Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4
Devanagari script
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो दासीदाससमन्वितः । पूज्यमानो नरेन्द्रैश्च जीवेद्वर्षशतं नरः
Transliteration
hastyaśvarathasampanno dāsīdāsasamanvitaḥ | pūjyamāno narendraiśca jīvedvarṣaśataṃ naraḥ
Translation
象・馬・戦車に恵まれ、侍女と従者に仕えられ、他の王たちからも敬われて、その人は百年の寿命を生きる。
Word by Word
हस्ति-अश्व-रथ-सम्पन्नःendowed with elephants, horses, and chariots
हस्ति-अश्व-रथ-सम्पन्नः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहस्ति (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (नरः/राजा); समाहार/उपपद-तत्पुरुषभावः (हस्त्यश्वरथैः सम्पन्नः = endowed with elephants, horses, chariots)
दासी-दास-समन्वितःaccompanied by female and male servants
दासी-दास-समन्वितः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदासी (प्रातिपदिक) + दास (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (नरः/राजा); तत्पुरुषभावः (दासीदासैः समन्वितः = accompanied by maidservants and servants)
पूज्यमानःbeing honored
पूज्यमानः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (Present passive participle/शानच्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नरः)
नरेन्द्रैःby kings
नरेन्द्रैः:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् इन्द्रः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
जीवेत्would live; should live
जीवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वर्ष-शतम्a hundred years
वर्ष-शतम्:
Karma (Extent/कर्म-प्रवृत्ति)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि) कालपरिमाणम्
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Gopeśvara
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Narādhipa (king)
Visual Art Cues
Scene: A powerful king in full regalia with elephants, horses, and chariots; attendants with fly-whisks; other kings offering respect; the king’s calm, dharmic composure emphasized.
FAQs
The Purāṇa frames dharmic merit as harmonizing spiritual purification with social prosperity, longevity, and honor.
The ongoing Gopeśvara tīrtha māhātmya in Adhyāya 174.
None directly; this verse details worldly fruits (aiśvarya and dīrghāyu) arising from prior tīrtha merit.