दुन्दुभिनिर्ह्रादनिर्णयः / Dundubhinirhrāda’s Stratagem: Targeting the Brāhmaṇas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास प्रवक्ष्यामि चरितं शशिमौलिनः । यथा दुंदुभिनिर्ह्रादमवधीद्दितिजं हरः

サナトクマーラは言った。「聞け、ヴィヤーサよ。私は月を頂く主の聖なる御事績を語ろう。ハラが、ディティより生まれた魔族ドゥムドゥビ・ニルフラーダ（Duṃdubhi-nirhrāda）をいかに討ったかを。」

Verse 2

हिरण्याक्षे हते दैत्ये दितिपुत्रे महाबले । विष्णुदेवेन कालेन प्राप दुखं पहद्दितिः

時至って、ディティの強大なる子ダイティヤ、ヒラニヤークシャ（Hiraṇyākṣa）がヴィシュヌ神に討たれると、ディティの心は打ち砕かれ、深い悲嘆に沈んだ。

Verse 3

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । सांत्वयामास तां वाग्भिर्दुःखितां देवदुःखदः

邪悪なるダイティヤ、ドゥムドゥビニルフラーダ（Duṃdubhinirhrāda）—プラフラーダ（Prahlāda）の母方の叔父にして神々を苦しめる者—は、悲嘆に沈む彼女を巧みな言葉で慰めようとした。

Verse 4

अथ दैत्यस्स मायावी दितिमाश्वास्य दैत्यराट् । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमर्चितयत्

その後、幻術に長けた狡猾なるダイティヤの王はディティを慰め、こう思案して策を練り始めた。「いかにしてデーヴァらを容易く征服できようか。」

Verse 5

देवैश्च घातितो वीरो हिरण्याक्षो महासुरः । विष्णुना च सह भ्रात्रा सच्छलैर्देत्यवैरिभिः

勇猛なる大アスラ、ヒラニヤークシャはデーヴァらに討たれた—ヴィシュヌもまた兄弟と共に—ダイティヤの敵として、戦の策謀をもってこれを滅した。

Verse 6

किंबलाश्च किमाहारा किमाधारा हि निर्जराः । मया कथं सुजेयास्स्युरित्युपायमचिंतयत्

彼は方策を思い巡らし、こう考えた。「彼らの力は何か。彼らの糧は何か。これら不死の者は何に依りて立つのか。いかなる方法で我は必ずや彼らを征服できるのか。」

Verse 7

विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम् । अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोऽत्र विचारतः

幾度も思惟を重ね、ダイティヤは真の理を見極めて確乎たる結論に至った。つぶさに考察すれば、この事の因は必ずや先に生まれし者—最上の長老たち—に根ざしている。

Verse 8

ब्राह्मणान्हंतुमसकृदन्वधावत वै ततः । दैत्यो दुन्दुभिनिर्ह्रादो देववैरी महाखलः

そのとき、戦鼓のように轟く咆哮を放ち、神々の敵である邪悪なダイティヤ、ドゥンドゥビは、婆羅門たちを殺さんとして、幾度も前へと突進した。

Verse 9

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधारास्ततो देवबलं द्विजाः

神々は祭祀（ヤジュニャ）の供物によって養われ、祭祀はヴェーダより生ずる。ヴェーダはまたブラーフマナに依り立つ。ゆえに、二度生まれし者たちよ、神々の力そのものはブラーフマナに懸かっている。

Verse 10

निश्चितं ब्राह्मणाधारास्सर्वे वेदास्सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

確かに定まっている。すべてのヴェーダは、インドラをはじめ諸神とともに、ブラーフマナの支えに依って立つ。天上の神々でさえ、ブラーフマナの力より力を得る—ここに疑いも論議も要らぬ。

Verse 11

ब्राह्मणा यदि नष्टास्स्युर्वेदा नष्टास्ततस्त्वयम् । अतस्तेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः सततं सुराः

もしブラーフマナが滅びれば、ヴェーダも滅び、そしてそれとともに汝らも滅する。ゆえに彼らが失われるとき、神々もまた必然に破滅するのだ。

Verse 12

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हताहारास्ततस्सुराः । निर्बलास्सुखजय्याः स्युर्निर्जितेषु सुरेष्वथ

祭祀（ヤジュニャ）が滅びへと追いやられると、神々は糧を断たれた。衰え、容易に征服される者となり、デーヴァたちは戦場で打ち負かされた。

Verse 13

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । अहरिष्यामि देवा नामक्षयास्सर्वसंपदः

「この我こそが、三界に尊ばれる主となろう。神々から尽きることなきあらゆる繁栄を奪い取るのだ。」

Verse 14

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्खलः

「今や、棘（敵と障碍）が断たれた王国にて、まことに安楽を享受しよう。」そう決めたのち、邪なる者、歪んだ知に囚われたその男は、再び思案し始めた。

Verse 15

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिता । श्रुत्यध्यनसंपन्नास्तपोबलसमन्विताः

いったい、聖なる智の光輝により増し強められ、ヴェーダ（シュルティ）の学修に成就し、苦行（タパス）より生ずる力を具えた、多くの二度生まれの聖仙たちはどこにいるのか。

Verse 16

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी खलु । तामादावुपसंहृत्य यायां तीर्थांतरं ततः

まことに、ヴァーラーナシー（カーシー）は、多くのブラーフマナたちの最勝の住処である。まずそこに集い、定めの行（ヴラタ）をしかと成就してから、次に他の聖なるティールタへと赴くべきである。

Verse 17

यत्र यत्र हि तीर्थेषु यत्र यत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्यास्समंततः

いずこに聖なるティールタがあり、いずこにアーシュラマがあろうとも、そこには最勝の生を得た尊き者たちが皆在し、原初なる我が四方より彼らを取り巻いている。

Verse 18

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

かくしてドゥンドゥビニルフラーダは、家柄にふさわしき策を心に定め、カーシーに至った。だがその邪悪で狡猾な者は、マーヤーに惑わされ、ブラーフマナの聖仙たちを殺めた。

Verse 19

समित्कुशान्समादातुं यत्र यांति द्विजोत्तमाः । अरण्ये तत्र तान्सर्वान्स भक्षयति दुर्मतिः

優れたバラモンたちが、祭儀のための聖なる薪とクシャ草を集めに森へ赴くところ、どこへでも、あの邪心の者はそこへ行き、彼らをことごとく喰らい尽くした。

Verse 20

यथा कोऽपि न वेत्त्येवं तथाऽच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपो जलाशये

誰にもまったく見分けられぬよう、彼は再び身を隠した。森では森の住人のように暮らし、水中では水辺にて魚のような水生の姿を取った。

Verse 21

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवा ध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

その姿は見えず、驚異のマーヤーを操る彼は、神々にさえ捉え難い。昼のあいだ彼は瞑想に全身を没し、聖仙たちの中にあって一人のムニのように住した。

Verse 22

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं हि विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेणाभक्षयद्ब्राह्मणान्बहून्

仙人たちの森の庵への出入りをうかがい、夜になると虎の姿に変じて、多くのブラーフマナを喰らった。

Verse 23

निश्शंकम्भक्षयत्येवं न त्यजत्यपि कीकशम् । इत्थं निपातितास्तेन विप्रा दुष्टेन भूरिशः

このように少しも恐れず食らい続け、骨すら捨てなかった。かくして、その悪しき者によって多くのブラーフマナが夥しく倒された。

Verse 24

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोऽभवत्

あるとき、聖なるシヴァラートリーの夜、ひとりの帰依者が自らの小屋にて、神々の神なる主シヴァを供養し、礼拝を終えると、瞑想に安住した。

Verse 25

स च दुंदुभिनिर्ह्रादो दैत्येन्द्रो बलदर्पितः । व्याघ्ररूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

すると、力の驕りに酔うダイティヤ王ドゥンデュビニルフラーダは、虎の姿をとり、彼を奪い取らんと心に決した。

Verse 26

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमन्त्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

しかし彼は、その帰依者を打ち倒すことができなかった――シヴァを見つめ、心堅く、瞑想に没入し、すでに武器のマントラを正しい陣立てに配し加持していたからである。

Verse 27

अथ सर्वं गतश्शम्भुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

そのとき、すべての成り行きを知るシャンブは、魔の内なる企みを悟った。ハラは、その邪悪な姿のダイティヤを滅するため、討滅の方策を定めた。

Verse 28

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षणदक्षधीः

虎がまさに襲いかからんとしたその時、ハラはただちにそこに顕現した――三つ目の主、全世界を護る守護の宝珠にして、帰依者を守ることに最も巧みなる御決意を具えるお方。

Verse 29

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चितलिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

信徒に礼拝されたそのリンガより、ルドラの妙なる威力が現れるのを見て、ダイティヤはまさに同じ姿を取り、山のごとく巨大に膨れ上がった。

Verse 30

सावज्ञमथ सर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायातमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

そのとき、ダーナヴァは全知者を侮り見つめている最中に、近づいて来た者を忽ちつかみ、腋に据えた拘束の仕掛けで押し潰した。

Verse 31

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्द्धन्यताडयत । भक्तवत्सलनामासौ वज्रादपि कठोरया

そのときパンチャーシャは、パンチャーシャの頭頂を拳で打った。彼は「バクタヴァツァラ（信徒に慈しき者）」として名高いが、その一撃は金剛杵（ヴァジュラ）よりもなお硬烈であった。

Verse 32

स तेन मुष्टिघातेन कक्षानिष्पेषणेन च । अत्यार्तमारटद्व्याघ्रो रोदसीं पूरयन्मृतः

その粉砕する拳の一撃を受け、脇腹を打ち砕かれた虎は、激痛のあまり咆哮し—その轟きで天地を満たして—ついに息絶えた。

Verse 33

तेन नादेन महता संप्रवेपितमानसाः । तपोधनास्समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः

その大いなる轟きに心を揺さぶられ、苦行の功徳に富む仙人たちは夜のうちに集まり、導きとしてその音を追って来た。

Verse 34

अत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृतमृगेश्वरम् । तुष्टुवुः प्रणतास्सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः

アトレーシュヴァラ—主シャルヴァ—が獣の王を御身の傍らに抱き寄せておられるのを見て、皆はひれ伏し、幾度も「勝利あれ、勝利あれ」と唱えてシヴァを讃えた。

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । परित्राताः परित्राताः प्रत्यूहाद्दारुणादितः । अनुग्रहं कुरुष्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो

バラモンたちは言った。「我らは救われました—まことに救われました—この恐るべき災厄より。おお主よ、御慈悲を垂れたまえ。ここにこそ留まりたまえ、世の師よ。」

Verse 36

अनेनैव स्वरूपेण व्याघ्रेश इति नामतः । कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा

おおマハーデーヴァよ、このままの御姿にとどまり、「ヴィヤーグレーシャ」の御名をもって、この聖なるジェーシュタ・スターナを常に守護したまえ。

Verse 37

अन्येभ्यो ह्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः । दुष्टानष्टास्य गौरीश भक्तेभ्यो देहि चाभयम्

ガウリーの主（ガウリーシャ）よ、この聖なるティールタに住まう我らを、あらゆる災厄と苦患よりお守りください。八面の大主よ、悪しき者を鎮め、あなたの帰依者に無畏（アバヤ）をお授けください。

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां भक्तानां चन्द्रशेखरः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह स भक्तान्भक्तवत्सलः

サナトクマーラは言った。帰依者たちの言葉を聞いたチャンドラシェーカラ（シヴァ）は、常に信徒を慈しむ御方として、「然り、そうあれ」と答え、さらに彼らに語りかけた。

Verse 39

महेश्वर उवाच । यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंधानं पातयिष्याम्यसंशयम्

マヘーシュヴァラは仰せになった。「ここにおいて、真実の信（シュラッダー）をもってこのままの姿の我を拝する者には、疑いなく、苦患と障碍の襲来を我が打ち砕き、滅し去らせよう。」

Verse 40

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोत्यसंशयम्

この我が物語を聞き、またこのリンガを念じて心中に保つならば、戦場へ踏み入る凡夫も、疑いなく勝利を得る。

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे देवास्समाजग्मुस्सवासवाः । जयेति शब्दं कुर्वंतो महोत्सवपुरस्सरम्

その間に、インドラをはじめとする諸天はそこに集い、「勝利！」と声をあげつつ、まるで大いなる祝祭の先頭に立つかのように進み出た。

Verse 42

प्रणम्य शंकरं प्रेम्णा सर्वे सांजलयस्सुराः । नतस्कंधाः सुवाग्भिस्ते तुष्टुवुर्भक्तवत्सलम्

愛と帰依をもってシャンカラに礼拝し、諸天は皆、合掌して肩を低くうやうやしく身を屈め、妙なる言葉で讃嘆した——常に帰依者を慈しむ御方を。

Verse 43

देवा ऊचुः । जय शंकर देवेश प्रणतार्तिहर प्रभो । एतद्दुंदुभिनिर्ह्रादवधात्त्राता वयं सुराः

諸天は言った。「勝利あれ、シャンカラよ、 देवेश（神々の主）よ。礼拝する者の苦しみを除く प्रभु（主）よ。この恐るべき戦鼓の轟きから、我ら諸天をお護りください。われらは御許に帰依いたします。」

Verse 44

सदा रक्षा प्रकर्तव्या भक्तानां भक्तवत्सल । वध्याः खलाश्च देवेश त्वया सर्वेश्वर प्रभो

常に帰依者を慈しむ主よ、帰依者たちをいつも護り給え。さらに神々の主、至高の主よ、悪しき者どももまた御身によって討たれるべきである。

Verse 45

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां परमेश्वरः । तथेत्युक्त्वा प्रसन्नात्मा तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

神々の言葉を聞き終えると、至上主パラメーシュヴァラは「そのとおりに」と告げられた。静謐にして慈愛に満ちた御心のまま、ただちに三昧の融入に入り、そのままそのリンガへと溶け合い帰入された。

Verse 46

सविस्मयास्ततो देवास्स्वंस्वं धाम ययुर्मुदा । तेऽपि विप्रा महाहर्षात्पुनर्याता यथागतम्

その後、神々は驚嘆に満たされ、喜びのうちにそれぞれの住処へと帰っていった。婆羅門の聖仙たちもまた大いなる歓喜に包まれ、来たときと同じ道をたどって帰還した。

Verse 47

इदं चरित्रं परम व्याघ्रेश्वरसमुद्भवम् । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि पठेद्वा पाठयेत्तथा

この至高の聖なる物語は、ヴィヤーグレーシュヴァラの栄光より生じたものである。これを聴聞し、また他者に聴かせ（誦して聞かせ）、自ら読み、さらに他者に読ませるべきである。

Verse 48

सर्वान्कामानवाप्नोति नरस्स्वमनसेसितान् । परत्र लभते मोक्षं सर्वदुःखविवर्जितः

その人は心に抱く望みのすべてを成就し、さらに来世においてはモークシャ（解脱）を得て、あらゆる苦しみから完全に離れる。

Verse 49

इदमाख्यानमतुलं शिवलीला मृताक्षरम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं पुत्रपौत्रप्रवर्द्धनम्

この比類なき聖なる物語は、シヴァの神妙なるリーラーを語り、その音節は滅びることがない。天界の功徳、名声、長寿を授け、子と孫の繁栄を増し広げる。

Verse 50

परं भक्तिप्रदं धन्यं शिवप्रीतिकरं शिवम् । परमज्ञानदं रम्यं विकारहरणं परम्

至上なるは吉祥の主シヴァ。最高のバクティを授け、まことに祝福され、シヴァの歓喜を生ぜしめる御方である。最高智を与え、妙なる美に満ち、心内のあらゆる歪みと穢れを究極に除き去る至上の浄化者である。

Verse 58

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि रुद्रसंहितायां पञ्च युद्धखण्डे दुंदुभिनिर्ह्राददैत्यवधवर्णनं नामाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部「ルドラ・サンヒター」、第五分「ユッダ・カーンダ」において、「ドゥムドゥビ・ニルフラーダなるダイティヤ討伐の叙述」と題する第58章はここに終わる。