Adhyaya 142

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज रुक्मिणीतीर्थमुत्तमम् । यत्रैव स्नानमात्रेण रूपवान्सुभगो भवेत्

聖マールカンデーヤは言った。「それから、大王よ、最上のルクミニー・ティールタへ赴くがよい。そこではただ沐浴するだけで、人は麗しく、幸運に恵まれる。」

Verse 2

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः । स्नानं समाचरेत्तत्र न चेह जायते पुनः

とりわけ第八のティティ、第十四のティティ、そして殊に第三のティティには、そこで沐浴を修すべきである。そうすれば、この世に再び生まれることはない。」

Verse 3

यः स्नात्वा रुक्मिणीतीर्थे दानं दद्यात्तु कांचनम् । तत्तीर्थस्य प्रभावेन शोकं नाप्नोति मानवः

ルクミニー・ティールタで沐浴し、その後に黄金を布施する者は、その聖なる渡しの威力によって、悲しみに沈むことがない。」

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । तीर्थस्यास्य कथं जातो महिमेदृङ्मुनीश्वर । रूपसौभाग्यदं येन तीर्थमेतद्ब्रवीहि मे

ユディシュティラは言った。「牟尼の主よ、このティールタのかくも大いなる威光はいかにして生じたのですか。美と吉祥を授けるこの聖地について、私に語ってください。」

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

マールカンデーヤは言った。「バラタよ、私は古の物語を、起こったとおりに語ろう。これは昔、長老たちが伝統の系譜によって語り伝えたものだ。」

Verse 6

तं तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । नगरं कुण्डिनं नाम भीष्मकः परिपाति हि

いま汝にその由来を語ろう—心を一つにして聴け。クンディナという都があり、そこをまことにビーシュマカ王が治めている。

Verse 7

हस्त्यश्वरथसम्पन्नो धनाढ्योऽति प्रतापवान् । स्त्रीसहस्रस्य मध्यस्थः कुरुते राज्यमुत्तमम्

象・馬・戦車に恵まれ、富は満ち、武威はきわめて盛ん。千の女人に囲まれつつも、彼は最上の王国を治めている。

Verse 8

तस्य भार्या महादेवी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । तस्यामुत्पादयामास पुत्रमेकं च रुक्मकम्

その王妃は大いなる貴婦人で、彼にとって命の息よりも尊い存在であった。彼女は一人の男子を産み、その名をルクマカといった。

Verse 9

द्वितीया तनया जज्ञे रुक्मिणी नाम नामतः । तदाशरीरिणी वाचा राजानं तमुवाच ह

次に第二の子が生まれた。名をルクミニーという姫である。その時、身なき声がその王に告げた。

Verse 10

चतुर्भुजाय दातव्या कन्येयं भुवि भीष्मक । एवं तद्वचनं श्रुत्वा जहर्ष प्रियया सह

「ビーシュマカよ、この乙女は地上において四臂の主に嫁がせるべし。」その言葉を聞いて、王は愛する王妃とともに歓喜した。

Verse 11

ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिः प्रविष्टः सूतिकागृहम् । स्वस्तिकं वाचयित्वास्याश्चक्रे नामेति रुक्मिणी

学識あるバラモンたちと共に産室に入り、吉祥の祝福を唱えさせ、こうして彼女に「ルクミニー（Rukmiṇī）」の名を授けた。

Verse 12

यतः सुवर्णतिलको जन्मना सह भारत । ततः सा रुक्मिणीनाम ब्राह्मणैः कीर्तिता तदा

生まれた時から額に黄金の印があったゆえに、バーラタよ、その時バラモンたちは彼女の名を「ルクミニー（Rukmiṇī）」と称え告げた。

Verse 13

ततः सा कालपर्यायादष्टवर्षा व्यजायत । पूर्वोक्तं चैव तद्वाक्यमशरीरिण्युदीरितम्

やがて時が移り、彼女は成長して八歳となった。そして以前、無身の声によって語られたその言葉が、再び告げ知らされた。

Verse 14

स्मृत्वा स्मृत्वाथ नृपतिश्चिन्तयामास भूपतिः । कस्मै देया मया बाला भविता कश्चतुर्भुजः

それを幾度も思い返し、王は思案した。「この乙女を誰に授けるべきか。彼女に定められた『四臂の者』とはいったい誰なのか。」

Verse 15

एतस्मिन्नन्तरे तावद्रैवतात्पर्वतोत्तमात् । मुख्यश्चेदिपतिस्तत्र दमघोषः समागतः

その折ちょうど、優れた山ライヴァタ（Raivata）より、チェーディ国の第一の君主ダマゴーシャ王がそこへ到来した。

Verse 16

प्रविष्टो राजसदनं यत्र राजा स भीष्मकः । तं दृष्ट्वा चागतं गेहे पूजयामास भूपतिः

彼は、王ビースマカのいる王宮へと入った。家に来たのを見て、王はしかるべき敬意をもって彼を厚くもてなした。

Verse 17

आसनं विपुलं दत्त्वा सभां गत्वा निवेशितः । कुशलं तव राजेन्द्र दमघोष श्रियायुत

広い座を与え、 सभा（集会の間）に導いて座らせたのち、王は言った。「王の中の王よ、繁栄に満ちたダマゴーシャよ、つつがなくお過ごしか。」

Verse 18

पुण्याहमद्य संजातमहं त्वद्दर्शनोत्सुकः । कन्या मदीया राजेन्द्र ह्यष्टवर्षा व्यजायत

「今日はまことに吉祥の日となった。あなたにお会いしたくてならなかった。王の中の最勝者よ、わが娘はいま八歳となった。」

Verse 19

चतुर्भुजाय दातव्या वागुवाचाशरीरिणी । भीष्मकस्य वचः श्रुत्वा दमघोषोऽब्रवीदिदम्

「『四臂の御方に与えよ』—そのように無身の声が告げた。」ビースマカの言葉を聞いて、ダマゴーシャはこう言った。

Verse 20

चतुर्भुजो मम सुतस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्येयं दीयतां कन्या शिशुपालस्य भीष्मक

「我が子は四臂にして、三界に名高い。ゆえに、ビースマカよ、この乙女を彼に与えよ—シシュパーラに。」

Verse 21

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दमघोषस्य भूमिप । भीष्मकेन ततो दत्ता शिशुपालाय रुक्मिणी

王よ、ダマゴーシャの言葉を聞いて、ビースマカはルクミニーをシシュパーラに嫁がせた。

Verse 22

प्रारब्धं मङ्गलं तत्र भीष्मकेण युधिष्ठिर । दिक्षु देशान्तरेष्वेव ये वसन्ति स्वगोत्रजाः

ユディシュティラよ、そこでビースマカは吉祥なる婚礼の儀を始め、方々の遠国に住む同族の者たちへ（使者を）送った。

Verse 23

निमन्त्रितास्तु ते सर्वे समाजग्मुर्यथाक्रमम् । ततो यादववंशस्य तिलकौ बलकेशवौ

かくして招かれた者は皆、順を追って集まった。ついでヤーダヴァ族の二つの宝、バララーマとケーシャヴァ（クリシュナ）が来た。

Verse 24

निमन्त्रितौ समायातौ कुण्डिनं भीष्मकस्य तु । भीष्मकेण यथान्यायं पूजितौ तौ यदूत्तमौ

招かれて二人はビースマカの都クンディナに到着し、ビースマカは法にかなって、ヤドゥ族随一のその二人を丁重にもてなした。

Verse 25

ततः प्रदोषसमये रुक्मिणी काममोहिनी । सखीभिः सहिता याता पूर्बहिश्चाम्बिकार्चने

それからプラドーシャの黄昏時、恋によって心を惑わすルクミニーは、友の女たちを伴い、東の方へ出てアンビカーを礼拝しに行った。

Verse 26

सापश्यत्तत्र देवेशं गोपवेषधरं हरिम् । तं दृष्ट्वा मोहमापन्ना कामेन कलुषीकृता

そこで彼女は、牛飼いの姿をまとった神々の主—ハリ—を見た。彼を見た瞬間、彼女は惑いに沈み、恋慕の欲に心をかき乱され、曇らされた。

Verse 27

केशवोऽपि च तां दृष्ट्वा संकर्षणमुवाच ह । स्त्रीरत्नप्रवरं तात हर्तव्यमिति मे मतिः

ケーシャヴァもまた彼女を見て、サンカルシャナに言った。「愛しき兄よ、我が判断では、この女の中の至宝は連れ去るべきだ。」

Verse 28

केशवस्य वचः श्रुत्वा संकर्षण उवाच ह । गच्छ कृष्ण महाबाहो स्त्रीरत्नं चाशु गृह्यताम्

ケーシャヴァの言葉を聞いて、サンカルシャナは答えた。「行け、強大な腕をもつクリシュナよ。その女の至宝を速やかに取れ。」

Verse 29

अहं च तव मार्गेण ह्यागमिष्यामि पृष्ठतः । दानवानां च सर्वेषां कुर्वंश्च कदनं महत्

「そして私もまた、お前の道を後ろから追い、すべてのダーナヴァ（敵対する戦士）に大いなる討滅をもたらそう。」

Verse 30

संकर्षणमतं प्राप्य केशवः केशिसूदनः । ययौ कन्यां गृहीत्वा तु रथमारोप्य सत्वरम्

サンカルシャナの同意を得るや、ケーシャヴァ—ケーシーを討った者—は乙女を取り、戦車に乗せて、ただちに出立した。

Verse 31

निर्गतः सहसा राजन्वेगेनैवानिलो यथा । हाहाकारस्तदा जातो भीष्मकस्य पुरे महान्

彼は忽ちに出立した、王よ、風のごとき速さで。するとビースマカの都には、大いなる警叫が起こった。

Verse 32

निर्गता दानवाः क्रुद्धा वेला इव महोदधेः । गर्जन्तः सायुधाः सर्वे धावन्तो रथवर्त्मनि

怒れるダーナヴァらは大海のうねりのごとく押し出で、咆哮しつつ皆武装して、戦車道を追って駆けた。

Verse 33

बलदेवं ततः प्राप्ता रथमार्गानुगामिनम् । तेषां युद्धं बलस्यासीत्सर्वलोकक्षयंकरम्

やがて彼らは、戦車の跡を追うバラデーヴァに追いついた。バラとの戦いは、あらゆる世界を滅ぼしかねぬほど凄惨であった。

Verse 34

यथा तारामये पूर्वं सङ्ग्रामे लोकविश्रुते । गदाहस्तो महाबाहुस्त्रैलोक्येऽप्रतिमो बलः

昔、世に名高きターラーマヤの合戦におけるがごとく、巨腕のバラは棍棒を手にし、三界に比類なき力を示した。

Verse 35

हलेनाकृष्य सहसा गदापातैरपातयत् । अशक्यो दानवैर्हन्तुं बलभद्रो महाबलः

彼は鋤でたちまち引き寄せ、棍棒の一撃一撃で打ち倒した。大力のバラバドラは、ダーナヴァらには討ち果たし得ぬ存在であった。

Verse 36

बभञ्ज दानवान्सर्वांस्तस्थौ गिरिरिवाचलः । तं दृष्ट्वा च बलं क्रुद्धं दुर्धर्षं त्रिदशैरपि

彼はすべてのダーナヴァを打ち砕き、動かぬ山のごとく堅く立った。怒りに燃え、三十三天の神々にも屈しがたいバラを見て—

Verse 37

भीष्मपुत्रो महातेजा रुक्मीनां महयशाः । नराणामतिशूराणामक्षौहिण्या समन्वितः

そのとき、ビーシュマの子が来た。大いなる光輝を備え、ルクミナの中に名声高く、並外れて勇猛な人々から成る一アクシャウヒニー（akṣauhiṇī）を伴っていた。

Verse 38

बलभद्रमतिक्रम्य ततो युद्धे निराकरोत् । तद्युद्धं वञ्चयित्वा तु रथमार्गेण सत्वरम्

彼はバラバドラを越えて進み、やがて戦いから身を引いた。その戦闘を避け、戦車の道を通って急ぎ進んだ。

Verse 39

केशवोऽपि तदा देवो रुक्मिण्या सहितो ययौ । विन्ध्यं तु लङ्घयित्वाग्रे त्रैलोक्यगुरुरव्ययः

そのときケーシャヴァなる主も、ルクミニーを伴って進み出た。ヴィンディヤ山脈をひと跳びに越え、三界の不滅の師は先頭を進んだ。

Verse 40

नर्मदातटमापेदे यत्र सिद्धः पुरा पुनः । अजेयो येन संजातस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

彼はナルマダー河の岸に至った。そこは昔、彼が幾度もシッディ（成就）を得た場所である。このティールタの霊威によって、彼は無敵となった。

Verse 41

एतस्मात्कारणात्तात योधनीपुरमुच्यते । रुक्मोऽपि दानवेन्द्रोऽसौ प्राप्तः

このゆえに、いとしき者よ、そこはヨーダニー・プラ（Yodhanīpura）と呼ばれる。さらにダーナヴァの主ルクマもそこへ到来した。

Verse 42

प्रत्युवाचाच्युतं क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति मा व्रज । अद्य त्वां निशितैर्बाणैर्नेष्यामि यमसादनम्

憤怒して彼はアチュタに叫び返した。「止まれ、止まれ——行くな！今日、鋭き矢をもって汝をヤマの住処へ送ってやる。」

Verse 43

एवं परस्परं वीरौ जगर्जतुरुभावपि । तयोर्युद्धमभूद्घोरं तारकाग्निजसन्निभम्

かくして二人の勇士は互いに挑み合い、咆哮した。やがてその戦いは恐るべきものとなり、ターラカーの子スカンダの火のごとく燃え盛った。

Verse 44

चिक्षेप शरजालानि केशवं प्रति दानवः । नानुचिन्त्य शरांस्तस्य केशवः केशिसूदनः

ダーナヴァはケーシャヴァに向けて矢の雨を放った。だがケーシンを討ったケーシャヴァは、その矢を意にも介さなかった。

Verse 45

ततो विष्णुः स्वयं क्रुद्धश्चक्रं गृह्य सुदर्शनम् । सम्प्रहरत्यमुं यावद्रुक्मिण्यात्र निवारितः

そのときヴィシュヌ自ら怒り、スダルシャナの円盤を取り、彼を討たんとした——しかしその場でルクミニーが御身を制した。

Verse 46

त्वां न जानाति देवेशं चतुर्बाहुं जनार्दनम् । दर्शयस्व स्वकं रूपं दयां कृत्वा ममोपरि

彼はあなたを神々の主、四臂のジャナールダナとして知りません。どうか私を憐れみ、御身の真の御姿をお示しください。

Verse 47

एवमुक्तस्तु रुक्मिण्या दर्शयामास भारत । देवा दृष्ट्वापि तद्रूपं स्तुवन्त्याकाशसंस्थिताः । दिव्यं चक्षुस्तदा देवो ददौ रुक्मस्य भारत

ルクミニーにこのように告げられると、彼は真の御姿を現した、バーラタよ。虚空に住する神々はその御相を見て讃嘆した。そこで主はルクマに天眼を授けた、バーラタよ。

Verse 48

रुक्म उवाच । यन्मया पापनिष्ठेन मन्दभाग्येन केशव । सायकैराहतं वक्षस्तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि

ルクマは言った。「ケーシャヴァよ、罪に傾き不運なこの私が、矢であなたの御胸を傷つけました。そのすべてをお赦しください。」

Verse 49

पूर्वं दत्ता स्वयं देव जानकी जनकेन वै । मया प्रदत्ता देवेश रुक्मिणी तव केशव

かつて、主よ、ジャーナキーはジャナカ自らによって授けられました。同じく、神々の主よ、私はルクミニーをあなたにお渡ししました、ケーシャヴァよ。

Verse 50

उद्वाहय यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा । रुक्मस्य वचनं श्रुत्वा ततस्तुष्टो जगद्गुरुः

「法にかなうよう、規定に見られる儀礼の作法によって彼女を娶りなさい。」ルクマの言葉を聞いて、世の師はそのとき満足された。

Verse 51

बभाषे देवदेवेशो रुक्मिणं भीष्मकात्मजम् । गच्छ स्वकं पुरं मा भैः कुरु राज्यमकण्टकम्

神々の主は、ビーシュマカの子ルクマに告げた。「汝は自らの都へ帰れ。恐れるな。棘なき国として、災いなく王国を治めよ。」

Verse 52

केशवस्य वचः श्रुत्वा रुक्मो दानवपुंगवः । तं प्रणम्य जगन्नाथं जगाम भवनं पितुः

ケーシャヴァの御言葉を聞くや、ダーナヴァの中でも最も優れたルクマは、ジャガンナータに礼拝し、父の館へと赴いた。

Verse 53

गते रुक्मे तदा कृष्णः समामन्त्र्य द्विजोत्तमान् । मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

ルクマが去ると、クリシュナは最勝の再生者たちを正式に招いた。すなわち、マリーチ、アトリ、アンギラス、プラスタヤ、プラハ、クラトゥである。

Verse 54

वसिष्ठं च महाभागमित्येते सप्त मानसाः । इत्येते ब्राह्मणाः सप्त पुराणे निश्चयं गताः

さらに大いなる福徳を備えたヴァシシュタ——これらこそ心より生まれた七聖仙である。かくして、この七人のブラーフマナはプラーナの伝承に確立されている。

Verse 55

क्षमावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । इत्येवं ब्रह्मपुत्राश्च सत्यवन्तो महामते

忍耐を備え、子孫と弟子に恵まれ、偉大なる聖仙の威徳に飾られた者たち——まさにこれがブラフマーの子らであり、本性として真実に立つ、賢者よ。

Verse 56

नर्मदातटमाश्रित्य निवसन्ति जितेन्द्रियाः । तपःस्वाध्यायनिरता जपहोमपरायणाः

ナルマダーの河岸に依りて彼らは住し、諸根を制し—苦行とヴェーダの学修に励み、ジャパと火供に専心する。

Verse 57

निमन्त्रितास्तु राजेन्द्र केशवेन महात्मना । श्राद्धं कृत्वा यथान्यायं ब्रह्मोक्तविधिना ततः

大王よ、偉大なる心のケーシャヴァに招かれ、彼らはその後、ブラフマーの説き示した作法に従い、法にかなってシュラーダを修した。

Verse 58

हरिस्तान्पूजयामास सप्तब्रह्मर्षिपुंगवान् । प्रददौ द्वादश ग्रामांस्तेभ्यस्तत्र जनार्दनः

ハリはその七人の卓越せるブラフマ仙を礼拝し、そこでジャナールダナは彼らに十二の村を施与した。

Verse 59

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावद्दानं मया दत्तं परिपन्थी न कश्चन

月と日が存するかぎり、また大地がとどまるかぎり—我が与えしこの施与は存続せよ。これを妨げる者あらざれ。

Verse 60

मद्दत्तं पालयिष्यन्ते ये नृपा गतकल्मषाः । तेभ्यः स्वस्ति करिष्यामि दास्यामि परमां गतिम्

我が施したものを、罪垢を離れて守護する王たちには—我は安泰を授け、最高の境地を与えよう。

Verse 61

यावद्धि यान्ति लोकेषु महाभूतानि पञ्च च । तावत्ते दिवि मोदन्ते मद्दत्तपरिपालकाः

五大元素が諸世界においてなお巡り動くかぎり、わが施しを守護する者たちはその間ずっと天上で歓喜する。

Verse 62

यस्तु लोपयते मूढो दत्तं वः पृथिवीतले । नरके तस्य वासः स्याद्यावदाभूतसम्प्लवम्

しかし地上で汝らに与えられたものを愚かにも滅し、または無に帰す者は、被造の滅尽に至るまで地獄に住する。

Verse 63

स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्

自らの施しであれ他者の施しであれ、この大地は守り支えられるべきである。ある時に土地を有する者には、その時にこそ守護の果が帰する。

Verse 64

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत वसुंधराम् । स विष्ठायां कृमिर्भूत्वा पितृभिः सह मज्जति

自ら与えた地であれ他者が与えた地であれ、それを奪う者は糞穢の中の虫となり、祖霊とともにそこへ沈む。

Verse 65

अन्यायेन हृता भूमिरन्यायेन च हारिता । हर्ता हारयिता चैव विष्ठायां जायते कृमिः

不義に奪われた土地、また不義に奪わせた土地によって、奪う者も唆す者も、ともに糞穢の虫として生まれる。

Verse 66

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरके वसेत्

土地を施す者は六万年のあいだ天界に住す。だが奪う者、そしてそれを許す者は、同じ年月だけ地獄に住む。

Verse 67

यानीह दत्तानि पुरा नरेन्द्रैर्दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । निर्माल्यरूपप्रतिमानि तानि को नाम साधुः पुनराददाति

かつて王たちがここで施した布施——ダルマと繁栄と名声を生むその施し——それらはすでに捧げ終えた聖なる供物のようなもの。いったい誰が徳ある者として、再び取り戻そうか。

Verse 68

एवं तान्पूजयित्वा तु सम्यङ्न्यायेन पाण्डव । रुक्मिण्या विधिवत्पाणिं जग्राह मधुसूदनः

かくして正しい作法に従い彼らを丁重に敬ったのち、パーンドゥの子よ、マドゥスーダナは法にかなってルクミニーの手を取り、婚姻の儀を成就した。

Verse 69

मुशली च ततः सर्वाञ्जित्वा दानवपुंगवान् । स्वस्थानमगमत्तत्र कृत्वा कार्यं सुशोभनम्

ついでムシャリー（バララーマ）は、最も勇猛なるダーナヴァたちをことごとく打ち破り、そこでこの上なく輝かしい業を成し遂げて、自らの住処へと帰還した。

Verse 70

प्रयातौ द्वारवत्यां तौ कृष्णसंकर्षणावुभौ । गच्छमानं तु तं दृष्ट्वा केशवं क्लेशनाशनम्

かくしてクリシュナとサンカルシャナの二柱はドヴァーラヴァティーへと旅立った。苦悩を滅するケーシャヴァが道を進み去るのを見て……

Verse 71

ब्राह्मणाः सत्यवन्तश्च निर्गताः शंसितव्रताः । आगच्छमानांस्तौ वीक्ष्य रथमार्गेण ब्राह्मणान्

真実を守り、誓願に名高いバラモンたちは外へ出た。そして車道を通って近づいて来るそのバラモンたちを見て……

Verse 72

मुहूर्तं तत्र विश्रम्य केशवो वाक्यमब्रवीत् । किमागमनकार्यं वो ब्रूत सर्वं द्विजोत्तमाः

そこでしばし憩った後、ケーシャヴァは言った。「汝らの来訪の目的は何か。すべてを語れ、二度生まれの最勝者たちよ。」

Verse 73

कुर्वाणाः स्वीयकर्माणि मम कृत्यं तु तिष्ठते । देवस्य वचनं श्रुत्वा मुनयो वाक्यमब्रुवन्

「我らはそれぞれ自らの務めを行っているが、汝の聖なる務めはなお残っている。」主の言葉を聞き、牟尼たちは答えた。

Verse 74

कल्पकोटिसहस्रेण सत्यभावात्तु वन्दितः । दुष्प्राप्योऽसि मनुष्याणां प्राप्तः किं त्यजसे हि नः

無数のカルパの億（コーティ）にわたり、揺るがぬ真実ゆえに汝は礼拝されてきた。人々には得難き御方である。いま我らのもとに来られたのに、なぜ我らを捨て給うのか。

Verse 75

ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा भगवानिदमब्रवीत् । मथुरायां द्वारवत्यां योधनीपुर एव च

バラモンたちの言葉を聞いて、バガヴァーンは答えた。「マトゥラーにおいて、ドヴァーラヴァティーにおいて、そしてヨーダニー・プラにおいても……」

Verse 76

त्रिकालमागमिष्यामि सत्यं सत्यं पुनः पुनः । एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा योधनीपुरमागताः

「日に三度、わたしは必ず来よう――まことに、まことに、幾度も。」これを聞いて、そのバラモンたちはヨーダニー・プラへ赴いた。

Verse 77

अवतीर्णस्त्रिभागेन प्रादुर्भावे तु माथुरे । एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थस्योत्पत्तिकारणम्

マトゥラーにおける御出現の時、彼は三つの分として顕現した。かくして汝にすべて語られた――このティールタの起源の因である。

Verse 78

भूतं भव्यं भविष्यच्च वर्तमानं तथापरम् । यं श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

過去、未来、そしてなお来たらぬもの；現在、さらにその彼方までも――これを聞く者は一切の罪より解き放たれる。ここに疑いはない。

Verse 79

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्

そのティールタにて沐浴し、ついでバラとケーシャヴァを礼拝する者は、世界の保持者たる神、三グナを本性とする御方をまことに礼拝したのである。

Verse 80

उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

断食の行者となり、プラダクシナー（恭敬の周回）を行う者は、一切の罪より解放される――ここに疑いや論議の余地はない。

Verse 81

तत्र तीर्थे तु ये वृक्षास्तान्पश्यन्त्यपि ये नराः । तेऽपि पापैः प्रमुच्यन्ते भ्रूणहत्यासमैरपि

その聖なるティールタにおいて、そこに生える樹々をただ見るだけの人々でさえ、罪より解き放たれる――胎児殺しに等しい罪であっても。

Verse 82

प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेन ते सदृशाः स्युर्वै देवदेवेन चक्रिणा

朝早く起きてバラとケーシャヴァを拝する者は、その行いによって、神々の神にして円盤（チャクラ）を執る御方に等しき者となる。

Verse 83

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगन्नाथं देवं नारायणं हरिम्

彼らは礼拝に値し、恭しく礼を捧げるに値する。まことにその生は吉祥で、その生涯は善く生きられた—宇宙の主、神なるナーラーヤナ、ハリにひれ伏す者たちは。

Verse 84

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । तत्सर्वमक्षयं तस्य इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

王よ、その聖なるティールタにおいてなされる布施、沐浴、諸神への礼拝はすべて、行う者にとって尽きることなき功徳となる—かくシャンカラは告げた。

Verse 85

प्रविश्याग्नौ मृतानां च यत्फलं समुदाहृतम् । तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ प्रोच्यमानमशेषतः

王の中の最勝者よ、火に入って死する者たちに説かれた果報を、余すところなく聞きなさい。今、それが残りなく語られよう。

Verse 86

विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीजालमालिना । आग्नेये भवते तत्र मोदते कालमीप्सितम्

そこで彼は、太陽のごとき色に輝き、鈴の網がちりんと鳴りわたる天のヴィマーナに乗って火神アグニの界に至り、望むかぎりの時を歓喜して過ごす。

Verse 87

जले चैवा मृतानां तु योधनीपुरमध्यतः । वसन्ति वारुणे लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

また、水中で命を終える者たちは、ヨーダニー・プラのただ中にて、水神ヴァルナの世界に住し、大いなる宇宙の滅尽に至るまで留まる。

Verse 88

अनाशके मृतानां तु तत्र तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिर्नृणां नात्र कार्या विचारणा

人の王よ、そのティールタにて断食（不食）のまま命を終える者には、得られる行き先は不退転である。ここに疑いも思案も要らぬ。

Verse 89

तत्र तीर्थे तु यो दद्यात्कपिलादानमुत्तमम् । विधानेन तु संयुक्तं शृणु तस्यापि यत्फलम्

そのティールタにおいて、定められた作法にかなって最上のカピラー施（kapilā-dāna、黄褐色の牝牛の布施）を行う者よ、その功徳の果をも聞け。

Verse 90

यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतेश्च भारत । तावन्ति दिवि मोदन्ते सर्वकामैः सुपूजिताः

バーラタよ、その牝牛の毛の数、またその子の毛の数と同じほどの（歳月）、彼らは天にて歓喜し、厚く敬われ、あらゆる望みを満たされる。

Verse 91

यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वास्तावन्ति वर्षाणि महीयते सः । स्वर्गाच्च्युतश्चापि ततस्त्रिलोक्यां कुले समुत्पत्स्यति गोमतां सः

牛の毛の数ほどの歳月、彼は天において尊ばれる。さらに天より落ちた後も、三界において牛に富む家系に生まれ出る。

Verse 92

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्रूप्यं काञ्चनमेव वा । काञ्चनेन विमानेन विष्णुलोके महीयते

そのティールタにて、銀、あるいは金を施す者は、黄金の天の乗り物に乗せられ、ヴィシュヌの世界で尊崇される。

Verse 93

तस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात्पादुके वस्त्रमेव च । दानस्यास्य प्रभावेन लभते स्वर्गमीप्सितम्

そのティールタにて、履物と衣を施す者は、その布施の力により、望みの天界を得る。

Verse 94

ऋग्यजुःसामवेदानां पठनाद्यत्फलं भवेत् । तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र गायत्र्या तत्फलं लभेत्

王の中の王よ、リグ・ヤジュル・サーマの三ヴェーダを誦することで得られる果報は、そのティールタにおいてガーヤトリーのジャパにより同じく得られる。

Verse 95

प्रयागे यद्भवेत्पुण्यं गयायां च त्रिपुष्करे । कुरुक्षेत्रे तु राजेन्द्र राहुग्रस्ते दिवाकरे

王の中の王よ、プラヤーガ、ガヤー、トリプシュカラにおける功徳（プンニャ）と、さらにクルクシェートラにて日輪がラーフに捉えられる（食の時）の功徳……

Verse 96

सोमेश्वरे च यत्पुण्यं सोमस्य ग्रहणे तथा । तत्फलं लभते तत्र स्नानमात्रान्न संशयः

ソーメーシュヴァラにおけるいかなる功徳も、また月食の功徳も同じである。そこではただ沐浴するだけで、その果報を得る。疑いはない。

Verse 97

द्वादश्यां तु नरः स्नात्वा नमस्कृत्य जनार्दनम् । उद्धृताः पितरस्तेन अवाप्तं जन्मनः फलम्

まことに、ドヴァーダシーの日に沐浴し、ジャナールダナに礼拝する者は、その行いによって祖霊が救い上げられ、生の真の果が得られる。

Verse 98

संक्रान्तौ च व्यतीपाते द्वादश्यां च विशेषतः । ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिता

サンクラーンティ、ヴャティーパータ、そしてとりわけドヴァーダシーには、たとえ一人のブラーフマナに食を施しても、千万（クロール）に施したのと同じとなる。

Verse 99

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्राणि पाण्डव । तानि सर्वाणि तत्रैव द्वादश्यां पाण्डुनन्दन

おおパーンドゥ族よ、地上のあらゆるティールタ、海辺の聖地をも含めて、それらはすべてドヴァーダシーの日に、まさにその場所に現前する。パーンドゥの子よ。

Verse 100

क्षयं यान्ति च दानानि यज्ञहोमबलिक्रियाः । न क्षीयते महाराज तत्र तीर्थे तु यत्कृतम्

布施、祭祀、護摩、バリ供献の行は果が減ずることもある、大王よ。だが、そのティールタでなされたことは決して減じない。

Verse 101

यद्भूतं यद्भविष्यच्च तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कथितं ते मया सर्वं पृथग्भावेन भारत

おおバーラタよ、このティールタ（聖地）の至上の功徳――過去にあったこと、未来にあること――そのすべてを、私は汝に分けて余すところなく語り終えた。

Verse 142

। अध्याय

章終（コロフォンの標記）。