Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तं तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । नगरं कुण्डिनं नाम भीष्मकः परिपाति हि

Transliteration

taṃ te'haṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ | nagaraṃ kuṇḍinaṃ nāma bhīṣmakaḥ paripāti hi

Translation

いま汝にその由来を語ろう—心を一つにして聴け。クンディナという都があり、そこをまことにビーシュマカ王が治めている。

Word by Word

• तम्: that (matter/him)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (him/that)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (your/to you—enclitic)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• सम्प्रवक्ष्यामि: I will tell fully
• सम्प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + सम्+प्र (उपसर्ग)
• Form: लृट्-लकारः (भविष्यत्कालः), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थकः), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• एकाग्रमानसः: with a focused mind
• एकाग्रमानसः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: एकाग्र (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सम्बोधनार्थे)

• नगरम्: city
• नगरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नगर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कुण्डिनम्: Kuṇḍina (name)
• कुण्डिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्डिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; नगरस्य नाम

• नाम: named
• नाम: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; नामार्थक-निपातः (as called/namely)

• भीष्मकः: Bhīṣmaka
• भीष्मकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भीष्मक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• परिपाति: rules/protects
• परिपाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु) + परि (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)
• Form: अव्ययम्; निपातः (emphasis/indeed)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: A narrator begins a solemn account; the prosperous city of Kuṇḍina is evoked, with King Bhīṣmaka presiding in royal assembly.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Kuṇḍina
• Bhīṣmaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are often illuminated through linked royal and regional histories; attention and concentration are urged for receiving dharmic narratives.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The verse begins the origin narrative that ultimately supports the māhātmya of Rukmiṇī Tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces the setting—Kuṇḍina and King Bhīṣmaka.