Adhyaya 125

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रवितीर्थमनुत्तमम् । यत्र देवः सहस्रांशुस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः

聖マールカンデーヤは言った。「次に、王よ、無上のラヴィ・ティールタへ赴くがよい。そこでは千光の神サハスラーンシュ（太陽）が苦行（タパス）を修し、天界へと至った。」

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता सर्वदेवनमस्कृतः । तपस्तपति देवेशस्तापसो भास्करो रविः

ユディシュティラは言った。「いかにして、世界の創造主にして諸神に礼拝される主、すなわちラヴィ・バー スカラ、神々の神が、苦行者のごとくタパス（苦行）を修するのですか。」

Verse 3

आराध्यः सर्वभूतानां सर्वदेवैश्च पूजितः । प्रत्यक्षो दृश्यते लोके सृष्टिसंहारकारकः

彼は一切の生きとし生けるものに礼拝され、また諸神により供養される。世にあって直に見られ、創造と滅尽をなす働き手である。

Verse 4

आदित्यत्वं कथं प्राप्तः कथं भास्कर उच्यते । सर्वमेतत्समासेन कथयस्व ममानघ

いかにして彼はアーディティヤの位を得、なぜバー スカラと呼ばれるのですか。罪なき御方よ、そのすべてを簡潔にお語りください。

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । महाप्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं सम्प्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम्

マールカンデーヤは言った。「大王よ、あなたの問いはまことに深遠である。自生主スヴァヤンブーに礼拝してのち、すべてを説き明かそう。」

Verse 6

आसीदिदं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । अप्रतर्क्यमविज्ञेयं प्रसुप्तमिव सर्वतः

初めに、この一切は闇であった。未顕現にして相なく、思量を超え知り得ず、あたかも四方に眠れるがごとくであった。

Verse 7

ततस्तेजश्च दिव्यं च तप्तपिण्डमनुत्तमम् । आकाशात्तु यथैवोल्का सृष्टिहेतोरधोमुखी

そのとき、比類なき神聖なる灼熱の光の塊が現れた――天より落つる流星のごとく、創造の因として下方へ向けられて。

Verse 8

तत्तेजसोऽन्तः पुरुषः संजातः सर्वभूषितः । स शिवोऽपाणिपादश्च येन सर्वमिदं ततम्

その光明の内より、あらゆる荘厳を具えた一なる御方が生じた。彼こそシヴァ——手足なき御方——その御方によってこの宇宙は遍く満たされる。

Verse 9

तस्योत्पन्नस्य भूतस्य तेजो रूपस्य भारत । पश्चात्प्रजापतिर्भूयः कालः कालान्तरेण वै

バーラタよ、その光の姿なる存在が現れたのち、プラジャーパティは再び「時」を生み出した――まことに、しかるべき間を経て、正しき季節に。

Verse 10

अग्निर्जातः स भूतानां मनुष्यासुररक्षसाम् । सर्वदेवाधिदेवश्च आदित्यस्तेन चोच्यते

彼はすべての存在にとっての火となった――人間にも、アスラにも、ラクシャサにも等しく。さらに、諸神の上に立つ主であるがゆえに、アーディティヤ（太陽）と称される。

Verse 11

आदौ तस्य नमस्कारोऽन्येषां च तदनन्तरम् । क्रियते दैवतैः सर्वैस्तेन सर्वैर्महर्षिभिः

まず彼に礼拝が捧げられ、その後に他の者へと及ぶ。これはすべての神々により、またすべての大聖仙（リシ）によって行われる。

Verse 12

तिस्रः सन्ध्यास्त्रयो देवाः सांनिध्याः सूर्यमण्डले । नमस्कृतेन सूर्येण सर्वे देवा नमस्कृताः

三つのサンディヤーと三柱の神々は太陽の円輪に臨在する。太陽に礼拝すれば、すべての神々に礼拝したこととなる。

Verse 13

न दिवा न भवेद्रात्रिः षण्मासा दक्षिणायनम् । अयनं चोत्तरं चापि भास्करेण विना नृप

王よ、バースカラなくしては昼も夜もなく、ダクシナーヤナの六か月の運行もない。ウッタラーヤナさえ成り立たぬ。

Verse 14

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । न वर्तते विना सूर्यं तेन पूज्यतमो रविः

沐浴、布施、ジャパ、ホーマ、ヴェーダの学習、神々への礼拝は、太陽なくして正しく成就しない。ゆえにラヴィ（太陽）は最も礼拝に値する。

Verse 15

शब्दगाः श्रुतिमुख्याश्च ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । प्रत्यक्षो भगवान्देवो दृश्यते लोकपावनः

ブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシュヴァラは聖なる音によって知られ、ヴェーダにおいて最勝と宣べられる。だが主は、目に見える神として直に現れ、諸世界を清める。

Verse 16

उत्पत्तिः प्रलयस्थानं निधानं बीजमव्ययम् । हेतुरेको जगन्नाथो नान्यो विद्येत भास्करात्

彼は生起の源、滅尽の住処、宝蔵、不滅の種子である。唯一の因、宇宙の主—バースカラを超えて他は知られない。

Verse 17

एवमात्मभवं कृत्वा जगत्स्थावरजङ्गमम् । लोकानां तु हितार्थाय स्थापयेद्धर्मपद्धतिम्

かくして自らより不動と動の世界を生み出し、衆生の利益のためにダルマの道と秩序を स्थापितする。

Verse 18

नर्मदातटमाश्रित्य स्थापयित्वात्मनस्तनुम् । सहस्रांशुं निधिं धाम्नां जगामाकाशमव्ययम्

ナルマダーの岸に依りて、そこに自らの身なる臨在を स्थापितし、ついで千光の太陽サハスラーンシュ、輝きの宝庫は、滅びなき虚空へと去った。

Verse 19

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । सहस्रकिरणं देवं नाममन्त्रविधानतः

そのティールタにて沐浴し、しかる後に至上主—千光の神サハスラキラナ—を、神名と真言の正しい作法に従って礼拝する者は、まことに具足し定められた供養を成就する。

Verse 20

तेन तप्तं हुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । तेन सम्यग्विधानेन सम्प्राप्तं परमं पदम्

それによって苦行は成されたかのごとく、火供は捧げられたかのごとく、あらゆる修行は成就したかのごとし。その正しい作法により、無上の境地に到る。

Verse 21

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा ये नर्मदातोये देवं पश्यन्ति भास्करम्

福なるかな、その大いなる魂の人々。彼らの生はよく生きられた—ナルマダーの水に沐浴し、神バースカラ（太陽）を拝する者たちである。

Verse 22

तथा देवस्य राजेन्द्र ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् । अनन्यभक्त्या सततं त्रिरक्षरसमन्विताः

同様に、王の中の最勝者よ、ただ一つの信愛をもって常に神を右繞（プラダクシナー）し、三音節のマントラを伴う者は、清めをもたらす修行に確立される。

Verse 23

तेन पूतशरीरास्ते मन्त्रेण गतपातकाः । यत्पुण्यं च भवेत्तेषां तदिहैकमनाः शृणु

それによって彼らの身は清められ、そのマントラによって罪は去る。いま一心に聴け、ここにおいて彼らに生ずる功徳を。

Verse 24

ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । प्रदक्षिणीकृता सर्वा पृथिवी नात्र संशयः

その行いによって、海と洞窟を備え、山と森と林苑を備えた全大地が、あたかも右繞（プラダクシナー）されたかのようになる。これに疑いはない。

Verse 25

मन्त्रमूलमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तेन मन्त्रविहीनं तु कार्यं लोके न सिध्यति

この一切、すなわち動くものと動かぬものを含む三界は、マントラを根とする。ゆえに、マントラを欠く行いは世において成就しない。

Verse 26

यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । कार्यार्थं नैव सिध्येत तथा कर्म ह्यमन्त्रकम्

木で作られた象や、革で作られた鹿が実際の用を成し得ないように、マントラなき行いもまた真に成就しない。

Verse 27

भस्महुतं पार्थ यथा तोयविवर्जितम् । निष्फलं जायते दानं तथा मन्त्रविवर्जितम्

おおパールタよ、水を欠いた灰の供物がむなしくなるように、マントラを伴わぬ布施（ダーナ）もまた果報を結ばない。

Verse 28

काष्ठपाषाणलोष्टेषु मृन्मयेषु विशेषतः । मन्त्रेण लोके पूजां तु कुर्वन्ति न ह्यमन्त्रतः

とりわけ木・石・土塊、ことに土で作られた形像に対して、この世の人々はマントラによってプージャーを行うのであり、まことにマントラなしには行わない。

Verse 29

द्वादशाब्दान्नमस्काराद्भक्त्या यल्लभते फलम् । मन्त्रयुक्तनमस्कारात्सकृत्तल्लभते फलम्

十二年にわたり信愛をもって礼拝し得る果報も、マントラを伴う一度の礼拝（頂礼）によって、そのまま得られる。

Verse 30

संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । नर्मदाया जले स्नात्वा यस्तु पूजयते रविम्

サンクラーンティ、ヴャティーパータ、アヤナ（至）およびヴィシュヴァ（分）においても、ナルマダーの水に沐浴し、その後に太陽を礼拝する者は……

Verse 31

द्वादशाब्देन यत्पापमज्ञानज्ञानसंचितम् । तत्क्षणान्नश्यते सर्वं वह्निना तु तुषं यथा

十二年にわたり積み重なった罪—無知によるものであれ、知りつつのものであれ—は、火が籾殻を焼き尽くすように、たちまち滅び去る。

Verse 32

चन्द्रसूर्यग्रहे स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्रादित्यमुखं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

月食または日食の時に沐浴し、断食して諸根を制し、そこでアーディティヤ（太陽神）の御顔を拝する者は、あらゆる罪障より解き放たれる。

Verse 33

माघमासे तु सम्प्राप्ते सप्तम्यां नृपसत्तम । सोपवासो जितक्रोध उषित्वा सूर्यमन्दिरे

マ―ガ月が到来するとき、王の中の最勝よ、第七の月日には――断食し、怒りを克服し、太陽の神殿に宿して……

Verse 34

प्रातः स्नात्वा विधानेन ददात्यर्घं दिवाकरे । विधिना मन्त्रयुक्तेन स लभेत्पुण्यमुत्तमम्

夜明けに法に従って沐浴し、真言を伴う正しい作法により昼を成す者（スーリヤ）へアルギャを捧げれば、無上の功徳を得る。

Verse 35

पितृदेवमनुष्याणां कृत्वा ह्युदकतर्पणम् । मन्दिरे देवदेवस्य ततः पूजां समाचरेत्

祖霊・諸天・人々に対してウダカ・タルパナ（清水の供養）を捧げたのち、神々の神の御寺にて、しかるべく礼拝を修すべし。

Verse 36

गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपनैवेद्यशोभनैः । पूजयित्वा जगन्नाथं ततो मन्त्रमुदीरयेत्

香、花、薫香、灯明、そして清らかな供物をもって――宇宙の主ジャガンナータを礼拝し終えたなら、次に真言を誦すべし。

Verse 37

विष्णुः शक्रो यमो धाता मित्रोऽथ वरुणस्तथा । विवस्वान्सविता पूषा चण्डांशुर्भर्ग एव च

「ヴィシュヌ、シャクラ（インドラ）、ヤマ、ダートリ、ミトラ、そしてヴァルナ；さらにヴィヴァスヴァーン、サヴィトリ、プーシャン、チャンダーṃシュ、ならびにバルガ」—

Verse 38

इति द्वादशनामानि जपन्कृत्वा प्रदक्षिणाम् । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

かくしてこの十二の御名を唱え、プラダクシナー（右繞礼拝）を行うならば、パールタよ、一心にその功徳の果を聴け。

Verse 39

दरिद्रो व्याधितो मूको बधिरो जड एव च । न भवेत्सप्त जन्मानि इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

シャンカラは告げた。「七度の生にわたり、貧しさ、病、唖、聾、そして愚鈍に陥ることはない。」

Verse 40

एवं ज्ञात्वा विधानेन जपन्मन्त्रं विचक्षणः । आराधयेद्रविं भक्त्या य इच्छेत्पुण्यमुत्तमम्

これを知り、定められた作法に従って、識者はマントラをジャパし、最高の功徳を望むなら、バクティをもってラヴィ（太陽）を礼拝すべきである。

Verse 41

मन्त्रहीनां तु यः कुर्याद्भक्तिं देवस्य भारत । स विडम्बति चात्मानं पशुकीटपतङ्गवत्

しかしバーラタよ、マントラなくして神に帰依を行う者は、自らを嘲るに等しい——獣や虫や羽虫のごとく。

Verse 42

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजते देहमुत्तमम् । स गतस्तत्र देवैस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः

その聖なる渡しにおいて、すぐれた身を捨てる者は神々の界へと運ばれ、デーヴァに讃えられ、大リシたちに敬われる。

Verse 43

स्वेच्छया सुचिरं कालमिह लोके नृपो भवेत्

自らの意のままに、この世において久しく王となる。

Verse 44

पुत्रपौत्रसमायुक्तो हस्त्यश्वरथसङ्कुलः । दासीदासशतोपेतो जायते विपुले कुले

彼は大いなる家に生まれ、子と孫に恵まれ、象・馬・戦車に囲まれ、幾百の侍女と従者に仕えられる。

Verse 125

। अध्याय

章（アディヤーヤ）の終わり。