Adhyaya 170
マールカンデーヤは、聖なる水の場（ティールタ）で起こった危機を語る。神聖な臨在の近くの池で戯れていたカーマプラモーディニーは、シュイェーナ（śyena）と呼ばれる鳥にさらわれ、空へ運び去られた。同行の女たちは王に急報し、捜索を強く求める。王は四軍（四種の兵）から成る大軍を動員し、都は軍備の支度で騒然となる。 やがて城門の衛士が、奪われた女の装身具を差し出し、それが苦行者マーンダヴィヤの庵の近く、タパスヴィンたちに囲まれた場所で見えたと報告する。王は怒りと誤認に支配され、その苦行者を盗賊の変装と決めつけ、鳥の姿に化して逃げたのだと疑う。なすべきこととなすべからざること（kārya–akārya-viveka）を弁えず、王は婆羅門の苦行者を串刺し刑にせよと命じる。市民と村人は嘆き、抗議する――婆羅門、とりわけ苦行に身を捧げる者を処刑してはならず、仮に嫌疑があるとしても追放が限度だ、と。本章は、逼迫した状況下の王法（rājadharma）を照らし出し、拙速な処罰の危険、証拠の不確かさ、そしてティールタの聖域において修行者の清浄を守るべき重い倫理的責務を示す。
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामप्रमोदिनीसख्यो नीयमानां च तेन तु । दृष्ट्वा ताश्चुक्रुशुः सर्वा निःसृत्य जलमध्यतः
聖マールカンデーヤは語った。彼がカーマプラモーディニーを連れ去るのを見て、友の女たちは皆叫び、 पानीのただ中から姿を現した。
Verse 2
गता राजगृहे सर्वाः कथयन्ति सुदुःखिताः । कामप्रमोदिनी राजन्हृता श्येनेन पक्षिणा
一同は王宮へ赴き、深い悲しみに沈んで告げた。「大王よ、カーマプラモーディニーは鷹の鳥にさらわれました。」
Verse 3
क्रीडन्ती च जलस्थाने तडागे देवसन्निधौ । अन्वेष्या च त्वया राजंस्तस्य मार्गं विजानता
「彼女は水辺の遊び場で、神の御前に近い池にて戯れておりました。大王よ—道を知るあなたこそ—その行方を捜し、道筋を見定めてください。」
Verse 4
तासां तद्वचनं श्रुत्वा देवपन्नः सुदुःखितः । हाहेत्युक्त्वा समुत्थाय रुदमानो वरासनात्
彼女たちの言葉を聞くや、王は不運に打たれて深い悲しみに沈んだ。「ああ、ああ」と叫び、尊き座より涙ながらに立ち上がった。
Verse 5
मन्त्रिभिः सहितस्तस्मिंस्तडागे जलसन्निधौ । न चिह्नं न च पन्थानं दृष्ट्वा दुःखान्मुमोह च
大臣たちを伴い、彼は水辺のその池に至った。しるしも道も見えず、悲嘆のあまり気を失った。
Verse 6
तस्य राज्ञस्तु दुःखेन दुःखितो नागरो जनः । क्षणेनाश्वासितो राजा मन्त्रिभिः सपुरोहितैः
王の悲しみにより、都の人々もまた嘆きに沈んだ。ほどなく王は大臣たちと祭司たちに慰められた。
Verse 7
किं कुर्म इत्युवाचेदमस्मिन्काले विधीयताम् । सर्वैस्तत्संविदं कृत्वा वाहिनीं चतुरङ्गिणीम्
彼は言った。「われらは何をなすべきか。この時にふさわしいことを行え。」そして皆と相談を整え、四部軍を備えた。
Verse 8
प्रेषयामि दिशः सर्वा हस्त्यश्वरथसंकुला । वादित्राणि च वाद्यन्ते व्याकुलीभूतसंकुले
「四方へ軍を遣わす。象・馬・戦車で満ちた軍勢を。」そして騒然とした群衆の中で、軍楽の器が鳴り響いた。
Verse 9
नाराचैस्तोमरैर्भल्लैः खड्गैः परश्वधादिभिः । राजा संनाहबद्धोऽभूद्गनं ग्रसते किल
矢、投槍、槍、剣、斧などの武器を備え、王は完全に武装した。まるで敵の軍勢を呑み尽くさんばかりであった。
Verse 10
न देवो न च गन्धर्वो न दैत्यो न च राक्षसः । किं करिष्यति राजाद्य न जाने रोषनिष्कृतिम्
神でもなく、ガンダルヴァでもなく、ダイティヤでもなく、ラークシャサでもない——今日、王に抗して誰が何をなし得ようか。われはその怒りの帰結を見通せぬ。
Verse 11
नागरोऽपि जनस्तत्र दृष्ट्वा चकितमानसः । चतुर्दशसहस्राणि दन्तिनां सृणिधारिणाम्
そこでは町の人々も、それを見て心を驚愕に奪われた——象鉤を携えた象が一万四千頭。
Verse 12
अश्वारोहसहस्राणि ह्यशीतिः शस्त्रपाणिनाम् । रथानां त्रिसहस्राणि विंशतिर्भरतर्षभ
騎兵は幾千とおり、手に武器を執る勇士が八十、さらに戦車は三千二十台——おお、バラタ族の雄牛よ。
Verse 13
सङ्ग्रामभेरीनिनदैः खुररेणुर्नभोगता । एतस्मिन्नन्तरे तात रक्षको नगरस्य हि
合戦の太鼓が轟き、蹄の巻き上げた塵は天へと舞い上がった。その折、いとし子よ、まことに都の守り手は……
Verse 14
गृहीत्वाभरणं तस्यास्त्वङ्गप्रत्यङ्गिकं तथा । कुण्डलाङ्गदकेयूरहारनूपुरझल्लरीः
さらに彼女の装身具——身と四肢を飾るもの——耳飾り、腕輪、ケーユーラ、首飾り、足輪、そして鈴鳴る飾りを取り上げた……
Verse 15
निवेद्याकथयद्राज्ञे मया दृष्टं त्ववेक्षणात् । तापसानामाश्रमे तु माण्डव्यो यत्र तिष्ठति
報告を終えると、彼は王に、私が自ら観察して見たことを語った――苦行者たちの庵、すなわちマーンḍavyaが住まうところである。
Verse 16
तापसैर्वेष्टितो यत्र ददृशे तत्र सन्निधौ । दण्डवासिवचः श्रुत्वा प्रत्यक्षाङ्गविभूषणम्
その場で、まさに彼の前にて、私は彼が苦行者たちに囲まれているのを見た。杖を持つ番人の言葉を聞き、身の飾りを目の当たりの証として見た。
Verse 17
स क्रोधरक्तनयनो मन्त्रिणो वीक्ष्य नैगमान् । ईदृग्भूतसमाचारो ब्राह्मणो नगरे मम
彼は怒りにより眼を赤くし、重臣と町人たちを見て言った。「このような振る舞いのバラモンが、どうして我が都にいるのか。」
Verse 18
चौरचर्यां व्रतच्छन्नः परद्रव्यापहरकः । तेन कन्या हृता मेऽद्य तपस्विपापकर्मिणा
誓戒の仮面の下に盗みを隠し、他人の財を奪う――その罪業の苦行者によって、今日わが娘は連れ去られた。
Verse 19
शाकुन्तं रूपमास्थाय जलस्थो गगनं ययौ । पाखण्डिनो विकर्मस्थान् बिडालव्रतिकाञ्छठान्
鳥の姿を取り、水中にありながら天へと翔け上った。かくのごときはパーカンḍин、禁じられた所業に耽る者――「猫の誓い」の偽善者、そして欺く者ども……
Verse 20
चाटुतस्करदुर्वृत्तान् हन्यान्नस्त्यस्य पातकम् । न द्रष्टव्यो मया पापः स्तेयी कन्यापहारकः
このような邪悪な行いをするへつらう盗賊を殺したとしても、そこに罪はない。乙女を誘拐した盗人であるこの罪人を、私は見るべきではない。
Verse 21
शूलमारोप्यतां क्षिप्रं न विचारस्तु तस्य वै । स च वध्यो मया दुष्टो रक्षोरूपी तपोधनः
彼を直ちに杭につけよ。彼について議論の余地はない。見かけは「苦行の宝庫」だが、その実は羅刹（ラークシャサ）のような悪党であり、私が処刑せねばならない。
Verse 22
एवं ब्रुवंश्चलन्क्रोधादादिश्य दण्डवासिनम् । कार्याकार्यं न विज्ञाय शूलमारोपयद्द्विजम्
このように語り、怒りに震えながら、王は処刑人に命じた。なすべきこととなすべきでないことの分別もなく、彼はその再生族（バラモン）を杭につけさせた。
Verse 23
पौरा जानपदाः सर्वे अश्रुपूर्णमुखास्तदा । हाहेत्युक्त्वा रुदन्त्यन्ये वदन्ति च पृथक्पृथक्
その時、町の人々も村の人々も皆、顔を涙で濡らし、「ああ！」と叫んだ。ある者は泣き、ある者はそれぞれのやり方で口々に語った。
Verse 24
कुत्सितं च कृतं कर्म राज्ञा चण्डालचारिणा । ब्राह्मणो नैव वध्यो हि विशेषेण तपोवृतः
チャンダーラ（不可触民）のように振る舞う王によって、忌まわしい行いがなされた。バラモンは殺されるべきではなく、とりわけ苦行と聖なる誓いに身を捧げた者はなおさらである。
Verse 25
यदि रोषसमाचारो निर्वास्यो नगराद्बहिः । न जातु ब्राह्मणं हन्यात्सर्वपापेऽप्यवस्थितम्
もしその振る舞いが怒りに支配されているなら、都の外へ追放せよ。だが、たとえあらゆる罪に沈んでいようとも、決してブラーフマナを殺してはならない。
Verse 26
राष्ट्रादेनं बहिष्कुर्यात्समग्रधनमक्षतम् । नाश्नाति च गृहे राजन्नाग्निर्नगरवासिनाम् । सर्वेऽप्युद्विग्नमनसो गृहव्याप्तिविवर्जिताः
彼を国土から追放せよ。ただし財は損なわず、無傷のままにしておくべきである。王よ、都人の家々では聖なる火は「食さず」（供物を受け取らず）、皆が心に不安を抱き、落ち着いた家の充実を失っている。
Verse 170
। अध्याय
章の標識：「アドヒャーヤ」（終わり／見出しの संकेत）。