श्रद्धामाहात्म्यं तथा देवीप्रश्नः (The Greatness of Śraddhā and Devī’s Question to Śiva)

Verse 1

कृष्ण उवाच । भगवन्सर्वयोगींद्र गणेश्वर मुनीश्वर । षडाननसमप्रख्य सर्वज्ञाननिधे गुरो । प्रायस्त्वमवतीर्योर्व्यां पाशविच्छित्तये नृणाम् । महर्षिवपुरास्थाय स्थितो ऽसि परमेश्वर

クリシュナは言った。「おお、福徳具足の御方—一切のヨーギーの主、ガナの統御者、至高の牟尼よ。師よ、あらゆる知の宝蔵、六面尊（シャダーナナ）のごとく輝く御方よ。あなたは主として人々のパーシャ（束縛）を断ち切るためにこの地上へ降臨され、大リシの姿をとって、ここにパラメーシュヴァラ（至上主）として住しておられる。」

Verse 3

अन्यथा हि जगत्यस्मिन् देवो वा दानवो ऽपि वा । त्वत्तोन्यः परमं भावं को जानीयाच्छिवात्मकम् । तस्मात्तव मुखोद्गीर्णं साक्षादिव पिनाकिनः । शिवज्ञानामृतं पीत्वा न मे तृप्तमभून्मनः

さもなくばこの世において、神であれ阿修羅であれ、あなたをおいて誰が、シヴァを本質とする至高の実在を真に知り得ようか。ゆえに、あなたの口より流れ出たシヴァ智の甘露を—まるで弓を持つピナ―キン（主シヴァ）から直に出たかのように—飲み干しても、なお我が心は満ち足りない。

Verse 5

साक्षात्सर्वजगत्कर्तुर्भर्तुरंकं समाश्रिता । भगवन्किन्नु पप्रच्छ भर्तारं परमेश्वरी । उपमन्युरुवाच । स्थाने पृष्टं त्वया कृष्ण तद्वक्ष्यामि यथातथम् । भवभक्तस्य युक्तस्य तव कल्याणचेतसः

宇宙一切の直接の創造者にして保持者たる主、その御膝に身を寄せたパラメーシュヴァリー（パールヴァティー）は夫に問うた。「福徳なる御方よ、これは何でしょうか。」ウパマニュは言った。「よくぞ問われました、クリシュナーよ。あなたはバヴァ（シヴァ）に帰依し、ヨーガに律し、吉祥を志すゆえ、ありのままに説き明かしましょう。」

Verse 7

महीधरवरे दिव्ये मंदरे चारुकंदरे । देव्या सह महादेवो दिव्यो ध्यानगतो ऽभवत् । तदा देव्याः प्रियसखी सुस्मितास्या शुभावती । फुल्लान्यतिमनोज्ञानि पुष्पाणि समुदाहरत्

麗しき洞窟をもつ神妙なる勝れた山、マンダラにおいて、マハーデーヴァは女神とともに光輝く禅定に入った。そのとき女神の愛しき友、吉祥にして柔らかな微笑みをたたえる者が、満開でこの上なく心を奪う花々を摘み集めた。

Verse 9

ततः स्वमंकमारोप्य देवीं देववरोरहः । अलंकृत्य च तैः पुष्पैरास्ते हृष्टतरः स्वयम् । अथांतःपुरचारिण्यो देव्यो दिव्यविभूषणाः । अंतरंगा गणेन्द्राश्च सर्वलोकमहेश्वरीम्

ついで至上の主、神々の中の最勝者は、女神を自らの膝にのせた。あの花々で彼女を飾り、主ご自身もそこに座して、いよいよ歓喜に満ちた。そのとき内宮を行き来する、天上の装身具をまとう女神たちと、親近のガナの首領たちが、万界の女王に仕えるため進み出た。

Verse 11

भर्तारं परिपूर्णं च सर्वलोकमहेश्वरम् । चामरासक्तहस्ताश्च देवीं देवं सिषेविरे । ततः प्रियाः कथा वृत्ता विनोदाय महेशयोः । त्राणाय च नृणां लोके ये शिवं शरणं गताः

チャーマラ（ヤク尾の払子）を手にして扇ぎつつ、彼女らは女神と神に仕えた—円満なる主、万界の大自在者に。やがて、マヘーシャとその妃を楽しませ、また世の人々—シヴァを帰依処とする者たち—を護るために、愛すべき語らいが起こった。

Verse 13

तदावसरमालोक्य सर्वलोकमहेश्वरी । भर्तारं परिपप्रच्छ सर्वलोकमहेश्वरम् । देव्युवाच । केन वश्यो महादेवो मर्त्यानां मंदचेतसाम् । आत्मतत्त्वाद्यशक्तानामात्मनामकृतात्मनाम्

その時がふさわしいと見て、万界の主宰たる女神は、万界の大主である夫君に問いかけた。女神は言われた。「いかなる手段によって、マハーデーヴァは、理解の鈍い人間—アートマンの真理と高次のタットヴァを悟る力なく、内なる自己がなお磨かれていない者たち—に対して慈悲深く応じ給うのでしょうか。」

Verse 15

ईश्वर उवाच । न कर्मणा न तपसा न जपैर्नासनादिभिः । न ज्ञानेन न चान्येन वश्यो ऽहं श्रद्धया विना । श्रद्धा मय्यस्ति चेत्पुंसां येन केनापि हेतुना । वश्यः स्पृश्यश्च दृश्यश्च पूज्यस्संभाष्य एव च

主は言われた。「儀礼的な行為によっても、苦行によっても、真言の唱念によっても、座法などによっても、単なる知識によっても、あるいは他のいかなるものによっても、信仰なしに私は得られるものではない。しかし、いかなる理由であれ、人々が私に信仰を抱くならば、私は彼らにとって近づきやすく、触れられ、見られ、崇拝され、さらには語り合える存在となるのである。」

Verse 17

साध्या तस्मान्मयि शद्धा मां वशीकर्तुमिच्छता । श्रद्धा हेतुस्स्वधर्मस्य रक्षणं वर्णिनामिह । स्ववर्णाश्रमधर्मेण वर्तते यस्तु मानवः । तस्यैव भवति श्रद्धा मयि नान्यस्य कस्यचित्

それゆえ、私を勝ち取りたいと願う者は、私への信仰を養わなければならない。信仰こそが、この世のヴァルナ（階級）の人々にとって、自らのダルマ（正法）を守る原因となるのである。しかし、自らのヴァルナとアーシュラマ（生活期）の義務に従って生きる人間、そのような人にのみ私への信仰が生じるのであり、他の誰にも生じることはない。

Verse 19

आम्नायसिद्धमखिलं धर्ममाश्रमिणामिह । ब्रह्मणा कथितं पूर्वं ममैवाज्ञापुरस्सरम् । स तु पैतामहो धर्मो बहुवित्तक्रियान्वितः । नात्यन्त फलभूयिष्ठः क्लेशाया ससमन्वितः

ヴェーダの伝統に確立された四住期（四アーシュラマ）に生きる者たちのあらゆるダルマは、かつてブラフマーが、我（シヴァ）の命令に従って説き示した。だがその祖伝のダルマは、多くの儀礼と多大な費用に結びつき、きわめて大きな果報をもたらすわけではない。むしろ労苦と悩みを伴う。

Verse 20

तेन धर्मेण महतां श्रद्धां प्राप्य सुदुर्ल्लभाम् । वर्णिनो ये प्रपद्यंते मामनन्यसमाश्रयाः । तेषां सुखेन मार्गेण धर्मकामार्थमुक्तयः

その高きダルマによって、偉大なる者たちの得難い信（シュラッダー）を得た、戒律ある求道者が、他に依り処なくただ我（シヴァ）に帰依するなら、安らかな道により、ダルマ・カーマ・アルタ、そしてついにはモークシャ（解脱）を成就する。

Verse 22

वर्णाश्रमसमाचारो मया भूयः प्रकल्पितः । तस्मिन्भक्तिमतामेव मदीयानां तु वर्णिनाम् । अधिकारो न चान्येषामित्याज्ञा नैष्ठिकी मम

「ヴァルナとアーシュラマの正しい作法は、我（シヴァ）が幾度となく定めた。その修行において、諸ヴァルナの人々のうち、我が信愛者のみがその完全な霊的果を受ける資格を持ち、他は持たない。これこそ我が揺るぎなき、確固たる命令である。」

Verse 24

तदाज्ञप्तेन मार्गेण वर्णिनो मदुपाश्रयाः । मलमायादिपाशेभ्यो विमुक्ता मत्प्रसादतः । परं मदीयमासाद्य पुनरावृत्तिदुर्लभम् । परमं मम साधर्म्यं प्राप्य निर्वृतिमाययुः

我が命じた道に従い、我に帰依した戒律ある求道者たちは、我が恩寵によって、垢（マラ）とマーヤー等の束縛から解き放たれた。なお再び還る者には得難い我が至上の住処に到り、我が境地との最高の同質を得て、完全なる寂安へと入った。

Verse 25

तस्माल्लब्ध्वाप्यलब्ध्वा वा वर्णधर्मं मयेरितम् । आश्रित्य मम भक्तश्चेत्स्वात्मनात्मानमुद्धरेत् । अलब्धलाभ एवैष कोटिकोटिगुणाधिकः । तस्मान्मे मुखतो लब्धं वर्णधर्मं समाचरेत्

ゆえに、世間の成就を得たとしても得ずとも、我が説いたヴァルナ・ダルマに依りなさい。我がバクタがそれに帰依し、自らによって自らを高めるなら、その「得ざるに得る」功徳は億々にも勝る。されば、我が口より授けられたヴァルナ・ダルマを正しく修めよ。

Verse 27

ममावतारा हि शुभे योगाचार्यच्छलेन तु । सर्वांतरेषु सन्त्यार्ये संततिश्च सहस्रशः । अयुक्तानामबुद्धीनामभक्तानां सुरेश्वरि । दुर्लभं संततिज्ञानं ततो यत्नात्समाश्रयेत्

吉祥なる女神よ、我が降臨（アヴァターラ）は、まことにヨーガの師の姿を借りて起こる。しかもあらゆる時代に、気高き御方よ、そのような霊的系譜は幾千幾万と連なっている。されど、修めなき者、智慧なき者、バクティなき者にとっては—諸天の主母よ—正統なる系譜の真知は得がたい。ゆえに人は、真摯な努力をもってそこに帰依すべきである。

Verse 29

सा हानिस्तन्महच्छिद्रं स मोहस्सांधमूकता । यदन्यत्र श्रमं कुर्यान्मोक्षमार्गबहिष्कृतः । ज्ञानं क्रिया च चर्या च योगश्चेति सुरेश्वरि । चतुष्पादः समाख्यातो मम धर्मस्सनातनः

それは損失であり、それは大いなる裂け目であり、それは迷妄と、鈍く黙した麻痺のようなもの—解脱の道から外されて、他の営みに労する時である。諸天の女神よ、我が永遠のダルマは「四足」と説かれる。すなわち、霊的知（ジュニャーナ）、聖なる行（クリヤー）、戒律ある行住（チャリヤー）、そしてヨーガである。

Verse 31

पशुपाशपतिज्ञानं ज्ञानमित्यभिधीयते । षडध्वशुद्धिर्विधिना गुर्वधीना क्रियोच्यते । वर्णाश्रमप्रयुक्तस्य मयैव विहितस्य च । ममार्चनादिधर्मस्य चर्या चर्येति कथ्यते

「知（ジュニャーナ）」とは、パシュ（縛られた魂）・パーシャ（束縛）・パティ（主）という三者を悟ることだと説かれる。「クリヤー（儀行）」とは、規定に従い、グルの導きのもとで、六道（シャダドヴァン）を浄めることだと言われる。また「チャリヤー（行持）」とは、私自らが定めた、礼拝などの法を、各人のヴァルナとアーシュラマに即して実践することだと語られる。

Verse 33

मदुक्तेनैव मार्गेण मय्यवस्थितचेतसः । वृत्त्यंतरनिरोधो यो योग इत्यभिधीयते । अश्वमेधगणाच्छ्रेष्ठं देवि चित्तप्रसाधनम् । मुक्तिदं च तथा ह्येतद्दुष्प्राप्यं विषयैषिणाम्

我が説いたその道に従い、心を我に堅く安住させて、心の他のさまざまな変転を制止すること――それが「ヨーガ」と呼ばれる。おおデーヴィーよ、これは無数のアシュヴァメーダ供犠にも勝り、心を澄ませ静め、まことに解脱を授ける。だが感官の対象を追い求める者には得難い。

Verse 35

विजितेंद्रियवर्गस्य यमेन नियमेन च । पूर्वपापहरो योगो विरक्तस्यैव कथ्यते । वैराग्याज्जायते ज्ञानं ज्ञानाद्योगः प्रवर्तते

ヤマとニヤマによって感官の群れを征服した者に、ヨーガは過去の罪を除くものとして説かれる――まことに真に離欲の人のために語られる。離欲（ヴァイラーギャ）より解脱の智が生じ、その智よりヨーガは堅固に確立して進みゆく。

Verse 37

योगज्ञः पतितो वापि मुच्यते नात्र संशयः । दया कार्याथ सततमहिंसा ज्ञानसंग्रहः । सत्यमस्तेयमास्तिक्यं श्रद्धा चेंद्रियनिग्रहः

ヨーガを知る者は、たとえ（行いにおいて）堕したとしても解脱する――ここに疑いはない。ゆえに慈悲は常に行うべきであり、不殺生（アヒンサー）と真実の智の集成を保ち、さらに真実語・不盗・神聖への信（アースティキヤ）・信敬（シュラッダー）・そして感官の制御を守るべきである。

Verse 39

अध्यापनं चाध्ययनं यजनं याजनं तथा । ध्यानमीश्वरभावश्च सततं ज्ञानशीलता । य एवं वर्तते विप्रो ज्ञानयोगस्य सिद्धये । अचिरादेव विज्ञानं लब्ध्वा योगं च विंदति । दग्ध्वा देहमिमं ज्ञानी क्षणाज्ज्ञानाग्निना प्रिये

教え授け学び修め、供犠（ヤジュニャ）を行い、また他者のために供犠を司り、さらに禅定し、主（イーシュヴァラ）の臨在を常に感じる心（イーシュヴァラ・バーヴァ）と、聖なる智への揺るがぬ性向を保つ――このようにしてブラーフマナが智のヨーガ（ジュニャーナ・ヨーガ）成就のために生きるなら、ほどなくヴィジュニャーナ（体得された識別智）を得て、ヨーガを見いだす。おお愛しき者よ、智の火によってこの身の状態を刹那に焼き尽くすかのごとく、知者は解き放たれる。

Verse 41

प्रसादान्मम योगज्ञः कर्मबंधं प्रहास्यति । पुण्यःपुण्यात्मकं कर्ममुक्तेस्तत्प्रतिबंधकम् । तस्मान्नियोगतो योगी पुण्यापुण्यं विवर्जयेत्

我が恩寵により、ヨーガを知る者は業の束縛を投げ捨てる。功徳ある行いでさえ――たとえ徳の性質をもつとしても――解脱の妨げとなる。ゆえに真の規律に住するヨーギーは、福（功徳）と罪（不徳）の両方を捨て去るべきである。

Verse 42

फलकामनया कर्मकरणात्प्रतिबध्यते । न कर्ममात्रकरणात्तस्मात्कर्मफलं त्यजेत् । प्रथमं कर्मयज्ञेन बहिः सम्पूज्य मां प्रिये । ज्ञानयोगरतो भूत्वा पश्चाद्योगं समभ्यसेत्

果報を求めて行為をなすとき、魂は縛られる。行為そのものによってではない。ゆえに業の果への執着を捨てよ。まず、愛しき者よ、業の祭（カルマ・ヤジュニャ）によって外面的に我を礼拝し、次に智のヨーガに専心して、その後に堅固にヨーガを修習せよ。

Verse 44

विदिते मम याथात्म्ये कर्मयज्ञेन देहिनः । न यजंति हि मां युक्ताः समलोष्टाश्मकांचनाः । नित्ययुक्तो मुनिः श्रेष्ठो मद्भक्तश्च समाहितः । ज्ञानयोगरतो योगी मम सायुज्यमाप्नुयात्

我が真実の本性が知られるとき、身を持つ者で調御され平等心を備え、土塊・石・黄金を同一に見る者は、業の祭（カルマ・ヤジュニャ）のみによって我を礼拝しない。常に我と結ばれた最勝の牟尼、我が भक्तにして心を統一し、智のヨーガに専心する行者は、我との合一（サーユジュヤ）を得る。

Verse 46

अथाविरक्तचित्ता ये वर्णिनो मदुपाश्रिताः । ज्ञानचर्याक्रियास्वेव ते ऽधिकुर्युस्तदर्हकाः । द्विधा मत्पूजनं ज्ञेयं बाह्यमाभ्यंतरं तथा । वाङ्मनःकायभेदाच्च त्रिधा मद्भजनं विदुः

さて、心がまだ完全には離欲していないが、我に帰依した求道者（梵行者・規律ある学徒）は、その資格にふさわしく、知の道・正しい行い・聖なる行為にいっそう励むべきである。知れ、我への礼拝は二種、外と内である。また、言葉・心・身体によって我を भक्तするゆえ、賢者は我への礼拝を三種とも知る。

Verse 48

तपः कर्म जपो ध्यानं ज्ञानं वेत्यनुपूर्वशः । पञ्चधा कथ्यते सद्भिस्तदेव भजनं पुनः । अन्यात्मविदितं बाह्यमस्मदभ्यर्चनादिकम् । तदेव तु स्वसंवेद्यमाभ्यंतरमुदाहृतम्

苦行、儀礼の行、真言の誦持、禅定、そして霊的智慧——この順に——賢者は五種として説き、これこそがバジャナ（信愛の修行）と呼ばれる。他者に知られ得るものは外的であり、我らの礼拝や諸儀礼などがそれである。だが同じ信愛が、自らの内に直接体得されるとき、それは内的であると宣言される。

Verse 50

मनोमत्प्रवणं चित्तं न मनोमात्रमुच्यते । मन्नामनिरता वाणी वाङ्मता खलु नेतरा । लिंगैर्मच्छासनादिष्टैस्त्रिपुंड्रादिभिरंकितः । ममोपचारनिरतः कायः कायो न चेतरः

我に傾く心は「ただの心」とは呼ばれない。我が御名にのみ没入する言葉こそ真の「言葉」であり、他はそうではない。我が命により定められた印—トリプンダラ（Tripuṇḍra）など—を身に帯び、我が儀礼奉仕に励む身体、それのみが真の「身」であって、他ではない。

Verse 52

मदर्चाकर्म विज्ञेयं बाह्ये यागादिनोच्यते । मदर्थे देहसंशोषस्तपः कृच्छ्रादि नो मतम् । जपः पञ्चाक्षराभ्यासः प्रणवाभ्यास एव च । रुद्राध्यायादिकाभ्यासो न वेदाध्ययनादिकम्

我が礼拝は、外相においては祭祀（ヤジュニャ）などの儀礼によって行うべきであると知れ。だが、我がためと称して身をやせ衰えさせるだけの苦行——苛烈な行や厳しい自虐——は、我は認めない。真のジャパとは、五音の真言「ナマハ・シヴァーヤ」を絶えず修し、またプラナヴァ（オーム）を繰り返し念ずることである。ルドラ・アディヤーヤ等の誦読を修めよ——ただヴェーダの学習などにのみ留まるな。

Verse 54

ध्यानम्मद्रूपचिंताद्यं नात्माद्यर्थसमाधयः । ममागमार्थविज्ञानं ज्ञानं नान्यार्थवेदनम् । बाह्ये वाभ्यंतरे वाथ यत्र स्यान्मनसो रतिः । प्राग्वासनावशाद्देवि तत्त्वनिष्ठां समाचरेत्

瞑想（ディヤーナ）とは、わが聖なる御姿を起点として観想することであり、我（アートマン）などの対象にただ没入することではない。真の智とは、わがアーガマの義を悟ることであって、他の世俗の事物を知ることではない。おおデーヴィーよ、外に向かおうと内に向かおうと—心が歓びを得るところにおいて—過去の習気に導かれつつ、タットヴァ（真実）への堅固な安住を着実に修めよ。

Verse 56

बाह्यादाभ्यंतरं श्रेष्ठं भवेच्छतगुणाधिकम् । असंकरत्वाद्दोषाणां दृष्टानामप्यसम्भवात् । शौचमाभ्यंतरं विद्यान्न बाह्यं शौचमुच्यते । अंतः शौचविमुक्तात्मा शुचिरप्यशुचिर्यतः

内なる清浄は外なる清浄に勝り、まことに百倍も優れている。そこには過失が交じらず、目に見える咎さえ生じ得ないからである。ゆえに清浄とは内にあると知れ。外の清潔だけを真の清浄とは言わない。内なる清浄を欠く者は、外見が清らかでも不浄である。

Verse 58

बाह्यमाभ्यंर्तरं चैव भजनं भवपूर्वकम् । न भावरहितं देवि विप्रलंभैककारणम् । कृतकृत्यस्य पूतस्य मम किं क्रियते नरैः । बहिर्वाभ्यंतरं वाथ मया भावो हि गृह्यते

外の礼拝も内の礼拝も、ともに bhāva（真実の信愛の情）をもって行われねばならない。おおデーヴィーよ、bhāva を欠く礼拝は、ただ我からの隔たりの因となるのみ。すでに成就し、常に清浄なる我に対して、人の行為が何を成し得ようか。外であれ内であれ、我が真に受け取るのは礼拝者の bhāva だけである。

Verse 60

भावैकात्मा क्रिया देवि मम धर्मस्सनातनः । मनसा कर्मणा वाचा ह्यनपेक्ष्य फलं क्वचित् । फलोद्देशेन देवेशि लघुर्मम समाश्रयः । फलार्थी तदभावे मां परित्यक्तुं क्षमो यतः

おおデーヴィーよ、ただ一つの bhāva（ひたむきな信愛）を本質とする行為こそ、我が永遠のダルマである。心と行いと言葉によってなされ、いかなる時も果報を求めない。だが、神々の主の御妃よ、結果を目当てに我に帰依する者の帰依は浅い。報いを求める者は、それが現れぬとき、我を捨て去ることさえできるからである。

Verse 62

फलार्थिनो ऽपि यस्यैव मयि चित्तं प्रतिष्ठितम् । भावानुरूपफलदस्तस्याप्यहमनिन्दिते । फलानपेक्षया येषां मनो मत्प्रवणं भवेत् । प्रार्थयेयुः फलं पश्चाद्भक्तास्ते ऽपि मम प्रियाः

たとえ果報を求める者であっても、その心がわたしに堅く安住するなら、咎なき者よ、わたしはその内なる心相に応じて果を授ける者となる。さらに、いかなる果も期待せず心をわたしへ傾ける者たちが、後に恩寵を願うことがあっても、その帰依者たちもまた、わたしにとって愛しき者である。

Verse 64

प्राक्संस्कारवशादेव ये विचिंत्य फलाफले । विवशा मां प्रपद्यंते मम प्रियतमा मताः । मल्लाभान्न परो लाभस्तेषामस्ति यथातथम् । ममापि लाभस्तल्लाभान्नापरः परमेश्वरि

おおパラメーシュヴァリーよ、過去の聖なる薫習（サンスカーラ）の力により、得失を思いめぐらし、まるで抗しがたくわたしに帰依する者たちを、わたしは最も愛しい者とみなす。彼らにとって、いかなる形であれ、わたしを得ることに勝る利得はない。わたしにとってもまた、彼らがわたしを得ることこそ唯一の利得であり、他にはない。

Verse 66

मदनुग्रहतस्तेषां भावो मयि समर्पितः । फलं परमनिर्वाणं प्रयच्छति बलादिव । महात्मनामनन्यानां मयि संन्यस्तचेतसाम् । अष्टधा लक्षणं प्राहुर्मम धर्माधिकारिणाम्

わたしの恩寵によって、彼らの内なる心相はわたしへと捧げられる。その捧げものは、抗しがたく、最高のニルヴァーナという果を授ける。ほかを求めぬ大いなる魂で、心をすべてわたしに委ねた者について、賢者たちは八つの徴を説く—それが、わたしのダルマを受けるに足る資格である。

Verse 68

मद्भक्तजनवात्सल्यं पूजायां चानुमोदनम् । स्वयमभ्यर्चनं चैव मदर्थे चांगचेष्टितम् । मत्कथाश्रवणे भक्तिः स्वरनेत्रांगविक्रियाः । ममानुस्मरणं नित्यं यश्च मामुपजीवति

わたしの帰依者への慈愛といたわり、礼拝における歓喜と随喜、自ら進んでわたしを供養し礼拝すること、わたしのために身の働きを捧げること、わたしの聖なる物語を聴聞する時の信愛、信愛の情により声・眼・四肢に現れる変化、つねなる想念、そしてわたしに支えられて生きること—これらが、わたしへのバクティの徴である。

Verse 70

एवमष्टविधं चिह्नं यस्मिन्म्लेच्छे ऽपि वर्तते । स विप्रेन्द्रो मुनिः श्रीमान्स यतिस्स च पंडितः । न मे प्रियश्चतुर्वेदी मद्भक्तो श्वपचो ऽपि यः । तस्मै देयं ततो ग्राह्यं स च पूज्यो यथा ह्यहम्

かくして、たとえムレッチャ（異邦）の生まれであっても、この八つの徴がその人に備わるなら、彼は婆羅門の中の最勝者—光ある牟尼、遊行の行者（ヤティ）、真の学匠—と見なされるべきである。だが四ヴェーダに通じるだけの者でも、わたしの帰依者でなければ、わたしにとって愛しい者ではない。反対に、たとえ最も低い身分であっても、わたしの帰依者は愛しい。ゆえにその帰依者には施し、また彼から受け取り、彼を敬うべきである。彼は、わたしと同じく崇敬されるに値する。

Verse 72

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति । तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति

葉一枚、花一輪、果実一つ、あるいは水を、信愛をもって我に供える者には、我は決して失われず、その者もまた我にとって決して失われない。