Shloka 16

क्वचित्सिंहैर्वृकैर्व्याघ्रैर्मशकैश्च सुदारुणैः । क्वचिन्महाजलौकाभिः क्वचिच्चाजगरैस्तथा

kvacitsiṃhairvṛkairvyāghrairmaśakaiśca sudāruṇaiḥ | kvacinmahājalaukābhiḥ kvaciccājagaraistathā

ある所には獅子・狼・虎がいて、さらにこの上なく凶暴な蚊も群れていた。別の所には巨大なヒルが、また別の所には大蛇もいた。

क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (adverb)
सिंहैःby lions
सिंहैः:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
वृकैःby wolves
वृकैः:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
व्याघ्रैःby tigers
व्याघ्रैः:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मशकैःby mosquitoes
मशकैः:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootमशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सु-दरुणैःvery cruel/fierce
सु-दरुणैः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; 'सु' उपसर्गेण तीव्रता (very)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (adverb)
महा-जलौकाभिःby huge leeches
महा-जलौकाभिः:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + जलौका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (महती जलौका)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (adverb)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अजगरैःby pythons/huge serpents
अजगरैः:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootअजगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formउपमान/समुच्चय-अव्यय (adverb: 'thus/likewise')

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Paśupatinātha

FAQs

The verse portrays a landscape filled with threats, suggesting that worldly existence (saṃsāra) is fraught with fear and disturbance; Shaiva teaching emphasizes that steadiness of mind and devotion to Pati (Shiva) enables one to pass beyond such pasha-like obstructions.

By highlighting danger and instability, it implicitly points the devotee toward a stable refuge—Saguna Shiva worship (including Linga-upāsanā) as a protective focus where the mind gathers, fear subsides, and the devotee remains oriented to Shiva’s grace.

A practical takeaway is to hold to japa of the Panchākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya” during fear or adversity, along with maintaining Shaiva marks like Tripuṇḍra (bhasma) and disciplined breath/mind control to remain unwavering.