Śiva’s Boon to Viśvakarman and the Manifestation of Devī (Bhavānī/Parāśakti)

Verse 1

वायुरुवाच । अथ देवो महादेवो महाजलदनादया । वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया

ヴァーユは言った。するとその神、マハーデーヴァは、大いなる雨雲のごとき声で語り始めた——甘く深く、吉祥を帯び、円成した言葉の高貴な徴をそなえて。

Verse 2

अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया । अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया

彼女は意味に満ちた語をもって語り、王者の威徳の徴をそなえていた。しかも垢なく清らかで、あらゆる事の企てを余すところなく守り成就させる力量に秀でていた。

Verse 3

मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया । संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः

いよいよ心を奪う、寛大で甘やかな微笑をもって、満悦された主イーシュヴァラはヴィシュヴァカルマンに語りかけた。

Verse 4

ईश्वर उवाच । वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह । ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम्

イーシュヴァラは仰せになった。「愛し子よ、愛し子よ――大いなる幸運を具え、我が子であり、また我が祖でもある者よ――まことに我はすべてをすでに知り、汝の言葉の重みと威徳を余すところなく理解している。」

Verse 5

प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना । तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम्

「まことに汝は今、衆生の増益と安寧のためにタパス（苦行）を修した。このタパスによって我は満足した。ゆえに汝の望むものを授けよう。」

Verse 6

इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः । ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः

この上なく高雅で、生来甘美なる言葉を語り終えると、神々の中の最勝者ハラは、自らの身の一部より女神を顕現させた。

Verse 7

यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् । परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः

梵を知る賢者たちは、彼女を神聖なる徳を具えた女神と称える――超越者、バヴァ（シヴァ）なる至上我の、最上のシャクティ（Śakti）であると。

Verse 8

यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः । या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल

彼女においては、まことに生・死・老などの相は存在しない。彼女——バヴァーニー——は、バヴァ（主シヴァ）の御身の一肢より顕現したと伝えられる。

Verse 9

यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह । सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत

言葉も、心も、諸感官も及ばず退くその御方は、まるで御主の御身の一分より生まれ出たかのように見えた。

Verse 10

या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति । शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत

自らの威光の力によってこの全宇宙を遍満し支えるその女神は、そのとき驚くべきさまで、まるで別個の身を具えたかのように拝された。

Verse 11

सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया । ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः

このマーヤーこそが、その幻力によって全世界を迷わせる。彼女は主より生じたと言われるが、究極の真実においては不生である。

Verse 12

न यस्या परमो भावः सुराणामपि गोचरः । विश्वामरेश्वरी चैव विभक्ता भर्तुरंगतः

その至高の内奥の実相は、神々にさえ及び得ぬ境地である。彼女は宇宙と不死者たちの大いなる女主宰にほかならず、しかも主の御身そのものから分かれて現れたかのように顕現する。

Verse 13

तां दृष्ट्वा परमेशानीं सर्वलोकमहेश्वरीम् । सर्वज्ञां सर्वगां सूक्ष्मां सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्

彼は彼女—パラメーシャーニー、至上の女神にして万界の大主母—を見て、遍くを知り遍くに満ちる微妙なる実在、〈有〉と〈無〉の範疇を超え、顕現した個別性の制限を離れたものを観じた。

Verse 14

परमां निखिलं भासा भासयन्तीमिदं जगत् । प्रणिपत्य महादेवीं प्रार्थयामास वै विराट्

この宇宙すべてを照らす光輝をもつ至上のマハーデーヴィーを拝し、ヴィラートは敬虔にひれ伏して礼拝し、ついで謙虚にマハーデーヴィーに祈り願った。

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवि देवेन सृष्टो ऽहमादौ सर्वजगन्मयि । प्रजासर्गे नियुक्तश्च सृजामि सकलं जगत्

ブラフマーは言った。「女神よ、全宇宙に遍満する御方よ—初めに私は主（シヴァ）によって創られた。衆生を生み出す務めを授けられ、私はこの全世界を生起せしめる。」

Verse 16

मनसा निर्मिताः सर्वे देवि देवादयो मया । न वृद्धिमुपगच्छन्ति सृज्यमानाः पुनः पुनः

女神よ、これらすべて—神々をはじめ—は私がただ心（意）によって造った。しかし、幾度となく創られても、真の成長と展開に至らない。

Verse 17

मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् । संवर्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः

「その後、創造を男女の対（つい）より生ずるものとして定め、今や我が子孫たる一切の衆生を養い、増広させたい。」

Verse 18

न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् । तेन नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिर्मम न विद्यते

以前、あなたからは不滅なる女人の系統がいまだ現れていない。ゆえに、女人の族を創り出す力は、わたしにはない。

Verse 19

सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः । तस्मात्सर्वत्र सर्वेषां सर्वशक्तिप्रदायिनीम्

まことに、あらゆる力（シャクティ）の根源は汝より生ず。ゆえに、いかなる処においても、すべての衆生に対し、汝こそ万力を授け給う御方。

Verse 20

त्वामेव वरदां मायां प्रार्थयामि सुरेश्वरीम् । चराचरविवृद्ध्यर्थमंशेनैकेन सर्वगे

遍く行き渡る女神よ、福を授けるマーヤーよ、神々の主宰よ。われはただ汝のみに祈り奉る。動くもの・動かぬもの一切の増長と繁栄のため、汝みずからの一分をもって顕現したまえ。

Verse 21

दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवार्दिनि । एवं सा याचिता देवी ब्रह्मणा ब्रह्मयोनिना

「バヴァールディニーよ、わが子ダクシャの娘となりたまえ。」かくして女神は、至上の源より起こる自生の主ブラフマーによって懇願された。

Verse 22

शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् । तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य देवदेववरो हरः

神々の中にて最も勝れた主ハラは、眉間よりただ一つのシャクティを顕現した。彼女は主と等しき光輝に満ちていた。主は微笑みつつ彼女を見て、言葉をかけられた。

Verse 23

ब्रह्माणं तपसाराध्य कुरु तस्य यथेप्सितम् । तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा

「苦行によってブラフマーを満足させ、彼の望むとおりにせよ。」至上主のその命を頭を垂れて頂戴し、彼女は喜んで受け取った。

Verse 24

ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् । दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणीम्

ブラフマーの命により、女神はダクシャの娘となった。しかもその女神は、まさにブラフマンそのものを本性とし、ブラフマーに比類なき力（シャクティ）を授けた。

Verse 25

विवेश देहं देवस्य देवश्चांतरधीयत । तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् स्त्रियां भोगः प्रतिष्ठितः

彼はその神の身体に入り、神自身は姿を消した。その時以来、この世において女人との享楽が定まった。

Verse 26

प्रजासृष्टिश्च विप्रेंद्रा मैथुनेन प्रवर्तते । ब्रह्मापि प्राप सानन्दं सन्तोषं मुनिपुंगवाः

おお、婆羅門の中の最勝者よ、衆生の創造と子孫の存続は交合（マイトゥナ）によって進む。ブラフマーさえも歓喜と満足を得た、ああ、牟尼の雄よ。

Verse 27

एतद्वस्सर्वमाख्यातं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यवृद्धिकरं श्राव्यं भूतसर्गानुपंगतः

かくして、女神の力（シャクティ）より生じた顕現について、すべてを汝らに説き明かした。これは功徳を増し、衆生創造の物語に連なるゆえ、聴聞に値する。

Verse 28

य इदं कीर्तयेन्नित्यं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यं सर्वमवाप्नोति पुत्रांश्च लभते शुभान्

女神の聖なるシャクティより生じたこの物語を日々称え誦する者は、あらゆる功徳を得、さらに吉祥なる男子の子を授かる。