राहोर्विमोचनानन्तरं जलन्धरस्य सैन्योद्योगः — Rahu’s Aftermath and Jalandhara’s Mobilization

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ कथा ते श्राविताद्भुता । महाप्रभोश्शंकरस्य यत्र लीला च पावनी

ヴィヤーサは言った。「サナトクマーラよ、全知なる御方よ。あなたは私に驚くべき物語を聞かせてくださった。そこには大主シャンカラの、聖にして浄めのリーラー（神戯）が顕されている。」

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या कृपां कृत्वा ममो परि । राहुर्मुक्तः कुत्र गतः पुरुषेण महामुने

いま、深い慈しみをもって、わたしに憐れみを垂れて語ってください、偉大なる聖仙よ。あの大いなる御方によって解き放たれた後、ラーフはどこへ赴いたのですか。

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्यामितमेधसः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः

スータは語った。かくして、量り知れぬ叡智をもつヴィヤーサの言葉を聞き終えると、心澄みわたる大聖仙、ブラフマーの御子が答えた。

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । राहुर्विमुक्तो यस्तेन सोपि तद्वर्वरस्थले । अतस्स वर्वरो भूत इति भूमौ प्रथां गतः

サナトクマーラは語った。「ラーフを解き放ったその者も、ヴァルヴァラと呼ばれる同じ場所にとどまった。ゆえに彼は『ヴァルヴァラ・ブータ』と称され、その名は地上に広く知られるようになった。」

Verse 5

ततः स मन्यमानस्स्वं पुनर्जनिमथानतः । गतगर्वो जगामाथ जलंधरपुरं शनैः

その後、彼は自らの再生を思い、頭を垂れて礼拝し、驕りを払い落として、ゆるやかにジャランダラの都へと帰っていった。

Verse 6

जलंधराय सोऽभ्येत्य सर्वमीशविचेष्टितम् । कथयामास तद्व्यासाद्व्यास दैत्येश्वराय वै

ジャランダラに近づくと、彼は起こったことのすべてを、主（シヴァ）の神聖なる御業として余すところなく語った。かくして、ああヴィヤーサよ、彼はダーナヴァの王にまことに申し述べたのである。

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । जलंधरस्तु तच्छ्रुत्वा कोपाकुलितविग्रहः । बभूव बलवान्सिन्धुपुत्रो दैत्येन्द्रसत्तमः

サナトクマーラは語った。これらの言葉を聞くや、ジャランダラ—大海の強大なる子にして、ダイティヤの王たちの中でも最勝の者—は怒りに燃え、全身の気配が荒れ狂った。

Verse 8

ततः कोपपराधीनमानसो दैत्यसत्तमः । उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह

そこで、怒りに心を支配されたダイティヤの最勝者は、ダイティヤの全軍に戦いの支度を整えるよう命じた。

Verse 9

जलंधर उवाच । निर्गच्छंत्वखिला दैत्याः कालनेमिमुखाः खलु । तथा शुंभनिशुम्भाद्या वीरास्स्वबलसंयुताः

ジャランダラは言った。「カラネーミを先頭として、すべてのダイティヤたちは出陣せよ。同様に、シュンバやニシュンバらの勇士も、自らの軍勢を備えて進軍せよ。」

Verse 10

कोटिर्वीरकुलोत्पन्नाः कंबुवंश्याश्च दौर्हृदाः । कालकाः कालकेयाश्च मौर्या धौम्रास्तथैव च

勇なる家系に生まれた戦士は幾千万（コーティ）もいた。カンブ王統の者、ダウルフリダ族、カーラカ族とカーラケーヤ族（カーラカの子ら）、さらにマウリヤ族、ダウムラ族もまた然り。

Verse 11

इत्याज्ञाप्यासुरपतिस्सिंधुपुत्रो प्रतापवान् । निर्जगामाशु दैत्यानां कोटिभिः परिवारितः

かくして命を下すや、威光あるアスラの主、シンドゥの勇なる子は、ダイティヤの幾千万（コーティ）に囲まれつつ、たちまち出陣した。

Verse 12

ततस्तस्याग्रतश्शुक्रो राहुश्छिन्नशिरोऽभवत् । मुकुटश्चापतद्भूमौ वेगात्प्रस्खलितस्तदा

その時、彼の目の前でシュクラとラーフは斬首された。その瞬間、衝撃の強さで王冠が外れ、地面に転げ落ちた。

Verse 13

व्यराजत नभः पूर्णं प्रावृषीव यथा घनैः । जाता अशकुना भूरि महानिद्रावि सूचकाः

空は雨季の雲に覆われたかのように、完全に満たされているように見えた。多くの不吉な鳥が現れ、差し迫った衝突の前の大きな昏迷と妄執の闇を予兆していた。

Verse 14

तस्योद्योगं तथा दृष्ट्वा गीर्वाणास्ते सवासवाः । अलक्षितास्तदा जग्मुः कैलासं शंकरालयम्

彼の出動の備えを見て、インドラを伴うその神々は、気づかれぬまま立ち去り、シャンカラの住まうカイラーサへ赴いた。

Verse 15

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा सुप्रणम्य सवासवाः । देवास्सर्वे नतस्कंधाः करौ बद्ध्वा च तुष्टुवुः

そこに至り主シヴァを拝して、インドラをはじめ諸神は深く礼拝した。謙遜して肩を垂れ、合掌して、讃歌をもって御方を称えた。

Verse 16

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । नमस्तेस्तु महेशान पाहि नश्शरणागतान्

神々は言った。「神々の神、マハーデーヴァ、慈悲の蔵なるシャンカラよ。マヘーシャーナよ、汝に礼拝す。帰依して来た我らをお護りください。」

Verse 17

विह्वला वयमत्युग्रं जलंधरकृतात्प्रभो । उपद्रवात्सदेवेन्द्राः स्थानभ्रष्टाः क्षितिस्थिताः

主よ、ジャランダラのなした極めて苛烈な圧迫により、われらはすっかり打ち震えております。インドラをはじめ諸天までもが本来の座を追われ、今やわれらは地上に落とされております。

Verse 18

न जानासि कथं स्वामिन्देवापत्तिमिमां प्रभो । तस्मान्नो रक्षणार्थाय जहि सागरनन्दनम्

主よ、われらの主君よ——どうして諸天に降りかかったこの災厄をお知らぬはずがありましょう。ゆえにわれらを守るため、海の子を討ち滅ぼしてください。

Verse 19

अस्माकं रक्षणार्थाय यत्पूर्वं गरुडध्वजः । नियोजितस्त्वया नाथ न क्षमस्सोऽद्य रक्षितुम्

主よ、かつて我らを守るためにあなたが任じたガルダの旗印を戴く者は、今やもはや我らを護る力がありません。

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलंधरवधोपाख्याने सामान्यगणासुरयुद्धवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二巻ルドラ・サンヒターの第五部「ユッダ・カーンダ」、ジャランダラ誅殺の物語において—「常のガナたちとアスラとの戦いの描写」と題する第二十章はここに終わる。

Verse 21

अलक्षिता वयं चात्रागताश्शंभो त्वदंतिकम् । स आयाति त्वया कर्त्तुं रणं सिंधुसुतो बली

おおシャンブ（Śambhu）よ、我らはここに、誰にも気づかれずに御前へ参りました。シンドゥの勇猛なる子が、あなたと戦わんとして迫っております。

Verse 22

अतस्स्वामिन्रणे त्वं तमविलंबं जलंधरम् । हंतुमर्हसि सर्वज्ञ पाहि नश्शरणागतान्

ゆえに主よ、この戦いにおいて、ためらうことなくジャランダラを討ち滅ぼしたまえ。全知なる御方よ、帰依して来た我らをお護りください。

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा ते सुरास्सर्वे प्रभुं नत्वा सवासवाः । पादौ निरीक्ष्य संतस्थुर्महेशस्य विनम्रकाः

サナトクマーラは言った。かく語り終えると、インドラを伴うすべての神々は主に礼拝して頭を垂れた。彼らはへりくだってマハーデーヴァの御足を仰ぎ見、敬虔にその場に立ち尽くした。

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रहस्य वृषभध्वजः । द्रुतं विष्णुं समाहूय वचनं चेदमब्रवीत्

サナトクマーラは言った。神々の言葉を聞くと、牛旗を掲げる御方（主シヴァ）は微笑み、ただちにヴィシュヌを呼び寄せて、次のように告げた。

Verse 25

ईश्वर उवाच । हृषीकेश महाविष्णो देवाश्चात्र समागताः । जलंधरकृतापीडाश्शरणं मेऽतिविह्वलाः

イーシュヴァラは言った。「おおフリシーケーシャよ、偉大なるヴィシュヌよ。神々はここに集い、ジャランダラの圧政により甚だしく苦しんでいる。大いなる苦悩のうちに、彼らは我に帰依して来たのだ。」

Verse 26

जलंधरः कथं विष्णो संगरे न हत स्त्वया । तद्गृहं चापि यातोऽसि त्यक्त्वा वैकुण्ठमात्मनः

「おおヴィシュヌよ、なぜ戦場においてジャランダラを汝は討ち果たさなかったのか。さらに、己がヴァイクンタを捨ててまで、なぜ彼の家へ赴いたのか。」

Verse 27

मया नियोजितस्त्वं हि साधुसंरक्षणाय च । निग्रहाय खलानां च स्वतंत्रेण विहारिणा

「まことに汝を、善き者を守り、悪しき者を抑えるために任じたのだ――自在に遍歴し、独りの意志で行ずる者よ。」

Verse 28

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचनं गरुडध्वजः । प्रत्युवाच विनीतात्मा नतकस्साञ्जलिर्हरिः

サナトクマーラは言った。かくしてマヘーシャ（主シヴァ）の御言葉を聞き、ガルダを旗印とするハリは、謙って身を低くし、合掌して敬礼し、ついで律された礼節ある心で答えた。

Verse 29

विष्णुरुवाच । तवांशसंभवत्वाच्च भ्रातृत्वाच्च तथा श्रियः । मया न निहतः संख्ये त्वमेनं जहि दानवम्

ヴィシュヌは言った。「汝は我が一分より生まれ、またシュリー（ラクシュミー）の兄弟でもあるゆえ、我は戦場で彼を討たなかった。汝こそ—そのダーナヴァを討て。」

Verse 30

महाबलो महावीरो जेयस्सर्वदिवौकसाम् । अन्येषां चापि देवेश सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

彼は大いなる力を備えた大勇士—まことに天界の住人すべてを征する者である。ほかの者たちに対しても同様だ、神々の主よ。これを我は真実として汝に告げる。

Verse 31

मया कृतो रणस्तेन चिरं देवान्वितेन वै । मदुपायो न प्रवृत्तस्तस्मिन्दानवपुंगवे

我は神々に支えられたその強者と、まことに久しく戦った。だが、ダーナヴァの中でも最も優れたその者に対して、我が策は成就しなかった。

Verse 32

तत्पराक्रमतस्तुष्टो वरं ब्रूहीत्यहं खलु । इति मद्वचनं श्रुत्वा स वव्रे वरमुत्तमम्

その武勇に満足して、我はまことに言った。「申せ—願いの恩寵を選べ。」我が言葉を聞くや、彼は最上の恩寵を選び取った。

Verse 33

मद्भगिन्या मया सार्द्धं मद्गेहे ससुरो वस । मदधीनो महाविष्णो इत्यहं तद्गृहं गतः

「我が妹とともに、舅よ、我が家に住まわれよ。大いなるヴィシュヌは我が支配のもとにある。」そう言って、私は彼の住まいへ赴いた。

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा शकरस्स महेश्वरः । विहस्योवाच सुप्रीतस्सदयो भक्तवत्सलः

サナトクマーラは言った。かくヴィシュヌの言葉を聞くや、マヘーシュヴァラ—信者に慈悲深く、 भक्तवत्सलなるシャンカラは—喜びに微笑み、そして語り始めた。

Verse 35

महेश्वर उवाच । हे विष्णो सुरवर्य त्वं शृणु मद्वाक्यमादरात् । जलंधरं महादैत्यं हनिष्यामि न संशयः

マヘーシュヴァラは言った。「おおヴィシュヌよ、神々の中の最勝者よ、我が言葉を敬って聞け。大魔ジャランダラを我は討つ。疑いはない。」

Verse 36

स्वस्थानं गच्छ निर्भीतो देवा गच्छंत्वपि ध्रुवम् । निर्भया वीतसंदेहा हतं मत्वाऽसुराधिपम्

「恐れなく自らの住処へ帰れ。神々もまた必ず帰還せよ。無畏にして疑いを離れ、阿修羅の主はすでに討たれたりと観ぜよ。」

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य वचनं स रमापतिः । सनिर्जरो जगामाशु स्वस्थानं गतसंशयः

サナトクマーラは言った。「かくしてマヘーシャの御言葉を聞き終えるや、主ラーマーパティ（ヴィシュヌ）は不死の者たちと共に、疑いを払い、速やかに自らの住処へ帰還した。ここに、シヴァは真理を明らかにする主（パティ）として、サンシャヤ（疑惑）を除き、神々に正しい理解を回復させる者と確証される。」

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे व्यास स दैत्येन्द्रोऽतिविक्रमः । सन्नद्धैरसुरैस्सार्द्धं शैलप्रांतं ययौ बली

その間に、ああヴィヤーサよ、比類なき武勇を備えたダイティヤの王は、完全武装のアスラたちを伴って出陣し、山の境域へと赴いた。

Verse 39

कैलासमवरुध्याथ महत्या सेनया युतः । संतस्थौ कालसंकाशः कुर्वन्सिंहरवं महान्

次いで彼は大軍をもってカイラーサを包囲し、カーラ（死・時）そのもののごとく恐るべき姿で陣を据え、獅子のような大咆哮を轟かせた。

Verse 40

अथ कोलाहलं श्रुत्वा दैत्यनादसमुद्भवम् । चुक्रोधातिमहेशानो महालीलः खलांतकः

そのとき、ダイティヤらの咆哮から起こった騒然たる喧噪を聞き、至上に偉大なる主—広大なるリーラーをなすシヴァ、悪しき者を滅する御方—は憤怒を起こされた。

Verse 41

समादिदेश संख्याय स्वगणान्स महाबलान् । नंद्यादिकान्महादेवो महोतिः कौतुकी हरः

ついで大いなる光輝に満ち、志を奮い立たせたマハーデーヴァ—ハラは、ナンディンを先頭とする自らのきわめて強大なガナたちに、正しく整列し、数を定めた隊列に編成せよと命じられた。

Verse 42

नन्दीभमुखसेनानीमुखास्सर्वे शिवाज्ञया । गणाश्च समनह्यंत युद्धाया तित्वरान्विताः

シヴァの御命により、ナンディとブリンギーを筆頭とするすべての将たちは、ガナたちとともにたちまち武装し、切迫の気に満ちて戦いの備えを整えた。

Verse 43

अवतेरुर्गणास्सर्वे कैलासात्क्रोधदुर्मदाः । वल्गतो रणशब्दांश्च महावीरा रणाय हि

すべてのガナたちはカイラーサより降り来たり、怒りに猛く、己が力を誇った。かの大勇士らは躍り出て、戦の鬨の声を轟かせた。まさに戦いのために進み出たのである。

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं कैलासोपत्यकासु वै । प्रमथाधिपदैत्यानां घोरं शस्त्रास्त्रसंकुलम्

そのときまことに、カイラーサの谷々において、プラマタ（Pramatha）の首領たちとダイティヤ（Daitya）の首領たちの間に、武器と飛び道具が四方に充満する恐るべき戦が起こった。

Verse 45

भेरीमृदंगशंखौघैर्निस्वानैर्वीरहर्षणैः । गजाश्वरथशब्दैश्च नादिता भूर्व्यकंपत

ベーリー（bherī）やムリダンガ（mṛdaṅga）、押し寄せる法螺貝の勇ましい轟き、さらに象・馬・戦車の喧噪によって、大地そのものが鳴り響き、震え動いた。

Verse 46

शक्तितोमरबाणौघैर्मुसलैः पाशपट्टिशैः । व्यराजत नभः पूर्णं मुक्ताभिरिव संवृतम्

シャクティ（śakti）やトーマラ（tomara）、矢の奔流に、棍棒・投げ縄・斧までもが加わって天は満ち、散り敷く真珠に覆われたかのように、蒼穹は燦然と輝いた。

Verse 47

निहतैरिव नागाश्वैः पत्तिभिर्भूर्व्यराजत । वज्राहतैः पर्वतेन्द्रैः पूर्वमासीत्सुसंवृता

大地は、討たれた戦象・戦馬・歩兵が散り敷かれたかのように輝き、まるでかつて金剛杵（vajra）の一撃で砕かれた大山脈に四方を覆われていたかのように見えた。

Verse 48

प्रमथाहतदैत्यौघैर्दैत्याहतगणैस्तथा । वसासृङ्मांसपंकाढ्या भूरगम्याभवत्तदा

その時、プラマタたちによりダーナヴァの群れが打ち倒され、また同様にダーナヴァによってシヴァのガナの群れも討たれたため、大地は脂肪と血と肉の泥濘に満ち、通行もかなわぬありさまとなった。

Verse 49

प्रमथाहतदैत्यौघान्भार्गवस्समजीवयत् । युद्धे पुनः पुनश्चैव मृतसंजीवनी बलात्

戦場において、バールガヴァ（シュクラーチャーリヤ）は、プラマタたちに討ち倒されたダイティヤの軍勢を、「ムリタサンジーヴァニー（死者蘇生）」の真言の力によって、幾度となく甦らせた。

Verse 50

दृष्ट्वा व्याकुलितांस्तांस्तु गणास्सर्वे भयार्दिताः । शशंसुर्देवदेवाय सर्वे शुक्रविचेष्टितम्

その軍勢が混乱し、恐怖に打ちのめされているのを見て、すべてのガナたちは、神々の神たる主シヴァに、シュクラの策謀と所業をことごとく奏上した。

Verse 51

तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रश्चकार क्रोधमुल्बणम् । भयंकरोऽतिरौद्रश्च बभूव प्रज्वलन्दिशः

それを聞くや、バガヴァーン・ルドラは激しく圧倒的な憤怒に捉えられた。恐るべく、きわめて憤激し、あたかも四方八方がその周りで燃え立つかのようであった。

Verse 52

अथ रुद्रमुखात्कृत्या बभूवातीवभीषणा । तालजंघोदरी वक्त्रा स्तनापीडितभूरुहा

するとルドラの口より、きわめて恐るべきクリティヤが現れた。脛と腹はタール樹の幹のごとく、顔は凄惨で、乳房は胸を押しつぶすほどに重く、その姿はいよいよ戦慄を誘った。

Verse 53

सा युद्धभूमिं तरसा ससाद मुनिसत्तम । विचचार महाभीमा भक्षयंती महासुरान्

おお最勝の牟尼よ、彼女はたちまち勢いよく戦場へと駆け入った。大いなる威力により恐るべき姿で、そこを巡り歩き、巨大なアスラたちを貪り食った。

Verse 54

अथ सा रणमध्ये हि जगाम गतभीर्द्रुतम् । यत्रास्ते संवृतो दैत्यवरेन्द्रैस्स हि भार्गवः

その後、彼女は恐れを払い、たちまち戦場のただ中へと進み入った。そこはバールガヴァ（シュクラ）が、ダイティヤの最上の王たちに四方を囲まれて陣している場所であった。

Verse 55

स्वतेजसा नभो व्याप्य भूमिं कृत्वा च सा मुने । भार्गवं स्वभगे धृत्वा जगामांतर्हिता नभः

おお牟尼よ、彼女は自らの光輝をもって虚空を満たし、大地をわが領域とした。バールガヴァを腰（脇）に抱え取り、やがて姿を隠して天へと去っていった。

Verse 56

विद्रुतं भार्गवं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यगणास्तथा । प्रम्लानवदना युद्धान्निर्जग्मुर्युद्धदुर्मदाः

バルガヴァが逃走するのを見て、かつては戦いの誇りに酔いしれていたダイティヤの軍勢もまた、顔を伏せ、勇気を失って戦場を去った。

Verse 57

अथोऽभज्यत दैत्यानां सेना गणभयार्दिता । वायुवेगहता यद्वत्प्रकीर्णा तृणसंहतिः

その後、シヴァの従者（ガナ）たちへの恐れに苛まれたダイティヤの軍勢は、強風に吹き飛ばされる枯草の山のように、崩壊し散りぢりになった。

Verse 58

भग्नां गणभयाद्दैत्यसेनां दृष्ट्वातिमर्षिताः । निशुंभशुंभौ सेनान्यौ कालनेमिश्च चुक्रुधुः

シヴァのガナたちへの恐れによってダイティヤ軍が打ち砕かれたのを見て、将帥ニシュンバとシュンバは、カーラネーミとともに激怒した。

Verse 59

त्रयस्ते वरयामासुर्गणसेनां महाबलाः । मुंचंतश्शरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकाः

その三人の大力の戦士はガナ軍の進撃を食い止め、雨季の雨雲のように矢の雨を降らせた。

Verse 60

ततो दैत्यशरौघास्ते शलभानामिव व्रजाः । रुरुधुः खं दिशस्सर्वा गणसेनामकंपयन्

そのとき、ダイティヤらの矢の雨は蝗の群れのごとく、四方の空を満たして塞ぎ、シヴァのガナ軍を震撼させた。

Verse 61

गणाश्शरशतैर्भिन्ना रुधिरासारवर्षिणः । वसंतकिंशुकाभासा न प्राजानन्हि किंचन

ガナたちは幾百の矢に貫かれ、血潮を雨のごとく流した。その身は春のキンシュカの花の色に染まったが、シヴァの御業に心を捧げ、戦場にて無畏なるゆえ、他の何ものも悟らず、顧みもしなかった。

Verse 62

ततः प्रभग्नं स्वबलं विलोक्य नन्द्यादिलंबोदरकार्त्तिकेयाः । त्वरान्विता दैत्यवरान्प्रसह्य निवारयामासुरमर्षणास्ते

そのとき、自軍の崩れを見て、ナンディンら—ランボーダラ（ガネーシャ）とカールッティケーヤ—は疾く進み出た。堪え難き猛き憤りをもって、彼らは魔族の精鋭を力ずくで制し、押しとどめた。