Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 13
Rishi: Ṛgvedic provenance; Vājasaneyin transmission
Devata: Agni (with comparative mention of Indra and Vāyu)
Chandas: Trishtubh (probable source-metre)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वाᳪ हि म॒न्द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ न॒: श्रोष्य॑ग्ने । इन्द्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णन्ति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः
Transliteration
tvā́ṃ hí mandrátamam arkaśokáir vavṛmáhe máhi naḥ śróṣy agne | índraṃ ná tvā śávasā devátā vāyúṃ pṛṇanti rā́dhasā nṛ́tamāḥ ||
Translation
われらは讃歌の炎もて汝――最も歓喜を与える者――を選び取った。聞きたまえ、アグニ（Agni）よ、われらの大いなる善のために。勇士たちが施しによって、力あるインドラ（Indra）とヴァーユ（Vāyu）を満たすように、そのように英雄たちは贈り物によって汝を満たす。
Padapatha (Word Analysis)
त्वाᳪ । हि । म॒न्द्रत॑मम् । अ॒र्क॒शो॒कैः । व॒वृ॒महे॑ । महि॑ । नः । श्रोष्य॑ । अग्ने । इन्द्रम् । न । त्वा॒ । शव॑सा । दे॒वता॑ । वा॒युम् । पृ॑णन्ति । राध॑सा । नृत॑माः ।
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
मन्द्रतमम्most gladdening / most delightful
मन्द्रतमम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
अर्कशोकैःwith hymn-and-flame (praises)
अर्कशोकैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्कशोक (समास-प्रातिपदिक; अर्क + शोक)
ववृमहेwe have chosen / we have sought
ववृमहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (वृणुते/वृणोति) धातु
महिgreatly, mightily
महि:
—
TypeIndeclinable
Rootमहि
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (स्वाम्यर्थ)
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
श्रोषिyou will hear
श्रोषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु धातु
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
उपमान (उपमेय-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
शवसाwith strength, by power
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
देवताthe deity
देवता:
कर्ता
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
वायुम्Vāyu
वायुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
पृणन्तिthey fill / they satisfy
पृणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (पृणाति) धातु
राधसाwith bounty, with gift
राधसा:
करण
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
नृतमाःthe most manly / best of men
नृतमाः:
कर्ता
TypeAdjective (used substantively)
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप्)
Entities Mentioned
A
AgniI
IndraV
VāyuRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes