Mantra 42

Rishi: Agnicayana mantra-stream (Anukramaṇī details not provided)

Devata: Agni (as addressed), with Vāta/Varuṇa as invoked powers

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वात॑स्य जू॒तिं वरु॑णस्य॒ नाभि॒मश्वं॑ जज्ञा॒नᳪ स॑रि॒रस्य॒ मध्ये॑ । शिशुं॑ न॒दीना॒ᳪ ह॒रि॒मद्रि॑बुध्न॒मग्ने॒ मा हि॑ᳪसीः पर॒मे व्यो॑मन्

Transliteration

vātásya jūtíṃ váruṇasya nā́bhim áśvaṃ jajñānáṃ śarīrásya mádhye | śíśuṃ nadī́nāṃ harím ádribudhnam agne mā́ hiṃsīḥ paramé vyòman

Translation

風の疾き衝き、ヴァルナの臍——その身のただ中に生まれたる馬。川々の幼子のごとく、黄褐にして岩を底とするものよ。アグニよ、至高の天において、これを傷つけるな。

Padapatha (Word Analysis)

वातस्य । जूतिम् । वरुणस्य । नाभिम् । अश्वम् । जज्ञानम् । शरीरस्य । मध्ये । शिशुम् । नदीनाम् । हरिम् । अद्रि-बुध्नम् । अग्ने । मा । हिंसीः । परमे । व्योमन्

Word by Word

वातस्यof the wind

जूतिम्impulse; speed; driving-force

वरुणस्यof Varuṇa

नाभिम्navel; hub; centre

अश्वम्horse

जज्ञानम्born; produced

सरीरस्यof the body

मध्येin the middle

शिशुम्infant; young one

नदीनाम्of the rivers

हरिम्tawny; golden; Hari (tawny one)

अद्रिबुध्नम्having rock/stone as its base; rock-based

अग्नेO Agni

माdo not

हिंसीः(you) should harm

परमेin the highest

व्योमन्in the sky; in the firmament

Entities Mentioned

Agni

Vāta (Wind)

Varuṇa

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes