Adhyaya 15

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो मातृसहस्रैश्च रौद्रैश्च परिवारिता । कालरात्रिर्जगत्सर्वं हरते दीप्तलोचना

聖マールカンデーヤは言った。すると、幾千もの猛き母神に囲まれたカーララートリーは、燃え立つ眼をもって、全世界を奪い取り運び去り始めた。

Verse 2

ततस्ता मातरो घोरा ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाः । वाय्विन्द्रानलकौबेरा यमतोयेशशक्तयः

そのとき、恐るべき母神たちが現れた。彼女らはブラフマー・ヴィシュヌ・シヴァの力を体現し、さらにヴァーユ、インドラ、アグニ、クベーラ、ヤマ、（水の主）ヴァルナ、そしてイーシャのシャクティを伴っていた。

Verse 3

स्कन्दक्रोडनृसिंहानां विचरन्त्यो भयानकाः । चक्रशूलगदाखड्गवज्रशक्त्यृष्टिपट्टिशैः

彼女らは恐るべき姿で巡り歩き、スカンダ、（猪身の）ヴァラーハ、ナラシンハのごとく、円盤・三叉戟・棍棒・剣・金剛杵・槍・長槍・戦斧を携えていた。

Verse 4

खट्वाङ्गैरुल्मुकैर्दीप्तैर्व्यचरन्मातरः क्षये । उमासंनोदिता सर्वाः प्रधावन्त्यो दिशो दश

カトヴァーンガと燃えさかる松明を振るい、母神たちは滅尽の時に駆け巡った。ウマーに促され、皆いっせいに躍り出て、十方へと疾走した。

Verse 5

तासां चरणविक्षेपैर्हुङ्कारोद्गारनिस्वनैः । त्रैलोक्यमेतत्सकलं विप्रदग्धं समन्ततः

彼女らの足踏みと、フーンカーラ（huṃkāra）および叫びの轟きによって、この三界のすべては四方より焼き尽くされた。

Verse 6

हाहारवाक्रन्दितनिस्वनैश्च प्रभिन्नरथ्यागृहगोपुरैश्च । बभूव घोरा धरणी समन्तात्कपालकोशाकुलकर्बुराङ्गी

「ハー、ハー！」という叫喚と慟哭の響きに満ち、通りも家々も門楼も砕け散って、大地は遍く恐るべきものとなった――その面は斑に染まり、髑髏の山が散り敷かれた。

Verse 7

यदेतच्छतसाहस्रं जम्बूद्वीपं निगद्यते । सर्वमेव तदुच्छन्नं समाधृष्य नृपोत्तम

十万（由旬）に及ぶと語られるそのジャンブードヴィーパは、四方より攻め立てられたとき、ことごとく蹂躙され荒廃した――王の中の最勝者よ。

Verse 8

जम्बुं शाकं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलिस्तथा । पुष्करद्वीपसहिता ये च पर्वतवासिनः

ジャンブ、シャーカ、クシャ、クラウンチャ、ゴーメーダ、シャールマリーの諸洲は、プシュカラ・ドヴィーパとともに、さらに山に住む者たちさえも、その災厄に巻き込まれた。

Verse 9

ते ग्रस्ता मृत्युना सर्वे भूतैर्मातृगणैस्तथा । महासुरकपालैश्च मांसमेदोवसोत्कटैः

彼らは皆、死に呑み込まれた――ブータ（bhūta）の群れと母神の衆（マートリガナ）によって、さらに肉と脂と髄にまみれた巨大なアスラの髑髏とともに。

Verse 10

रुधिरोद्गारशोणाङ्गी महामाया सुभीषणा । पिबन्ती रुधिरं तत्र महामांसवसाप्रिया

そこでは、噴き出す血により身を深紅に染めた、最も恐るべきマハーマーヤーが血を飲み、肉と脂の大いなる山を愛して悦んでいた。

Verse 11

कपालहस्ता विकटा भक्षयन्ती सुरासुरान् । नृत्यन्ती च हसन्ती च विपरीता महारवा

手に髑髏を携え、異様な姿のまま、彼女は天神も阿修羅も等しく喰らった。舞い、笑い、逆さの姿勢で、轟く大咆哮を放った。

Verse 12

त्रैलोक्यसंत्रासकरी विद्युत्संस्फोटहासिनी । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां भक्षयित्वा च मेदिनीम्

三界に恐怖を広げ、稲妻の炸裂のように笑う彼女は、七つの大陸と取り巻く海に囲まれた大地を食らい尽くしてなお、飽くことがなかった。

Verse 13

ततः स्वस्थानमगमद्यत्र देवो महेश्वरः । नर्मदातीरमाश्रित्यावसन्मातृगणैः सह

それから彼女は、自らの定められた住処へ赴いた――主マヘーシュヴァラの住まうところである。ナルマダーの岸に身を寄せ、母神たちの群れと共にそこに住した。

Verse 14

अमराणां कटे तुङ्गे नृत्यन्ती हसितानना । अमरा देवताः प्रोक्ताः शरीरं कटमुच्यते

不死なる者たちの高き「カタ」（腰・臀部）の上で舞い、微笑む面持ちであった。「アマラ」とは神々を指し、身体は「カタ」と呼ばれる――かくして語源によりその名が説かれる。

Verse 15

। अध्याय

章の標記：「アドヒャーヤ（Adhyāya）」。

Verse 16

अमरंकट इत्येवं तेन प्रोक्तो मनीषिभिः । महापवित्रो लोकेषु शम्भुना स विनिर्मितः

かくしてその理により、賢者たちはこれを「アマランカタ（Amaraṃkaṭa）」と称した。諸世界のうち最上に浄める聖地であり、シャンブ（Śambhu）自らがそのように स्थापितした。

Verse 17

नित्यं संनिहितस्तत्र शङ्करो ह्युमया सह । ततोऽहं नियतस्तत्र तस्य पादाग्रसंस्थितः

シャンカラ（Śaṅkara）は常にそこに在し、まことにウマー（Umā）と共におられる。ゆえに私もまたそこに定まり、御足の先端のまさに前に立って、敬虔にお仕えする。

Verse 18

प्रह्वः प्रणतभावेन स्तौमि तं नीललोहितम् । ततस्तालकसम्पातैर्गणैर्मातृगणैः सह

ひれ伏し、恭順の心をもって、私はそのニーラローヒタ（Nīlalohita）を讃える。すると、ガナ（gaṇa）たちと母神群（マートリカー、Mātṛ）と共に、騒然たる集まりが起こる。

Verse 19

संप्रनृत्यति संहृष्टो मृत्युना सह शङ्करः । खट्वाङ्गैरुल्मुकैश्चैव पट्टिशैः परिघैस्तथा

シャンカラは歓喜して、ムリティユ（死）と共に舞う。そこにはまた、カトヴァーンガ（khaṭvāṅga）の杖、燃える松明、戦斧、そして鉄の棍棒がある。

Verse 20

मांसमेदोवसाहस्ता हृष्टा नृत्यन्ति संघशः । वामना जटिला मुण्डा लम्बग्रीवोष्ठमूर्द्धजाः

彼らは群れをなして歓喜のうちに舞い、手は肉と脂と膏にまみれている――背の低い者、髪はもつれ、頭は剃られ、首は長く、唇は突き出し、頭頂には奇妙な房がある。

Verse 21

महाशिश्नोदरभुजा नृत्यन्ति च हसन्ति च । विकृतैराननैर्घोरैरर्भुजोल्बणमुखादिभिः

巨大な男根と腹と腕を備え、彼らは舞い、また笑う。顔は歪みて凄惨、ある者は怪物のような大口をもち、ほかにも恐るべき相を現す。

Verse 22

अमरं कण्टकं चक्रुः प्राप्ते कालविपर्यये । तेषां मध्ये महाघोरं जगत्सन्त्रासकारणम्

時の秩序が転倒したとき、アマラ（不死の神々）さえも棘となり、苦悩の源となった。そのただ中に、世を震え上がらせるほどの大いなる恐怖が現れた。

Verse 23

मृत्युं पश्यामि नृत्यन्तं तडित्पिङ्गलमूर्द्धजम् । तस्य पार्श्वे स्थितां देवीं विमलाम्बरभूषिताम्

我は死そのものが舞うのを見る。髪は稲妻のごとく黄褐に輝く。その傍らには、清浄無垢の衣をまとい飾られた女神が立っている。

Verse 24

कुण्डलोद्घुष्टगण्डां तां नागयज्ञोपवीतिनीम् । विचित्रैरुपहारैश्च पूजयन्तीं महेश्वरम्

その女神は――耳飾りの響きが頬に鳴り、蛇を祭祀の聖紐として身に帯び――種々の妙なる供物をもってマヘーシュヴァラを礼拝していた。

Verse 25

अपश्यं नर्मदां तत्र मातरं विश्ववन्दिताम् । नानातरङ्गां सावर्तां सुवेलार्णवसंनिभाम्

そこで私は、全世界に礼拝される母なるナルマダーを見た。無数の波と渦に満ち、そびえる岸に囲まれた大海のごとくであった。

Verse 26

महासरःसरित्पातैरदृश्यां दृश्यरूपिणीम् । वन्द्यमानां सुरैः सिद्धैर्मुनिसङ्घैश्च भारत

バーラタよ、彼女は大いなる湖や川や滝に隠れて見えぬかと思えば、なお目に見える姿として現れ、神々とシッダたち、そして聖仙の群れに礼拝されていた。

Verse 27

एतस्मिन्नन्तरे घोरां सप्तसप्तकसंज्ञिताम् । महावीच्यौघफेनाढ्यां कुर्वन्तीं सजलं जगत्

その間に、「七七」と呼ばれる恐るべき相が起こった。巨大な波の奔流が泡を満たし、全世界を一つの水の塊と化した。

Verse 28

दृष्टवान्नर्मदां देवीं मृगकृष्णाम्बरां पुनः । सधूमाशनिनिर्ह्रादैर्वहन्तीं सप्तधा तदा

再び私は、黒き鹿皮をまとった女神ナルマダーを見た。その時、彼女は七つの流れとなって奔り出で、煙る雷鳴と稲妻の轟きを伴っていた。

Verse 29

इति संहारमतुलं दृष्टवान्राजसत्तम । नष्टचन्द्रार्ककिरणमभूदेतच्चराचरम्

かくして、王の中の最勝者よ、私は比類なき滅びを見た。月と日の光は失われ、動くものも動かぬものも、ことごとく闇に沈んだ。

Verse 30

महोत्पातसमुद्भूतं नष्टनक्षत्रमण्डलम् । अलातचक्रवत्तूर्णमशेषं भ्रामयंस्ततः

大いなる凶兆が起こり、星々の輪は消え失せた。ついで万物は一つ残らず、燃える松明の輪のごとく疾く旋回した。

Verse 31

विमानकोटिसंकीर्णः स किंनरमहोरगः । महावातः सनिर्घातो येनाकम्पच्चराचरम्

虚空は無数のヴィマーナで満ち、キンナラと大蛇があまねく取り巻いた。轟音を伴う大風が起こり、動くものも動かぬものもことごとく揺さぶった。

Verse 32

रुद्रवक्त्रात्समुद्भूतः संवर्तो नाम विश्रुतः । वायुः संशोषयामास विततन् सप्तसागरान्

ルドラのまさに口より、名高き「サンヴァルタ」と呼ばれる風が生じた。四方に広がり、七つの大海を乾かし始めた。

Verse 33

उद्धूलिताङ्गः कपिलाक्षमूर्द्धजो जटाकलापैरवबद्धमूर्द्धजः । महारवो दीप्तविशालशूलधृक्स पातु युष्मांश्च दिने दिने हरः

ハラが日ごとに汝らを守護せんことを。身は塵にまみれ、黄褐の髪は濃きジャターの束に結ばれ、轟然と咆哮し、燃え輝く巨大な三叉戟を執る。

Verse 34

शूली धनुष्मान्कवची किरीटी श्मशानभस्मोक्षितसर्वगात्रः । कपालमालाकुलकण्ठनालो महाहिसूत्रैरवबद्धमौलिः

三叉戟を携え弓を執り、甲冑をまとい冠を戴く。全身は火葬場の灰に塗られ、頸には髑髏の花鬘がかかり、頭は大蛇の縄で結ばれている。

Verse 35

स गोनसौघैः परिवेष्टिताङ्गो विषाग्निचन्द्रामरसिन्धुमौलिः । पिनाकखण्टूवाङ्गकरालपाणिः स कृत्तिवासा डमरुप्रणादः

その御身は蛇の群れに巻きつかれ、御頂には毒と火と月と天の河が宿る。恐るべき御手にはピナーカの弓とカトヴァーンガを執り、皮をまとい、ḍamaruの響きが鳴り渡る。

Verse 36

स सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा महभुजावेष्टितसर्वगात्रः । नेत्रेण सूर्योदयसन्निभेन प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण

その存在は七つの世界の間隙を越えて湧き出すかのようで、全身は力強き腕に包まれていた。昇る太陽のごとき一つの眼、珊瑚の若芽のような腹をもって、彼は現れた。

Verse 37

सन्ध्याभ्ररक्तोत्पलपद्मरागसिन्दूरविद्युत्प्रकरारुणेन । ततेन लिङ्गेन च लोचनेन चिक्रीडमानः स युगान्तकाले

劫の終わりに、彼は戯れた――その姿は黄昏の雲、紅蓮、紅玉、朱（シンドゥーラ）、稲妻の閃きにも似た赤に染まっていた。顕現したリンガとその眼とによって、彼は神の遊戯を展開した。

Verse 38

हिरण्मयेनैव समुत्सृजन् स दण्डेन यद्वद्भगवान् समेरुः । पादाग्रविक्षेपविशीर्णशैलः कुर्वञ्जगत्सोऽपि जगाम तत्र

黄金の杖を振るい、あたかも尊きメール山そのもののように進んだ。つま先の蹴りで山々は砕け散り、世界を震わせつつ、彼もまたそこへ赴いた。

Verse 39

संहर्तुकामस्त्रिदिवं त्वशेषं प्रमुञ्चमानो विकृताट्टहासम् । जहार सर्वं त्रिदिवं महात्मा संक्षोभयन्वै जगदीश एकः

天界すべてを滅さんと欲し、彼は恐るべき哄笑を放った。大いなる魂のその御方――宇宙の唯一の主――は三重の天をことごとく掴み、揺り動かした。

Verse 40

तं देवमीशानमजं वरेण्यं दृष्ट्वा जगत्संहरणं महेशम् । सा कालरात्रिः सह मातृभिश्च गणाश्च सर्वे शिवमर्चयन्ति

その神—イーシャーナ、無生にして最も崇むべき者、世界を収滅するマヘーシャ—を見て、カーララートリーは母神群（マートリ）とすべてのガナたちと共にシヴァを礼拝した。

Verse 41

नन्दी च भृङ्गी च गणादयश्च तं सर्वभूतं प्रणमन्ति देवम् । जागद्वरं सर्वजनस्य कारणं हरं स्मरारातिमहर्निशं ते

ナンディー、ブリンギー、そしてガナの群れは、万有そのものなる神に礼拝する。すなわちハラ、スマラの敵、世における至上者、万生の原因であり、あなたが昼夜に念ずる御方である。