Adhyaya 194

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तच्छ्रुत्वानान्तदेवेन विश्वरूपमुदाहृतम् । देवराजस्तथा देवाः परं विस्मयमागताः

聖マールカンデーヤは言った。無限なる神が自らの宇宙的な御姿を宣言されたと聞き、天帝インドラ――デーヴァたちの王――ならびに諸神はこの上ない驚嘆に包まれた。

Verse 2

दृष्ट्वा चाप्सरसं पुण्यामुर्वशीं कमलाननाम् । संत्रस्तो विस्मितश्चाभूदिन्द्रो राजश्रिया वृतः

聖なるアプサラス、蓮華のごとき面貌のウルヴァシーを見て、王者の栄光に囲まれたインドラは、恐れに震え、同時に驚嘆に満たされた。

Verse 3

न किंचिदुत्तरं वाक्यमुक्तवाञ्जोषमास्थितः । इति वृत्तान्तभूतं हि नारायणविचेष्टितम्

彼は返答の言葉を一つも発せず、ただ沈黙していた。これこそまことに、ナーラーヤナの神妙なる御業の不思議な成り行きであり、今や語り伝えられる出来事となった。

Verse 4

भृगोः खात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीः श्रुत्वा तु वै नृप । वैश्वरूपं परं रूपं विस्मिताचिन्तयत्तदा

王よ、ブリグの娘カーティより生まれたラクシュミーは、その至上にして遍満する御姿を聞くや驚嘆し、やがて深く思索した。

Verse 5

केनोपायेन स स्यान्मे भर्ता नारायणः प्रभुः । व्रतेन तपसा वापि दानेन नियमेन च

「いかなる手立てによって、主ナーラーヤナはわが夫となり給うのか。誓願によってか、苦行（タパス）によってか、布施によってか、あるいは戒めと行法によってか。」

Verse 6

वृद्धानां सेवनेनाथ देवताराधनेन वा । इति चिन्तापरां कन्यां सती ज्ञात्वा युधिष्ठिर

「あるいは長老への奉仕によってか、または諸神への礼拝によってか。」このように、ユディシュティラよ、徳高きサティーは、その乙女がかかる憂いの思いに没していると知り、その心のありさまを見抜いた。

Verse 7

प्राह प्राप्तो मया भर्ता शङ्करस्तपसा किल । प्रजापतिश्च गायत्र्या ह्यन्याभिरभिवाञ्छिताः

彼女は言った。「まことに、苦行（タパス）によって私はシャンカラを夫として得た。プラジャーパティはガーヤトリーによって得られ、同じく他の望みもそれぞれの修行によって成就する。」

Verse 8

तपसैव हि ते प्राप्यस्तस्मात्तच्चर सुव्रते । तपस्त्वं हि महच्चोग्रं सर्ववाञ्छितदायकम्

「ゆえに、ただ苦行によってのみ彼は得られる。ゆえにそれを行いなさい、善き誓いの淑女よ。苦行は大いにして烈しく、まことに一切の願いを授ける。」

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । सागरान्तं समासाद्य लक्ष्मीः परपुरंजय । चचार विपुलं कालं तपः परमदुश्चरम्

マールカンデーヤは語った。大海の果ての岸に至り、ラクシュミーは—敵の都を征する者よ—長きにわたり、きわめて行じ難い最上の苦行を修した。

Verse 10

स्थाणुवत्संस्थिता साभूद्दिव्यं वर्षसहस्रकम् । तत इन्द्रादयो देवाः शङ्खचक्रगदाधराः

彼女は柱のごとく不動のまま、千の天年のあいだ立ち続けた。するとインドラら諸神が、法螺貝・円盤・棍棒を携えてそこへ来た。

Verse 11

भूत्वा जग्मुस्तदर्थं ते सा तु पृष्टवती सुरान् । विश्वरूपं वैष्णवं यत्तद्दर्शयत माचिरम्

その目的のためにその姿となって赴き、神々は到着した。だが彼女はスラたちに問うた。「遅れることなく、ヴァイシュナヴァの宇宙の御姿、ヴィシュヴァルーパ（Viśvarūpa）を私に示しなさい。」

Verse 12

विलक्षा व्रीडिता देवा गत्वा नारायणं तदा । अब्रुवन् वैश्वरूपं नो शक्ता दर्शयितुं वयम्

惑い恥じた神々はそのときナーラーヤナのもとへ赴き、こう申し上げた。「我らには宇宙の御姿（ヴァイシュヴァルーパ）を示す力がございません。」

Verse 13

ततो यथेष्टं ते जग्मुः स च विष्णुरचिन्तयत् । उग्ररूपा स्थिता देवी देहं दहति भार्गवी

それから彼らは思いのままに去った。ヴィシュヌは思惟した。「バールガヴィー女神は猛き姿のままそこに立ち、苦行（タパス）の熱によって自らの身を焼いている。」

Verse 14

तां तस्मात्तत्र गत्वाहं वरं दत्त्वा तु वाञ्छितम् । पुनस्तपः करिष्यामि दर्शयिष्यामि वा पुनः । वैष्णवं विश्वरूपं यद्दुर्दश्यं देवदानवैः

「ゆえに、われは彼女のもとへ赴き、望むままの恩寵を授けよう。その後、再び苦行を修し、神々やダーナヴァでさえ見難い、ヴァイシュナヴァの宇宙の御姿をもう一度示そう。」

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच । ततो गत्वा हृषीकेशः सागरान्तस्थितां श्रियम् । प्राह तुष्टोऽस्मि ते देवि वरं वृणु यथेप्सितम्

マールカンデーヤは語った。そこでフリシーケーシャは海辺に留まるシュリーのもとへ赴き、言った。「女神よ、汝に満足した。望むままに恩寵を選びなさい。」

Verse 16

श्रीरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव प्रपन्नाया जनार्दन । तदा दर्शय यद्दृष्टमप्सरोभिस्तवानघ

シュリーは言った。「もし私に満足してくださるなら、主よ――私はあなたに帰依いたしました、ジャナールダナよ――天女アプサラスが拝したその御姿を、罪なき御方よ、どうかお示しください。」

Verse 17

विश्वरूपमनन्तं च भूतभावन केशव । गन्धमादनमासाद्य कृतं यच्च तपस्त्वया

「宇宙の御姿と無限の御姿をお示しください、衆生を養うケーシャヴァよ――ガンダマーダナに至ってあなたが修した苦行に結ばれた、その霊なる見神を。」

Verse 18

तद्वदस्व विभो विष्णो न मिथ्या यदि केशव । श्रद्दधामि न चैवाहं रूपस्यास्य कथंचन

「ゆえにお語りください、遍く満ちるヴィシュヌよ――それが虚偽でないのなら、ケーシャヴァよ。私は信を抱きながらも、この御姿をいかなる仕方でも真に悟り得ません。」

Verse 19

बहुभिर्यक्षरक्षोभिर्मायाचारिप्रचारिभिः । छन्दिता मम जानद्भिर्भावमन्तर्गतं हरौ

「私は多くのヤクシャやラークシャサに欺かれました――彼らは妖術と幻惑をもってさまよい歩いていたのです。しかも彼らは、私の真の帰依が内奥においてハリ（ヴィシュヌ）に定まっていることをよく知っていました。」

Verse 20

भूत्वा विष्णुस्वरूपास्ते चक्रिणश्च चतुर्भुजाः । सुव्रीडिता गताः सर्वे विश्वरूपो सहायतः

「彼らはヴィシュヌに似た姿となり――円盤を携え、四臂を具して――皆、大いなる羞恥のうちに去って行きました。宇宙の御姿なるヴィシュヴァルーパが、守護者として助けとなっておられたのです。」

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच । नारायणोऽथ भगवाञ्छङ्खचक्रगदाभृतम् । तया तथोक्तस्तद्रूपं मुक्त्वा वै सुरपूजितम्

マールカンデーヤは言った。「そのとき、法螺貝・円盤・棍棒を携える福徳のナーラーヤナは、彼女にそのように告げられると、神々に礼拝されるその御姿をひとまず収め、離れられた。」

Verse 22

रूपं परं यथोक्तं वै विश्वरूपमदर्शयत् । दर्शयित्वा वचः प्राह पञ्चरात्रविधानतः

彼は求めに応じて、至上の姿――宇宙的ヴィシュヴァルーパ（Viśvarūpa）――を示現し、示し終えると、パンチャラートラ（Pañcarātra）の規範に従って言葉を説いた。

Verse 23

योऽर्चयिष्यति मां नित्यं स पूज्यः स च पूजितः । धनधान्यसमायुक्तः सर्वभोगसमन्वितः

日々わたしを礼拝する者は、尊ばれるにふさわしく、また実際に尊ばれる。財と穀物に恵まれ、あらゆる正しい安楽と加護を享受する。

Verse 24

मूलं हि सर्वधर्माणां ब्रह्मचर्यं परं तपः । तेनाहं तत्र स्थास्यामि मूलश्रीपतिसंज्ञितः

ブラフマチャリヤ（梵行）はまことに一切のダルマの根本であり、最高の苦行である。ゆえにわたしはそこに住し、「ムーラシュリーパティ（Mūlaśrīpati）」の名で知られよう。

Verse 25

मूलश्रीः प्रोच्यते ब्राह्मी ब्रह्मचर्यस्वरूपिणी । सर्वयोगमयी पुण्या सर्वपापहरी शुभा

ムーラシュリー（Mūlaśrī）はブラーフミー（Brāhmī）と称され、梵行そのものの姿である。あらゆるヨーガの力に満ち、清浄にして吉祥、すべての罪を除き去る。

Verse 26

पतिस्तस्याः प्रभुरहं वरदः प्राणिनां प्रिये । रेवाजले नरः स्नात्वा योऽर्चयेन्मां यतव्रतः

わたしは彼女の主であり夫であり、衆生に恩寵を授ける者、愛しき者よ。レーヴァー（Revā）の水に沐浴し、その後、誓戒を慎んでわたしを礼拝する人は——

Verse 27

मूलश्रीपतिनामानं वाञ्छिते प्राप्नुयात्फलम् । दानानि तत्र यो दद्यान्महादानानि च प्रिये

——「ムーラシュリーパティ（Mūlaśrīpati）」の御名によって、望む果報を得る。さらに、そこで布施をなす者は—大いなるダーナの施しもまた、愛しき者よ—

Verse 28

सहस्रगुणितं पुण्यमन्यस्थानादवाप्यते । दृष्टं त्वया तत्र देशे सम्यक्चैवावधारितम् । तदर्चित्वा परान् कामानाप्स्यसि त्वं न संशयः

そこで得られる功徳は、他の場所で得るものより千倍にも増す。あなたはその地を見て、正しく心に定めて理解した。そこで彼を礼拝すれば、最上の願いを得る—疑いはない。

Verse 29

वरं वृणीष्व देवेशि वाञ्छितं दुर्लभं सुरैः । दुर्गसंसारकान्तारपतितैः परमेश्वरि

おお女神、神々の主宰よ—望むままの恩寵を選び給え、たとえデーヴァたちにも得難きものでも。おお至上の御方よ、輪廻（サンサーラ）の危うき荒野に落ちた者らのために、（救いの慈悲を授け給え）。

Verse 30

श्रीरुवाच । नारायण जगद्धातर्नारायण जगत्पते । नारायण परब्रह्म नारायणपरायण

シュリーは言った。「おおナーラーヤナ、世界を支える御方よ。おおナーラーヤナ、宇宙の主よ。おおナーラーヤナ、至上のブラフマンよ—我が唯一の帰依処はナーラーヤナ。」

Verse 31

प्रसीद पाहि मां भक्त्या सम्यक्सर्गे नियोजय । प्रियो ह्यसि प्रियाहं ते यथा स्यां तत्तथा कुरु

どうか憐れみ給え。信愛によって我を守り、創造の秩序のうちに正しく我を配し給え。あなたは我にとって愛しき御方、我もまたあなたに愛しき者—ゆえに、あるべき姿となるように整え給え。

Verse 32

गृहं धर्मार्थकामानां कारणं देव संमतम् । तदास्थायाश्रमं पुण्यं मां श्रेयसि नियोजय

家住まいは、主によりダルマ・アルタ・カーマを生み出す因と認められる。ゆえに、その聖なるアーシュラマを定め、我を最高善へ導く務めに就かせたまえ。

Verse 33

नारायण उवाच । नारायणगिरा देवि विज्ञप्तोऽस्मि यतस्त्वया । नारायणगिरिर्नाम तेन मेऽत्र भविष्यति

ナーラーヤナは言った。「女神よ、汝が『ナーラーヤナ』の御名をもって我に願いを奏したゆえ、ここに我が名を戴く聖なる山が現れよう――ナーラーヤナギリと。」

Verse 34

नारायणस्मृतौ याति दुरितं जन्मकोटिजम् । यस्माद्गिरति तस्माच्च गिरिरित्येव शब्दितम्

ナーラーヤナを憶念すれば、無数の生に積もった罪障は去りゆく。しかもそれを「呑み込む」（girati）ゆえに、これを「ギリ」（山）と称するのである。

Verse 35

तस्मात्सर्वाश्रयो देवि गिरिः पर्वतराङ्भवेत् । सुरासुरमनुष्याणां यथाहमपि चाश्रयः

ゆえに女神よ、この山は万有の依り処となり、山々の王として顕れる。まさに我もまた、デーヴァ・アスラ・人間の依り処であるがごとく。

Verse 36

य एतत्पूजयिष्यन्ति मण्डलस्थं परं मम । नारायणगिरिर्नाम देवरूपं शुभेक्षणे

この聖なるマンダラに住する我が至上の御姿を礼拝する者たち――神の相を具え「ナーラーヤナギリ」と名づけられたこの霊地よ、吉祥の眼をもつ者よ――

Verse 37

ते दिव्यज्ञानसम्पन्ना दिव्यदेहविचेष्टिताः । दिव्यं लोकमवाप्स्यन्ति दिव्यभोगसमन्विताः

彼らは神聖なる智を具え、天なる身の働きと力を得て、天上の歓楽を伴い、神妙なる世界に到達するであろう。

Verse 38

मार्कण्डेय उवाच । तयोरेवं संवदतोर्देवा इन्द्रपुरोगमाः । समागता वनोद्देशं सागरान्ते महर्षयः

マールカンデーヤは言った。「二人がそのように語り合っていると、インドラを先頭とする神々が、偉大なる聖仙たちよ、海辺の森の一域に到来した。」

Verse 39

ततो भृगुं देवराजो नारायणविचिन्तितम् । वव्रे ज्ञात्वा तु तत्कन्यां धर्मात्मा स ददौ च ताम्

それから神々の王は、ナーラーヤナに思念され認められたブリグを選んだ。これを知ったその法に生きる者は、娘を彼に嫁がせて与えた。

Verse 40

धर्मोऽपि विधिवद्वत्स विवाहं समकारयत् । देवदेवस्य राजर्षे देवतार्थे समाहितः

またダルマも、愛しき者よ、法にかなって婚礼を執り行った。王なる聖仙よ、彼は神々と神々の主の御意に心を定めていた。

Verse 41

युधिष्ठिर उवाच । धर्मो विवाहमकरोद्विधिवद्यत्त्वयोदितम् । को विधिस्तत्र का दत्ता दक्षिणा भृगुणापि च

ユディシュティラは言った。「ダルマが規定の作法により婚礼を行ったとあなたは述べた。そこでの儀礼の次第はいかなるものか。またブリグからも、いかなるダクシナー（祭司への布施）が捧げられたのか。」

Verse 42

विवाहयज्ञे समभूत्स्रुक्स्रुवग्रहणे च कः । ऋत्विजः के सदस्याश्च तस्यासन् द्विजसत्तम

その婚礼の祭祀（ヤジュニャ）において、聖なる杓子スルクとスルヴァを執り行ったのは誰か。祭官たるṛtvijは誰で、学識ある会衆の成員sadasyaは誰であったのか、ああ最勝の二度生まれよ。

Verse 43

किं तस्यावभृथं त्वासीत्तत्सर्वं वद विस्तरात् । त्वद्वाक्यामृतपानेन तृप्तिर्मम न विद्यते

その儀礼のアヴァブリタ（結びの沐浴）はいかなるものであったか。すべてを詳しく語ってください。あなたの言葉の甘露を飲んでも、なお我が満足は満ちないのです。

Verse 44

मार्कण्डेय उवाच । नारायणविवाहस्य यज्ञस्य च युधिष्ठिर । तपसस्तस्य देवस्य सम्यगाचरणस्य च

マールカンデーヤは言った。「ユディシュティラよ、ナーラーヤナの婚礼とその祭祀（ヤジュニャ）について、またその神なる御方のタパス（苦行）と、完全無欠なる実践について—」

Verse 45

वक्तुं समर्थो न गुणान्ब्रह्मापि परमेश्वरः । तथाप्युद्देशतो वच्मि शृणु भूत्वा समाहितः

至上の主ブラフマーでさえ、その功徳を余すところなく語り尽くすことはできない。それでも私は要点として述べよう。心を一つにして聴きなさい。

Verse 46

ब्रह्मा सप्तर्षयस्तत्र स्रुक्स्रुवग्रहणे रताः । अग्नीञ्जुहुविरे राजन्वेदिर्धात्री ससागरा

そこではブラフマーと七人のリシたちが、スルクとスルヴァの聖なる杓子を執っていた。王よ、彼らは聖火に供物を注ぎ入れ、大地そのものが海を伴って祭壇となった。

Verse 47

ददुः समुद्रा रत्नानि ब्रह्मर्षिभ्यो नृपोत्तम । धनदोऽपि ददौ वित्तं सर्वब्राह्मणवाञ्छितम्

王の中の最勝よ、海はブラフマリシたちに宝珠を授け、またダナダ（クベーラ）も財宝を与えた――バラモンたちの望むものはすべてであった。

Verse 48

विश्वकर्माऽपि देवानां ब्रह्मर्षीणां परंतप । वेश्मानि सुविचित्राणि सर्वरत्नमयानि च

またヴィシュヴァカルマンも、敵を屈する者よ、神々とブラフマリシのために、あらゆる宝石で成る精妙なる御殿を造り上げた。

Verse 49

कृत्वा प्रदर्शयामास देवेन्द्राय यशस्विने । शतक्रतुस्ततो विप्रान्कापिष्ठलपुरोगमान्

かくして成し遂げたのち、彼は栄光ある神々の主インドラにそれを示した。ついでシャタクラトゥ（インドラ）は、カーピシュタラを先頭とするバラモンの賢者たちにそれを見せた。

Verse 50

शौनकादींश्च पप्रच्छ बष्कलाञ्छागलानपि । आत्रेयानपि राजेन्द्र वृणुध्वमभिवाञ्छितम्

彼はシャウナカらに問い、またバシュカラやチャーガラにも問い、さらにアートレーヤたちにも、王の中の最勝よ、「望むものを選べ」と告げた。

Verse 51

दृष्ट्वा ते चित्ररत्नानि प्राहुः सर्वेश्वरेश्वरम् । देवानां च ऋषीणां च सङ्गमोऽयं सुपुण्यकृत्

その妙なる宝玉を見て、彼らは主の中の主に申し上げた。「神々とリシたちのこの集いは、きわめて功徳を生む、最上の聖なる会合である。」

Verse 52

अस्मिन्पुण्ये सुरेशान वस्तुं वाञ्छामहे सदा । शतक्रतुः प्राह पुनर्वासो वात्र भविष्यति । सत्यधर्मरता यूयं यावत्कालं भविष्यथ

「この聖なる地にて、神々の主よ、われらは常に住まわんと願う。」シャタクラトゥは答えた。「まことに、汝らが真実とダルマに帰依し続けるかぎり、幾度となくここに住処を得るであろう。」

Verse 53

मार्कण्डेय उवाच । पृष्टं यद्राजशार्दूल के मखे होत्रिणोऽभवन् । तत्प्रोच्यमानमधुना शृणु भूत्वा समाहितः

マールカンデーヤは言った。「王の中の虎よ、そなたはあの祭祀において誰が祭官であったかを問うた。いま心を静めて聴け、わたしが語り明かそう。」

Verse 54

सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य चाभवन् । औद्गात्रमत्र्यङ्गिरसौ मरीचिश्च चकार ह

サナトクマーラをはじめとする者たちが、その儀礼の会衆となった。ウドガートリ（Udgātṛ）の職はアトリとアンギラスが務め、さらにマリーチもこれを行った。

Verse 55

हौत्रं धर्मवसिष्ठौ च ब्रह्मत्वं सनको मुनिः । षट्त्रिंशद्ग्रामसाहस्रं प्रादात्तेभ्यः शतक्रतुः

ダルマとヴァシシュタがホートリ（Hotṛ）として仕え、聖仙サナカがブラフマン（Brahman）—儀礼の総監—の職に就いた。シャタクラトゥ（インドラ）は彼らに三万六千の村を授けた。

Verse 56

लक्ष्मीर्भर्त्रा च संयुक्ताभवत्तत्कृतवान्प्रभुः । ब्रह्मणो जुह्वतो वह्निं यावद्देशस्थितैः सुरैः

その御業によって主は成就された。ラクシュミーはその夫君と結ばれたのである。さらに、ブラフマーが供物を注ぎ入れるあいだ、各地に居並ぶ神々が聖なる火を守り、見届けた。

Verse 57

दृष्टं ललाटं देशोऽसौ ललाट इति संज्ञितः । स देशः श्रीपतेः क्षेत्रपुण्यं देवर्षिसेवितम्

その地は「額（ララータ）」のごとく見えたゆえ、ララータと名づけられた。そこはシュリーパティの功徳あふれる聖なるクシェートラであり、神々と聖仙（リシ）により常に参詣され奉仕される。

Verse 58

सर्वाश्चर्यमयं दिव्यं दिव्यसिद्धिसमन्वितम् । ब्राह्मणानां ततः पङ्क्तिं निवेशयितुमुद्यता

そこでは万事が驚異に満ち、神聖で、天上の成就（シッディ）を具えていた。やがて彼らは、供養と敬礼のために、ブラーフマナたちを列にして座らせようと整えた。

Verse 59

लक्ष्मीः श्रीपतिनामानमाह देवं वचस्तदा श्रीरुवाच । य एते ब्राह्मणाः शिष्या भृग्वादीनां यतव्रताः

ラクシュミーは、シュリーパティと称される主に向かってそのとき語った。「ここにいるこれらのブラーフマナは、ブリグをはじめ諸リシの弟子であり、節制の誓いに堅く住しております。」

Verse 60

तान्निवेशयितुमिच्छामि त्वत्प्रसादादधोक्षज । मरीच्यादयः सुरेन्द्रेण स्थापिता गरुडध्वज

「あなたのご加護により、アドホークシャジャよ、私は彼らをここに安住させたいのです。マリーチをはじめ諸聖仙は、神々の主によってその位に定められました。ガルダを旗印とする御方よ。」

Verse 61

नैष्ठिकव्रतिनो विप्रा बहवोऽत्र यतव्रताः । प्राजापत्ये व्रते ब्राह्मे केचिदत्र व्यवस्थिताः । तानहं स्थापयिष्यामि त्वत्प्रसादादधोक्षज

「ここには、生涯の堅固な誓いと自制に住するブラーフマナが多くおります。ある者はプラジャーパティヤの誓戒に、ある者はブラフマーの誓戒に安住しております。あなたのご加護により、アドホークシャジャよ、私は彼らをここに正しく安立いたしましょう。」

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । ततः कौतूहलधरो भगवान्वृषभध्वजः । पप्रच्छ व्रतिनः सर्वान्वृत्तिभेदे व्यवस्थितान्

マールカンデーヤは言った。「そのとき、牛旗を掲げる福徳の主は、好奇の念を抱き、さまざまな生業と行いに定まる誓戒の守り手たちすべてに問いかけた。」

Verse 63

नारदोऽपि महादेवमुपेत्य च सतीपतिम् । प्राह कृष्णाजिनधरो नैष्ठिका ब्राह्मणा ह्यमी

ナーラダもまた、サティーの主マハーデーヴァのもとに近づき、黒羚羊の皮をまとって言った。「これらのバラモンたちはまことにナイシュティカ、終生の誓いに堅固な者たちです。」

Verse 64

अमी कार्याः सुवस्त्रेण छन्नगुह्या द्विजोत्तमाः । प्राजापत्याश्चतुर्विंशसहस्राणि नरेश्वर

「この最勝の二度生まれた者たちには良き衣を与え、秘所が正しく覆われるようにすべきです。プラジャーパティヤの規律に従う者は二万四千、ああ人々の主よ。」

Verse 65

ब्रह्मचर्यव्रतस्थानां व्रतब्रह्मविचारिणाम् । द्वादशैषां सहस्राणि सन्ति वै वृषभध्वज

「また、梵行（ブラフマチャリヤ）の誓いに住し、聖なる規律とブラフマンを観想する者は、まことに一万二千、牛旗の主よ。」

Verse 66

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवा देवर्षयोऽपि च । साधु साध्वित्यमन्यन्त नोचुः केचन किंचन

ナーラダの言葉を聞くと、神々と天の聖仙たちもまた「善い、善い」と心に認め、誰ひとりとして何の異議も口にしなかった。

Verse 67

समाह्वयत्ततो लक्ष्मीस्तान् विप्रान् भक्तिसंयुता । उवाच चरणान्गृह्य प्रसादः क्रियतां मयि

そのとき、篤い信愛に満ちたラクシュミーはその婆羅門たちを招き、彼らの足を取りて言った。「どうか我に慈悲を垂れ、御好意をもってお受け入れください。」

Verse 68

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेश्मनामत्र संस्थितिः । विश्वकर्मकृतानां तु तेषु तिष्ठन्तु वोऽखिलाः

「ここには三万六千の住まいが備わっている。ヴィシュヴァカルマンの造りし家々に、汝らことごとく住まうがよい。」

Verse 69

ते तथेति प्रतिज्ञाय स्थिताः संप्रीतमानसाः । धनधान्यसमृद्धाश्च वाञ्छितप्राप्तिलक्षणाः । सर्वकामसमृद्धाश्च ह्यनारम्भेषु कर्मणाम्

彼らは「そのとおり」と誓って承け、喜悦の心にてそこに留まった。財と穀に満ち、望みの成就を印として、あらゆる願いが満たされ、しかも骨折る営みを起こさずとも足りていた。

Verse 70

इति संस्थाप्य तान् विप्रान् सा स्थिता पर्यपालयत् । चतुर्धा तु स्थितो विष्णुः श्रिया देव्याः प्रिये रतः

かくして彼女は婆羅門たちをしかるべく安住させ、自ら留まりて彼らを守り養った。ヴィシュヌもまたそこに四重の姿で住し、女神シュリーの愛しき臨在に歓喜していた。

Verse 71

एवं वैवाहिकमखे निवृत्ते ऋषयस्तु तम् । ऊचुश्चावभृथस्नानं कुत्र कुर्मो जनार्दन

かくして婚礼の供犠が終わると、聖仙たちは彼に言った。「おおジャナールダナよ、我らはどこでアヴァブリタの沐浴――儀礼を結ぶ浄めの浴――を行えばよいのか。」

Verse 72

इति श्रुत्वा तु वचनं श्रीपतिः पादपङ्कजात् । मुमोच जाह्नवीतोयं रेवामध्यगमं शुचि

その言葉を聞くや、シュリーパティは蓮華の御足よりジャーナヴィー（ガンガー）の清浄にして聖なる水を放ち、それはレーヴァーのただ中へと流れ入った。

Verse 73

हरेः पादोदकं दृष्ट्वा निःसृतं मुनयस्तु ते । विस्मिताः समपद्यन्त जानन्तस्तस्य गौरवम्

ハリの御足の御水として湧き出たその水を見て、かの仙人たちは驚嘆した。彼らはその威光と浄化の力をよく知っていたからである。

Verse 74

रुद्रेण सहिताः सर्वे देवता ऋषयस्तथा । संकथा विस्मिताश्चक्रुर्विधुन्वन्तः शिरांसि च

ルドラと共に、すべての神々と仙人たちは驚きのうちに互いに語り合い、感嘆して首を振った。

Verse 75

ऋषय ऊचुः । ब्रूहि शम्भो किमत्रायं अकस्माद्वारिसम्भवः । विष्णोः पादाम्बुजोत्थश्च सम्मोहकरणः परः

仙人たちは言った。「シャーンブよ、告げたまえ。ここに忽然と水が生じたのは何ゆえか。しかもそれがヴィシュヌの蓮華の御足より出でて、すべてを驚かせ、聖なる眩惑を起こすとはいかなることか。」

Verse 76

ईश्वर उवाच । पादोदकमिदं विष्णोरहं जानामि वै सुराः । दशाश्वमेधावभृथैः स्नानमत्रातिरिच्यते

イーシュヴァラは言った。「神々よ、これはまことにヴィシュヌの御足の御水であると我は知る。ここで沐浴する功徳は、十度のアシュヴァメーダ祭におけるアヴァブリタ（終浴）の功徳をも凌ぐ。」

Verse 77

युष्माभिः श्रीपतिः पूज्यः स्नानं चावभृथं कुतः । भविष्यतीति तेनाशु इदं वोऽर्थे विनिर्मितम्

「汝らが礼拝すべきはシュリーパティ（Śrīpati）である。ならば別にアヴァブリタ（avabhṛtha）の沐浴を要するであろうか。これが必要となることを知り、彼は汝らのために速やかにこれを現出させた。」

Verse 78

स्नात्वात्र त्रिदशेशाना यत्फलं सम्प्रपद्यते । वक्तुं न केनचिद्याति ततः किमुत्तरं वचः

「おお神々の主よ、ここで沐浴して得られる果報は、いかなる者も十分に語り尽くせぬ。言葉を超えるなら、さらに何を述べ得ようか。」

Verse 79

मार्कण्डेय उवाच । एवमुक्त्वा तु ते सर्वे स्नानं कृत्वा यथागतम् । जग्मुर्देवा महेशानपुरोगा भरतर्षभ

マールカンデーヤは言った。「かく語り終えると、彼らは皆沐浴し、そして—来た時のままに—再び去って行った。おおバーラタ族の最勝者よ、神々はマヘーシャーナ（シヴァ）を先頭として進んだ。」

Verse 80

ब्राह्मणाश्च ततः सर्वे स्ववेश्मान्येव भेजिरे । देवतीर्थे महाराज सर्वपापप्रणाशने

「その後、すべてのバラモンもまた自らの家へと帰って行った。おお大王よ——一切の罪を滅する देवतीर्थ（Devātīrtha）にて（功徳を得て）からである。」

Verse 194

अध्याय

「章。」（本文の見出し・区切り。）