Mantra 22
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Aditi; Iḍā (as station/portion); prosperity (Rāyas) as desired fruit.
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
अदि॑त्यास्त्वा मू॒र्धन्नाजि॑घर्मि देव॒यज॑ने पृथि॒व्या इडा॑यास्प॒दमा॑सि घृ॒तव॒त् स्वाहा॑ । अ॒स्मे र॑मस्वा॒स्मे ते॒ बन्धु॒स्त्वे रा यो॒ मे रायो॒ मा व॒यᳪ रा॒यस्पोषे॑ण॒ वियौ॑ष्म॒ तोतो॒ राय॑:
Transliteration
ádityās tvā mūrdhánn ā́jigharmi devayájané pṛthivyā́ iḍā́yāspadám asi ghṛtávát svā́hā | asmē ramasvāsmē te bándhus tvē rā́yo mē rā́yo mā vayáṃ rāyás póṣeṇa víyauṣma totó rā́yaḥ
Translation
アディティの力によって、我は汝の頭頂に塗油す。地上の神々への祭場において。汝はイダーの座、酥油に富む者――スヴァーハー！我らとともに住め。我らのうちに汝の親縁の絆あれ。汝のうちに我が財宝あれ。われらが財と財の増益から離れぬように――常に、まことに財あれ。
Padapatha (Word Analysis)
अदित्याः । त्वा । मूर्धन् । आजिघर्मि । देव-यजने । पृथिव्याः । इडायाः । पदम् । असि । घृत-वत् । स्वाहा । अस्मे । रमस्व । अस्मे । ते । बन्धुः । त्वे । रायः । मे । रायः । मा । वयम् । रायः-पोषेण । वि-यौष्म । तोतः । रायः ।
Word by Word
अदित्याःof Aditi
अदित्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मूर्धन्on the head
मूर्धन्:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
आजिघर्मिI anoint/sprinkle (you)
आजिघर्मि:
क्रिया
TypeVerb
Rootघर्म्/घृ (धातु; ‘to sprinkle/heat; here: to anoint with ghee’), आ-उपसर्ग
देवयजनेin the divine place of sacrifice
देवयजने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदेवयजन (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
इडायाःof Iḍā
इडायाः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
पदम्a place/footing
पदम्:
कर्तृ/विधेय (predicate nominative)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
घृतवत्ghee-rich / with ghee
घृतवत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक; घृत + वत्)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(यज्ञ-उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/उद्गार)
अस्मेin us / among us
अस्मे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रमस्वtake delight / be pleased
रमस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
अस्मेin us
अस्मे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
बन्धुःkinsman/ally
बन्धुः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
त्वेin you
त्वे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
राःgive (grant)
राः:
क्रिया
TypeVerb
Rootरा (धातु; ‘to give’), वा ‘राः’ इति वैदिक-रूपं (2nd sg. impv./inj.)
यःwho
यः:
कर्तृ (relative)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक ‘wealth’)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक)
पोषेणby nourishment / prosperity
पोषेण:
करण
TypeNoun
Rootपोष (प्रातिपदिक)
वियौष्मmay we not be separated / may we not lose
वियौष्म:
क्रिया
TypeVerb
Rootयु/यौ (धातु; ‘to separate/lose’; with वि-), वैदिक-रूप
ततःfrom that / therefrom
ततः:
अपादान/हेतु (from that)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रभव अव्यय)
ततःfrom that
ततः:
अपादान/हेतु
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
रायःwealth (of/that wealth)
रायः:
(सम्बन्ध/विधेय)
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AditiI
IḍāR
Rāyas (Prosperity/Wealth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes