Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 60
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya-associated)
Devata: Rudrāḥ (gaṇa-classes: Pathirakṣas, Ailabṛdas, etc.)
Chandas: Yajus-style formula
Samhita Patha (Devanagari)
ये प॒थां प॑थि॒रक्ष॑य ऐलबृ॒दा आ॑यु॒र्युध॑: । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
yé pathā́ṃ pathirákṣaya ailabr̥dā́ āyuryúdhaḥ | téṣāṃ sahasrayojané ’vá dhánvāni tánmasi
Translation
道を守護する者たちよ、アイラブリダ（Ailabṛda）よ、命に逆らい戦う者たちよ――千由旬の彼方にて、彼らの弓を落とし、捨てさせよ。
Padapatha (Word Analysis)
ये । प॒था॒म् । प॒थि॒-रक्ष॑यः । ऐल-बृ॒दाः । आ॒युः-युधः॑ । तेषा॑म् । सहस्र-योज॒ने । अव॑ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि॒
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पथाम्of the paths
पथाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपथ्/पन्था (प्रातिपदिक: पथिन्)
पथिःthe path-finder / guide (lit. the path)
पथिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपथ्/पन्था (प्रातिपदिक: पथिन्)
अक्षयःimperishable
अक्षयः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक; a-क्षि + य)
ऐलबृदाAilabṛdā (name/epithet)
ऐलबृदा:
कर्तृ
TypeNoun (proper/epithet)
Rootऐलबृद (प्रातिपदिक; नामविशेषः)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
युधःfighter/warrior (one who battles)
युधः:
कर्तृ
TypeNoun (agent/collective)
Rootयुध् (प्रातिपदिक/कृदन्त: युध् → युध्- (युध्-शब्दः) / योध्-सम्बद्धः)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat/within a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
अधिकरण
TypeNoun (compound)
Rootसहस्र-योजन (समास: सहस्र + योजन)
अवdown, away; (as particle)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
धन्वानिdeserts, wastes
धन्वानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou measure
मसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootमा (धातु; मिमीते/माति—‘to measure’)
Entities Mentioned
R
Rudrāḥ (Pathirakṣas)R
Rudrāḥ (Ailabṛdas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes