapileśa
• कपिलेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कपिलस्य ईशः)

• कम्बुकेशम्: Kambukeśa
• कम्बुकेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कम्बु (प्रातिपदिक) + केश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष (कम्बु-सदृश-केशः / कम्बोः केशः)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कोहनेश्वरम्: Kohaneśvara
• कोहनेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोहन (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोहनस्य ईश्वरः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced; not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha; Kapāleśa; Pāṇḍutīrtha; Trilocana; Kapileśa; Kambukeśa; Prabhāsa; Kohaneśvara

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A garland of eight shrines along a ghat: Koṭitīrtha bathing steps; Kapāleśa with skull-bowl iconography; Pāṇḍutīrtha with pale stone; Trilocana with a third-eye emblem; Kapileśa with sage Kapila nearby; Kambukeśa with conch motifs; Prabhāsa with radiant light; Kohaneśvara as a forest-edge shrine.

Characters & Entities

• Koṭitīrtha
• Kapāleśa
• Pāṇḍutīrtha
• Trilocana
• Kapileśa
• Kambukeśa
• Prabhāsa
• Kohaneśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps dharma onto geography: multiple named Śiva-tīrthas form a sacred network supporting pilgrimage and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A cluster of tīrthas and Śiva-shrines is praised—Koṭitīrtha, Kapāleśa, Pāṇḍutīrtha, Trilocana, Kapileśa, Kambukeśa, Prabhāsa, and Kohaneśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription appears; the emphasis is on sacred-name enumeration, implying snāna, darśana, and worship customary to tīrthas.