Mantra 9
Rishi: Yājñavalkya (traditional Vājasaneyin attribution for this corpus)
Devata: Yajña/Prajāpati as the effective deity (desiderata enumerated as fruits of yajña)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
ऊर्क् च॑ मे सू॒नृता॑ च मे॒ पय॑श्च मे॒ रस॑श्च मे घृ॒तं च॑ मे॒ मधु॑ च मे॒ सग्धि॑श्च मे॒ सपी॑तिश्च मे कृ॒षिश्च॑ मे॒ वृष्टि॑श्च मे॒ जैत्रं॑ च म॒ औद्भि॑द्यं च मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्
Transliteration
ūrk ca me sūnṛtā ca me payaś ca me rasaś ca me ghṛtaṃ ca me madhu ca me sagdhiś ca me sapītiś ca me kṛṣiś ca me vṛṣṭiś ca me jaitraṃ ca me audbhidyaṃ ca me yajñena kalpantām
Translation
我に養いの力（ऊर्क्）と、温和なる真実の言（सू॒नृता）とがあれ。乳とその旨味とが我にあれ。酥油と蜜とが我にあれ。食と共の飲み物とが我にあれ。耕作と雨とが我にあれ。勝利の威力と、土より生ずるものとが我にあれ。これらが祭祀（यज्ञ）によって、我のために整えられ成就せよ。
Padapatha (Word Analysis)
ऊर्क् । च । मे । सू-नृता । च । मे । पयः । च । मे । रसः । च । मे । घृतम् । च । मे । मधु । च । मे । सग्धिः । च । मे । स-पीतिः । च । मे । कृषिः । च । मे । वृष्टिः । च । मे । जैत्रम् । च । मे । औद्भिद्यम् । च । मे । यज्ञेन । कल्पन्ताम् ।
Word by Word
ऊर्क्strength; nourishment
ऊर्क्:
Kartā (समुच्चित-विषयः; ‘कल्पन्ताम्’ इत्यस्य कर्तृ-समूहः)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्क् (प्रातिपदिक ‘ऊर्ज्’ = बल/पोषण)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me; my
मे:
सम्बन्ध (possessive)
TypePronoun
Rootअस्मद्
सूनृताtruthful/pleasant speech
सूनृता:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसूनृता (प्रातिपदिक; ‘सु-नृ’/‘नृता’ परम्परया—सत्य/प्रिय-वचन)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पयःmilk
पयः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
रसःsap; essence; juice
रसः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
घृतम्ghee
घृतम्:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
मधुhoney; sweetness
मधु:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
सग्धिःcompanionship in eating; shared food
सग्धिः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसग्धि (प्रातिपदिक; ‘सघ्/सह्’ इत्यादि-परम्परया—सह-भोजन/सह-आहार)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
सपीतिःshared drinking; fellowship in drink
सपीतिः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसपीति (प्रातिपदिक; ‘स-पी’/‘पी’ = पान, सह-पान)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
कृषिःploughing; agriculture
कृषिः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootकृषि (प्रातिपदिक; √कृष् = कर्षणे)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक; √वृष् = वर्षणे)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
जैत्रम्victory; victorious power
जैत्रम्:
Kartā (समुच्चित)
TypeAdjective (substantive use)
Rootजैत्र (प्रातिपदिक; √जि = जय)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
औद्भिद्यम्that which springs from the earth; produce
औद्भिद्यम्:
Kartā (समुच्चित)
TypeAdjective (substantive use)
Rootऔद्भिद्य (प्रातिपदिक; उद्-√भिद् ‘भेदन/उद्भेदन’ → ‘भूमेः उद्भिद्य’ = भूमिज/उद्भिज्ज)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञेनby/through the sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may they be duly arranged/fulfilled; may they be obtained
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्पते/कल्पयति; ‘to be fit, to be arranged, to be accomplished’)
Entities Mentioned
Y
YajñaP
PrajāpatiP
Parjanya (Rain)P
Pṛthivī (Earth/Soil)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes