Home›Shiva Purana›Vayaviya Samhita›Uttara Bhaga›Adhyaya 22›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 5

न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया

Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification

Devanagari script

सबिंदुकान्नकारादीन्वर्णान्न्यस्येदनुक्रमात् । अंगुलीषु शिवं न्यस्येत्तलयोरप्यनामयोः । अस्त्रन्यासं ततः कृत्वा दशदिक्ष्वस्त्रमंत्रतः । निवृत्त्यादिकलाः पञ्च पञ्चभूतस्वरूपिणीः

Transliteration

sabiṃdukānnakārādīnvarṇānnyasyedanukramāt | aṃgulīṣu śivaṃ nyasyettalayorapyanāmayoḥ | astranyāsaṃ tataḥ kṛtvā daśadikṣvastramaṃtrataḥ | nivṛttyādikalāḥ pañca pañcabhūtasvarūpiṇīḥ

Translation

ビンドゥ（bindu）を伴う「ナ」（na）より始まる諸音節を、順次ニヤーサ（nyāsa）として配当すべし。次いで、無病安穏のために、指々および両掌にもシヴァ（Śiva）をニヤーサすべし。その後、アストラ・ニヤーサ（astra-nyāsa）を行い、アストラ真言（Astra-mantra）によって十方へと遍満させる。ニヴリッティ（Nivṛtti）に始まる五つのカラー（kalā）は、五大（pañca-bhūta）の自性として観想される。

Word by Word
स-बिन्दुकान्with bindu (nasal dot)
स-बिन्दुकान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + बिन्दुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् ('with bindu/anusvāra')
नकार-आदीन्the letter 'na' and others
नकार-आदीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनकार (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः ('na-kāra and others')
वर्णान्letters
वर्णान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्म
न्यस्येत्one should place (perform nyāsa)
न्यस्येत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-स्य (धातु: न्यस्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अनुक्रमात्in due order; sequentially
अनुक्रमात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअनुक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; प्रकार/क्रमवाचक (by sequence)
अंगुलीषुon the fingers
अंगुलीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअंगुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; अधिकरण
शिवम्Śiva (mantra/name)
शिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म
न्यस्येत्one should place
न्यस्येत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-स्य (धातु: न्यस्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तलयोःon the two palms
तलयोः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative) / षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; (here) अधिकरणे—'on the two palms'
अपिalso
अपि:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: 'also')
अनामयोःof the two healthy (ones); free from ailment
अनामयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअनामय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; विशेषणम् (of the two—'free from disease')
अस्त्र-न्यासम्the astra-nyāsa (weapon-nyāsa)
अस्त्र-न्यासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + न्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; कर्म
ततःthen
ततः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक/ततः-शब्द (adverb: 'then/thereafter')
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृत्) → कृत्वा
Formकृदन्त-अव्यय; त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund): 'having done'
दश-दिक्षुin the ten directions
दश-दिक्षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक) + दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—द्विगु ('in the ten directions'); अधिकरण
अस्त्र-मन्त्रतःby the astra-mantra
अस्त्र-मन्त्रतः:
Karana (करण)
TypeIndeclinable
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
Formअव्यय; तसिल्/तस्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): 'by means of/from the astra-mantra'
निवृत्ति-आदि-कलाःthe kalās beginning with Nivṛtti
निवृत्ति-आदि-कलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः ('kalās beginning with Nivṛtti')
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषणम्; (here) बहुवचनार्थे—'five'
पञ्च-भूत-स्वरूपिणीःhaving the form/nature of the five elements
पञ्च-भूत-स्वरूपिणीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + स्वरूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः ('having the nature of the five elements')
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Īśāna

Mantra Metadata

Mantra: (implied) na-ma-śi-vā-ya with bindu/anusvāra placements per nyāsa-prayoga

Type: panchakshara

Characters & Entities
S
Shiva

FAQs

It teaches mantra-śarīra-bhāvanā: the sādhaka internalizes Śiva through nyāsa, establishing protection (astra) and recognizing the five kalās (powers/levels) as the subtle basis of the elemental cosmos—aligning the individual with Pati (Śiva) for purification and liberation.

Nyāsa makes the worshiper’s body a fit altar for Saguna Śiva—so Linga-pūjā is not merely external; Śiva is installed in the hands that perform abhiṣeka and offerings, and protection is invoked in all directions before approaching the Linga.

Perform kara-nyāsa (placing the Panchākṣarī beginning with “na” with bindu) on fingers and palms, then do astra-nyāsa and directional protection with the Astra-mantra, while contemplating the five kalās (starting with Nivṛtti) as corresponding to the five great elements.

←Previous Verse
Next Verse→