शिवदूतस्य शङ्खचूडकुलप्रवेशः — The Śiva-Envoy’s Entry into Śaṅkhacūḍa’s City

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथेशानो महारुद्रो दुष्टकालस्सतांगतिः । शंखचूडवधं चित्ते निश्चिकाय सुरेच्छया

サナトクマーラは言った。ついでイーシャーナ—マハールドラ、悪しき者を懲らしめ、善き者の帰依処—は、神々の願いに従い、シャンカチューダを討ち滅ぼすことを心中に決した。

Verse 2

दूतं कृत्वा चित्ररथं गंधर्वेश्वरमीप्सितम् । शीघ्रं प्रस्थापयामास शंखचूडांतिके मुदा

望みのままにガンダルヴァの主チトララタを使者として立て、喜びをもって速やかにシャンカチューダのもとへ遣わした。

Verse 3

सर्वेश्वराज्ञया दूतो ययौ तन्नगरं च सः । महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्

至上主の命により、その使者は出立して彼の都に至った。そこはインドラの都よりも壮麗で、さらにクベーラの天宮をも凌ぐほどであった。

Verse 4

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शंखचूडालयं वरम् । राजितं द्वादशैर्द्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्

そこへ赴くと、彼は中央に、十二の門で飾られ門衛を備えた、シャンカチューダ（Śaṅkhacūḍa）の輝かしい宮殿を目にした。

Verse 5

स दृष्ट्वा पुष्पदन्तस्तु वरं द्वारं ददर्श सः । कथयामास वृत्तांतं द्वारपालाय निर्भयः

それを見てプシュパダンタは、まことに優れた門を目にした。恐れなく、起こった事の一切を門衛に語り告げた。

Verse 6

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यंतरे मुदा । अतीव सुन्दरं रम्यं विस्तीर्णं समलंकृतम्

その門を越えて、彼は歓喜して内へ入った。そこはこの上なく美しく、心楽しく、広々として、ことごとく荘厳に飾られていた。

Verse 7

स गत्वा शंखचूडं तं ददर्श दनुजाधिपम् । वीरमंडल मध्यस्थं रत्नसिंहासनस्थितम्

そこへ至ると、彼はダーナヴァの主シャンカチューダを見た――勇士たちの輪の中央にあって、宝玉の獅子座に坐していた。

Verse 8

दानवेन्द्रैः परिवृतं सेवितं च त्रिकोटिभिः । शतः कोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिश्शस्त्रपाणिभिः

彼はダーナヴァの諸王に取り囲まれ、三クロールの戦士に仕えられ、さらに百クロールの別の軍勢もまた、手に武器を携えて周囲を巡り歩いていた。

Verse 9

एवंभूतं च तं दृष्ट्वा पुष्पदंतस्सविस्मयः । उवाच रणवृत्तांतं यदुक्तं शंकरेण च

そのように並外れた有様の彼を見て、プシュパダンタは驚嘆に満ち、戦いの一部始終を、シャンカラ（主シヴァ）が語ったとおりに余すところなく述べた。

Verse 10

पुष्पदंत उवाच । राजेन्द्र शिवदूतोऽहं पुष्पदंताभिधः प्रभो । यदुक्तं शंकरेणैव तच्छृणु त्वं ब्रवीमि ते

プシュパダンタは言った。「おお王の中の王よ、主よ、我はシヴァの使者、名をプシュパダンタという。今、シャンカラ自らの御言葉を聴け—我が汝に告げ知らせよう。」

Verse 11

शिव उवाच । राज्यं देहि च देवानामधिकारं हि सांप्रतम् । नोचेत्कुरु रणं सार्द्धं परेण च मया सताम्

シヴァは仰せになった。「デーヴァたちに王権を返せ。まことに彼らの正当なる権威は今こそ立てられるべきである。さもなくば、汝の至上の盟友とともに戦に入れ、正しき者と共に立つこの我に対峙せよ。」

Verse 12

देवा मां शरणापन्ना देवेशं शंकरं सताम् । अहं क्रुद्धो महारुद्रस्त्वां वधिष्याम्यसंशयम्

「諸天は我に帰依して来た—天の主にして吉祥なるシャンカラ、善き者らに敬われる我に。今や我、マハールドラは憤怒する。疑いなく汝を討たん。」

Verse 13

हरोऽस्मि सर्वदेवेभ्यो ह्यभयं दत्तवानहम् । खलदंडधरोऽहं वै शरणागतवत्सलः

「我はハラ（シヴァ）である。まことに我は諸天に無畏を授けた。悪しき者を戒める杖を執る懲罰者であり、また我に帰依する者を常に慈しむ。」

Verse 14

राज्यं दास्यसि किं वा त्वं करिष्यसि रणं च किम् । तत्त्वं ब्रूहि द्वयोरेकं दानवेन्द्र विचार्य वै

「汝は王国を明け渡すのか、それとも戦を起こすのか。真実を告げよ——よく思案して二つのうち一つを選べ、ダーナヴァの主よ。」

Verse 15

पुष्पदंत उवाच । इत्युक्तं यन्महेशेन तुभ्यं तन्मे निवेदितम् । वितथं शंभुवाक्यं न कदापि दनुजाधिप

プシュパダンタは言った。「マヘーシャ（主シヴァ）が汝に告げられたことを、私はそのまま伝えた。ダーナヴァの主よ、シャンブの御言葉は決して偽りとはならぬ。」

Verse 16

अहं स्वस्वामिनं गंतुमिच्छामि त्वरितं हरम् । गत्वा वक्ष्यामि किं शंभोस्तथा त्वं वद मामिह

私は我が主、ハラの御許へ急ぎ参りたい。行ってシャンブに申し上げるべきことを伝えるゆえ、ここで汝の望む言葉を正確に私に告げよ。

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इत्थं च पुष्पदंतस्य शिवदूतस्य सत्पतेः । आकर्ण्य वचनं राजा हसित्वा तमुवाच सः

サナトクマーラは語った。かくして、シヴァの使者にして高徳なるプシュパダンタの言葉を聞くや、王は笑い、そして彼に告げた。

Verse 18

शंखचूड उवाच । राज्यं दास्ये न देवेभ्यो वीरभोग्या वसुंधरा । रणं दास्यामि ते रुद्र देवानां पक्षपातिने

シャンカチューダは言った。「我はデーヴァらに王国を譲らぬ。この大地は勇者の享楽のためにある。だがデーヴァに肩入れするルドラよ、汝には戦いを授けよう。」

Verse 19

यस्योपरि प्रयायी स्यात्स वीरो भुवेनऽधमः । अतः पूर्वमहं रुद्र त्वां गमिष्याम्यसंशयम्

他人の前に進み出て自らを英雄と称する者は、この世で最も卑しい人間である。ゆえに、おおルドラよ、私は汝に先んじて行こう。これに疑いの余地はない。

Verse 20

प्रभात आगमिष्यामि वीरयात्रा विचारतः । त्वं गच्छाचक्ष्व रुद्राय हीदृशं वचनं मम

「夜明けとともに、勇士たちの進軍をしかと考え定めたうえで、我は来る。汝はいま行き、我がこの言葉をそのままルドラに告げよ。」

Verse 21

इति श्रुत्वा शंखचूडवचनं सुप्रहस्य सः । उवाच दानवेन्द्रं स शंभुदूतस्तु गर्वितम्

かくしてシャンカチューダの言葉を聞くと、彼はほほえみを浮かべた。ついでシャンブ（Śambhu）の使者は、驕れるダーナヴァの王に向かって語りかけた。

Verse 22

अन्येषामपि राजेन्द्र गणानां शंकरस्य च । न स्थातुं संमुखे योग्यः किं पुनस्तस्य संमुखम्

王の中の最勝者よ、彼はシャンカラのほかのガナたちの前にすら、面と向かって立つに値しない。ましてやシャンカラ御自身の御前など、なおさらである。

Verse 23

स त्वं देहि च देवानामधिकाराणि सर्वशः । त्वमरे गच्छ पातालं यदि जीवितुमिच्छसि

ゆえに、神々に属する正当な権能と位とを、ことごとく返上せよ。おお敵よ、命が惜しければパーターラへ下れ。

Verse 24

सामान्यममरं तं नो विद्धि दानवसत्तम । शंकरः परमात्मा हि सर्वेषामीश्वरेश्वरः

おお、ダーナヴァの中の最勝者よ、彼を凡なる「不死」と知ってはならぬ。まことにシャンカラ（シヴァ）は至上の自己、万有の主の上に立つ主である。

Verse 25

इन्द्राद्यास्सकला देवा यस्याज्ञावर्तिनस्सदा । सप्रजापतयस्सिद्धा मुनयश्चाप्यहीश्वराः

インドラをはじめ一切の神々は、常にその至上主の御命令に従って動く。プラジャーパティ、成就者シッダ、聖仙ムニ、さらにはナーガの主たちに至るまで、みなその大主の統御のもとにある。

Verse 26

हरेर्विधेश्च स स्वामी निर्गुणस्सगुणस्स हि । यस्य भ्रूभंगमात्रेण सर्वेषां प्रलयो भवेत्

彼はまことにハリ（ヴィシュヌ）とヴィディ（ブラフマー）をも統べる主である。彼はニルグナ（属性を超えたもの）であり、またサグナ（属性をもって顕れるもの）でもある。眉をわずかにひそめるだけで、万有の滅尽（プララヤ）が起こり得る。

Verse 27

शिवस्य पूर्णरूपश्च लोकसंहारकारकः । सतां गतिर्दुष्टहंता निर्विकारः परात्परः

彼はシヴァの完全円満なる顕現であり、世界の滅尽を成就する者そのものである。正しき者の帰依処にして究竟の到達点、悪しき者を滅する者、不変にして、最上をも超える。

Verse 28

ब्रह्मणोधिपतिस्सोऽपि हरेरपि महेश्वरः । अवमान्या न वै तस्य शासना दानवर्षभ

彼はブラフマーの主であり、ハリ（ヴィシュヌ）をも超えて統べる大自在天（マヘーシュヴァラ）である。ゆえに、ダーナヴァの中の雄牛よ、彼の御命令を決して侮り、軽んじてはならぬ。

Verse 29

किं बहूक्तेन राजेन्द्र मनसा संविचार्य च । रुद्रं विद्धि महेशानं परं ब्रह्म चिदात्मकम्

これ以上何を多く語ろうか、王よ。心にてよく省察し、ルドラをマヘーシャーナと知れ――それは至上のブラフマンそのものであり、その本性は清浄なる純粋意識である。

Verse 30

देहि राज्यं हि देवानामधिकारांश्च सर्वशः । एवं ते कुशलं तात भविष्यत्यन्यथा भयम्

諸天（デーヴァ）に主権を返し、彼らに正当に属するあらゆる権能を余すところなく渡せ。そうすれば、わが子よ、おまえの安泰は守られる。さもなくば恐れと危難が来る。

Verse 31

सन्त्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा दानवेंद्रः शंखचूडः प्रतापवान् । उवाच शिवदूतं तं भवितव्यविमोहितः

サナトクマーラは語った。「これを聞くや、ダーナヴァの強大なる主—武威に名高いシャンカチューダは、定められた成り行きにより理解を曇らせつつ、そのシヴァの使者に言葉を向けた。」

Verse 32

शंखचूड उवाच । स्वतो राज्यं न दास्यामि नाधिकारान् विनिश्चयात् । विना युद्धं महेशेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

シャンカチューダは言った。「我は自ら進んで王国を渡さぬ。権利と特権も決して譲らぬ—これが我が固き決意である。マヘーシャ（主シヴァ）と戦わずしては決着せぬ。これは真実として語る。」

Verse 33

कालाधीनं जगत्सर्वं विज्ञेयं सचराचरम् । कालाद्भवति सर्वं हि विनश्यति च कालतः

知れ、この全宇宙—動くものも動かぬものも—は時（カーラ）の支配のもとにある。すべては時より生じ、また時によって滅する。

Verse 34

त्वं गच्छ शंकरं रुद्रं मयोक्तं वद तत्त्वत । स च युक्तं करोत्वेवं बहुवार्तां कुरुष्व नो

汝はシャンカラ、ルドラの御許へ赴き、我が語りしことを真実のままに申し伝えよ。しかるべくお取り計らい下さるよう願い、事の次第を余すところなく報告して戻れ。

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् । यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने

サナトクマーラは言った。このように語ると、シヴァの使者は自らの主のもとへ戻った。そしてプシュパダンタよ、徳高い聖者よ、彼は事の次第をありのままに報告した。