Mantra 7
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Yajña / Prajāpati (as controller/supporter and source of kṣema)
Chandas: Yajus (prose)
Samhita Patha (Devanagari)
य॒न्ता च॑ मे ध॒र्ता च॑ मे॒ क्षेम॑श्च मे॒ धृति॑श्च मे॒ विश्वं॑ च मे॒ मह॑श्च मे सं॒विच्च॑ मे॒ ज्ञात्रं॑ च मे॒ सूश्च॑ मे प्र॒सूशच॒॑ मे॒ सीरं॑ च मे॒ लय॑श्च मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्
Transliteration
yantā́ ca me dhartā́ ca me kṣémaś ca me dhṛ́tiś ca me víśvaṃ ca me máhaś ca me saṃvíc ca me jñā́traṃ ca me sū́ś ca me prasū́ś ca me sī́raṃ ca me láyaś ca me yajñéna kalpantām
Translation
我に統べる者あれ、我に支える者あれ。我に安穏（けいま）あれ、我に堅忍（どり）あれ。我に万有あれ、我に大いなる威光あれ。我に洞察あれ、我に知識あれ。我に生み出す力あれ、我に増え広がる力あれ。我に鋤（すき）あれ、我に定住あれ。これらは祭祀（yajña）によって我に調え成就せられよ。
Padapatha (Word Analysis)
यन्ता च मे । धर्ता च मे । क्षेमः च मे । धृतिः च मे । विश्वम् च मे । महः च मे । संवित् च मे । ज्ञात्रम् च मे । सूः च मे । प्रसूः च मे । सीरम् च मे । लयः च मे । यज्ञेन कल्पन्ताम् ।
Word by Word
यन्ताrestrainer, controller
यन्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक; √यम् ‘नियमन/यमन’ से) अथवा यन्तृ-शब्द
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
धर्ताsupporter, bearer
धर्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootधर्तृ (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारण’ से) अथवा धर्तृ-शब्द
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
क्षेमःwelfare, security
क्षेमः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
धृतिःsteadfastness, firmness
धृतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारण’ से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
विश्वम्the all, the whole
विश्वम्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
महत्greatness, the great
महत्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
संवित्understanding, awareness
संवित्:
Kartā
TypeNoun
Rootसंविद् (प्रातिपदिक; सम्+√विद् ‘ज्ञान’ से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
ज्ञात्रम्knowledge, the act/means of knowing
ज्ञात्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootज्ञात्र (प्रातिपदिक; √ज्ञा ‘ज्ञान’ से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
सूःbringing-forth, generation
सूः:
Kartā
TypeNoun
Rootसू (प्रातिपदिक; √सू ‘प्रसव/जनन’ से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
प्रसूःprocreation, further bringing-forth
प्रसूः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रसू (प्रातिपदिक; प्र+√सू ‘प्रसव’ से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
सीरम्plough; ploughing
सीरम्:
Kartā
TypeNoun
Rootसीर (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
लयःresting-place; dissolution/absorption
लयः:
Kartā
TypeNoun
Rootलय (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञेनby/with the sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may they be duly arranged/fit; may they be accomplished
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्प्) ‘समर्थ/उपपत्ति/विधि’
Entities Mentioned
Y
YajñaP
PrajāpatiV
Viśve Devāḥ (implicit in ‘viśvam’)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes