Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 15

पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम्

Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva

Devanagari script

जय वाङ्मनसातीते जयाचिद्ध्वांतभंजिके । जय जन्मजराहीने जय कालोत्तरोत्तरे

Transliteration

jaya vāṅmanasātīte jayāciddhvāṃtabhaṃjike | jaya janmajarāhīne jaya kālottarottare

Translation

言葉と思惟を超越する御方よ、勝利あれ。無明の闇を打ち砕く御方よ、勝利あれ。生と老いを離れた御方よ、勝利あれ。時をさえ超える御方よ、勝利あれ――彼岸をも超える至上者よ。

Word by Word

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधनार्थे निपात/अव्यय (interjection of salutation); ‘जय’ = victory/hail

• वाक्-मनस्-अतीते: O (She) who has transcended speech and mind
• वाक्-मनस्-अतीते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक) + अतीत (कृदन्त; √इ ‘to go’ अति-उपसर्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण ‘अतीत’ (क्त) = transcended; समासः: वाक्-मनसोः अतीता (षष्ठी-तत्पुरुष)

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधनार्थे अव्यय

• अचित्-ध्वान्त-भञ्जिके: O destroyer of the darkness of ignorance
• अचित्-ध्वान्त-भञ्जिके: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अचित् (प्रातिपदिक) + ध्वान्त (प्रातिपदिक) + भञ्जिका (प्रातिपदिक; √भञ्ज् धातु-निष्पन्न)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः: (अचित्-ध्वान्तम्) भञ्जयति इति भञ्जिका; अचित्-ध्वान्तस्य भञ्जिका (षष्ठी-तत्पुरुष)

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधनार्थे अव्यय

• जन्म-जर-हीने: O free from birth and old age
• जन्म-जर-हीने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + जरा (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः: जन्म-जराभ्यां हीना (तृतीया-तत्पुरुष) = free from birth and old age

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधनार्थे अव्यय

• काल-उत्तर-उत्तरे: O (She) who is beyond time, the supreme beyond
• काल-उत्तर-उत्तरे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: काल (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः: कालात् उत्तरा (पञ्चमी-तत्पुरुष) + उत्तरा (अतिशय/उपपद-भाव) = beyond time, supremely transcendent

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Mantra: जय वाङ्मनसातीते जयाचिद्ध्वांतभंजिके । जय जन्मजराहीने जय कालोत्तरोत्तरे

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Umā

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It praises Shiva as Pati—the Absolute who is beyond mind and speech—who removes the soul’s ignorance (avidyā) and grants liberation by revealing consciousness beyond birth, decay, and time.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Although Shiva is proclaimed as transcending thought and language (nirguṇa), devotees approach Him through saguna supports like the Śiva-liṅga and mantra; the verse guides worship from form-based devotion toward realization of the formless Supreme.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Japa and dhyāna focused on Shiva as the dispeller of inner darkness—especially Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya)—with a contemplative resolve to move beyond mental constructs into stillness.