Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 34

शङ्खचूडस्य मायायुद्धं तथा माहेश्वरास्त्रप्रभावः | Śaṅkhacūḍa’s Māyā-Warfare and the Power of the Māheśvara Astra

विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् । संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने

viśeṣeṇa harerlakṣmyāḥ śaṃkhatoyaṃ mahāpriyam | saṃbaṃdhināṃ ca tasyāpi na harasya mahāmune

大賢者よ、法螺貝の水はとりわけハリとラクシュミーに愛され、また彼らに縁ある者にも愛される。だがハラ(シヴァ)には、そのように殊更に好まれるものではない。

विशेषेणespecially
विशेषेण:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘विशेषेण’ = especially
हरेःof Hari (Viṣṇu)
हरेः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
लक्ष्म्याःof Lakṣmī
लक्ष्म्याः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
शंखतोयम्water from/in a conch
शंखतोयम्:
कर्म/विषय (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख + तोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (शंखात्/शंखे तोयम् = conch-water)
महाप्रियम्very dear
महाप्रियम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (अत्यन्तं प्रियम्)
संबन्धिनाम्of the relatives/associates
संबन्धिनाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंबन्धिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (genitive plural)
and
:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/बल (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), ‘also/even’
not
:
निषेध (Niṣedha/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
हरस्यof Hara (Śiva)
हरस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
महामुनेO great sage
महामुने:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; कर्मधारय (महान् मुनिः)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Sthala Purana: No direct Jyotirliṅga-sthala episode is invoked here; the verse is a ritual-theological aside distinguishing Vaiṣṇava preference (śaṅkha-toya) from Śaiva usage.

Significance: Functions as a sectarian-ritual clarification: for Śiva-pūjā, conch-water is not singled out as especially प्रिय; Śaiva rites prioritize other media (jala from tīrtha, pañcāmṛta, bhasma, bilva) over Vaiṣṇava śaṅkha symbolism.

Shakti Form: Lalitā

Role: teaching

S
Shiva
V
Vishnu
L
Lakshmi

FAQs

It highlights that devotional worship (bhakti) must follow the deity’s own accepted mode (ācāra): offerings dear to Viṣṇu—like conch-water—are not automatically prescribed for Śiva, underscoring distinct Shaiva ritual identity while honoring other traditions.

In Śiva-linga worship, the Purāṇic tradition emphasizes Śiva-accepted upacāras (such as bilva, bhasma, rudrākṣa, and Śiva-mantras). The verse cautions against importing Vaishnava-specific ritual items as primary offerings for the Śiva-linga.

Adopt Śaiva-appropriate upacāras: apply tripuṇḍra (bhasma), use rudrākṣa, and worship with Śiva-mantras (notably the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) with bilva-leaves and pure water as traditionally accepted for Śiva.