Mantra 37

Rishi: Yājñavalkya-tradition (general)

Devata: Soma

Chandas: Triṣṭubh (predominant cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञम् । ग॒य॒स्फ़ान॑: प्र॒तर॑णः सु॒वीरोऽवी॑रहा॒ प्र च॑रा सोम॒ दुर्या॑न्

Transliteration

yā́ te dhā́māni ha·víṣā yájanti tā́ te víśvā pari·bhū́r astu ya·jñám | ga·ya·sphā́naḥ pra·táraṇaḥ su·vī́ro’·vī́rahā prá carā soma dúryān

Translation

供物によって人々が汝の諸住処を礼拝するならば、そのすべてが汝のために祭祀を周く取り囲むように。ソーマよ、生命に満ちてふくらむ者、前へと渡らしめる者、勇士に富む者、勇士を殺さぬ者よ——進み出て、住まいの内を巡り行け。

Padapatha (Word Analysis)

या । ते॒ । धामा॑नि । ह॒विषा॑ । यज॑न्ति । ता । ते॒ । विश्वा॑ । परि॒-भूः॑ । अ॒स्तु॒ । य॒ज्ञम् । ग॒य॒स्फ़ानः॑ । प्र॒तर॑णः । सु॒वीरः॑ । अ॒वी॒र॒हा॒ । प्र । च॒र॒ । सो॒म॒ । दुर्या॑न् ।

Word by Word

• या: which (those)
• या: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• ते: of/for you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → ते

• धामानि: abodes; stations; ordinances
• धामानि: Karma
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• हविषा: with oblation
• हविषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• यजन्ति: they worship/sacrifice
• यजन्ति: Kartā
• Type: Verb
• Root: यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)

• ता: those
• ता: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-

• ते: your; of you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → ते

• विश्वा: all
• विश्वा: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• परिभूः: overlord; one who surpasses/encircles
• परिभूः: Kartā
• Type: Noun (agentive)
• Root: परि-भू (धातु: भू; उपसर्ग: परि)

• अस्तु: let (it) be
• अस्तु: Kartā
• Type: Verb
• Root: अस् (भू-भावे)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• गयस्फानः: strength-giving; life/household-prosperity-bestowing
• गयस्फानः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: गयस्फान (प्रातिपदिक; सोमस्य विशेषणम्)

• प्रतरणः: helping to cross; delivering
• प्रतरणः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्र-तॄ (धातु: तॄ ‘तरति’; उपसर्ग: प्र) → प्रतरण (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• सुवीरः: having good heroes/sons; very valiant
• सुवीरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक; उपसर्ग: सु)

• अवीरहा: not slaying heroes; not destroying men
• अवीरहा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अ-वीर-हन् (प्रातिपदिक; नञ् + वीर + हन्)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• चर: move; go; proceed
• चर: Kartā
• Type: Verb
• Root: चर् (गत्यर्थे)

• सोम: O Soma
• सोम: Sampradāna
• Type: Noun (vocative)
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• दुर्यान्: households; homes; dwelling-places
• दुर्यान्: Karma
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: दुर्य (प्रातिपदिक; ‘दुर्य’ = गृहसम्बन्धी/गृह्य) → दुर्यान्

Entities Mentioned

• Soma