Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2
Devanagari script
दृष्ट्वा चाप्सरसं पुण्यामुर्वशीं कमलाननाम् । संत्रस्तो विस्मितश्चाभूदिन्द्रो राजश्रिया वृतः
Transliteration
dṛṣṭvā cāpsarasaṃ puṇyāmurvaśīṃ kamalānanām | saṃtrasto vismitaścābhūdindro rājaśriyā vṛtaḥ
Translation
聖なるアプサラス、蓮華のごとき面貌のウルヴァシーを見て、王者の栄光に囲まれたインドラは、恐れに震え、同時に驚嘆に満たされた。
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier of main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: दृश्, अर्थे: ‘दृष्ट्वा’ = having seen
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अप्सरसम्the apsaras (celestial nymph)
अप्सरसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
पुण्याम्holy, virtuous
पुण्याम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying अप्सरसम्/उर्वशीम्)
उर्वशीम्Urvaśī
उर्वशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउर्वशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अप्सरसम् इत्यस्य विशेषनाम
कमलाननाम्lotus-faced
कमलाननाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकमल + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कमलस्य आननम् इव यस्याः) / उपमानपूर्वक-विशेषण
संत्रस्तःfrightened
संत्रस्तः:
Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसंत्रस्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) ‘संत्रस्’ भावः
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अभूत्became, was
अभूत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
राजश्रियाby royal splendor
राजश्रिया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootराज + श्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः श्रीः)
वृतःsurrounded, adorned
वृतः:
Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) √वृ (to cover/encircle)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-mandala (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Yudhiṣṭhira (implied by nearby address in the passage)
Visual Art Cues
Scene: Indra, radiant with royal insignia and attendants, beholds Urvaśī—lotus-faced and luminous—his posture shifting from confident majesty to startled awe.
Characters & Entities
U
UrvaśīI
IndraA
ApsarasFAQs
Worldly authority and splendor do not prevent inner trembling when confronted with divine or extraordinary manifestations.
No tīrtha is specified in this verse.
None.