जालन्धरस्य दूतप्रेषणम् — Jalandhara Sends an Envoy to Kailāsa (The Provocation of Śiva)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ नारदे हि गते दिवि । दैत्यराट् किमकार्षीत्स तन्मे वद सुविस्तरात्

ヴィヤーサは言った。「全知なるサナトクマーラよ。ナーラダが天界へ去った後、ダーナヴァ族の王は何をしたのか。どうか詳しく語ってください。」

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । तमामंत्र्य गते दैत्यं नारदे दिवि दैत्यराट् । तद्रूपश्रवणादासीदनंगज्वरपीडितः

サナトクマーラは言った。「おおナーラダよ。そのダイティヤが暇を賜って去った後、天界にいるダーナヴァ族の主は、彼女の美しさを耳にしただけで、欲望の熱—カーマの責め苦—に悩まされた。」

Verse 3

अथो जलंधरो दैत्यः कालाधीनः प्रनष्टधीः । दूतमाह्वाय यामास सैंहिकेयं विमोहितः

そのとき魔族ジャランダラは、時（カーラ）の支配に駆られて知性を失い、迷妄に沈んで使者を呼び、サイṃヒケーヤを召し出すよう命じた。

Verse 4

आगतं तं समालोक्य कामाक्रांतमनास्स हि । सुसंबोध्य समाचष्ट सिंधुपुत्रो जलंधरः

彼が到着するのを見るや、欲望に心を奪われたジャランダラ—シンドゥの子—は、まず礼を尽くして言葉をかけ、ついで自らの意図を語った。

Verse 5

तत्रास्ति योगी शंभ्वाख्य स्तपस्वी च जटाधरः । भस्मभूषितसर्वाङ्गो विरक्तो विजितेन्द्रियः

そこには「シャンブー」と名づけられたヨーギーが住していた—苦行に励む修行者で、ジャターの結髪を戴く者。全身は聖なる灰で荘厳され、世の執着を離れ、諸感官を制した。

Verse 7

तत्र गत्वेति वक्तव्यं योगिनं दूत शंकरम् । जटाधरं विरक्तं तं निर्भयेन हृदा त्वया

「使者よ、そこへ赴き、大いなるヨーギーたるシャンカラに言葉を伝えよ。結髪の主、全く離欲のその御方に、汝は恐れなき心で語るがよい。」

Verse 8

हे योगिंस्ते दयासिन्धो जायारत्नेन किं भवेत् । भूतप्रेतपिशाचादिसेवितेन वनौकसा

「ヨーギーよ、慈悲の大海よ。ブータ、プレータ、ピシャーチャらが出入りする森に住まう汝にとって、妻という宝玉はいかなる用があろうか。」

Verse 9

मन्नाथे भुवने योगिन्नोचिता गतिरीदृशी । जायारत्नमतस्त्वं मे देहि रत्नभुजे निजम्

「この世において我には主がない。ヨーギーよ、このような道はヨーギーにふさわしくない。ゆえに宝を携える者よ、汝自身の宝—尊き妻—を我に与え、我がものとせよ。」

Verse 10

यानियानि सुरत्नानि त्रैलोक्ये तानि संति मे । मदधीनं जगत्सर्वं विद्धि त्वं सचराचरम्

三界のいずこに在る神聖なる宝も、すべては我がものなり。動くものも動かぬものも含む全宇宙は、我が主権のもとにあると知れ。

Verse 11

इन्द्रस्य गजरत्नं चोच्चैःश्रवोरत्नमुत्तमम् । बलाद्गृहीतं सहसा पारिजा ततरुस्तथा

インドラの象の宝（アイラーヴァタ）と、馬の最上の宝（ウッチャイヒシュラヴァス）は力ずくでたちまち奪われ、同様に願いを叶えるパーリジャータ樹も持ち去られた。

Verse 12

विमानं हंससंयुक्तमंगणे मम तिष्ठति । रत्नभूतं महादिव्यमुत्तमं वेधसोद्भुतम्

「わが庭には、白鳥に繋がれた天のヴィマーナ（飛行宮殿）が留まっている。宝玉で成ったかのように輝き、きわめて神聖にして最上、創造主ブラフマーの造りし驚異の妙なる御業である。」

Verse 13

महापद्मादिकं दिव्यं निधिरत्नं स्वदस्य च । छत्रं मे वारुणं गेहे कांचनस्रावि तिष्ठति

「わが家には、マハーパドマに始まる神妙なる宝蔵と、わが私財とがある。さらにそこには、ヴァルナにも比すべき王者の宝蓋が留まり、まるで黄金が流れ出るかのように輝いている。」

Verse 14

किञ्जल्किनी महामाला सर्वदाऽम्लानपंकजा । मत्पितुस्सा ममैवास्ति पाशश्च कंपतेस्तथा

「この大いなる花鬘キンジャルキニーは、枯れぬ蓮華のごとく常に新鮮で、我が父のものであり、まことに我がものでもある。さらに縄索（パーシャ）もまたカンパティ（シヴァ）の聖なる印である」と、彼はシヴァの徽章の正当な所有を宣言した。

Verse 15

मृत्योरुत्क्रांतिदा शक्तिर्मया नीता बलाद्वरा । ददौ मह्यं शुचिर्दिव्ये शुचिशौचे च वाससी

私は死を超える離脱を授ける最勝のシャクティを力ずくで連れ去った。するとその清浄なる御方は、清らかで浄化をもたらす二つの天衣を私に授けた。

Verse 16

एवं योगीन्द्र रत्नानि सर्वाणि विलसंति मे । अतस्त्वमपि मे देहि स्वस्त्रीरत्नं जटाधर

「かくして、ああヨーギンたちの主よ、これらすべての貴き宝は我がために輝き現れる。ゆえに、ああジャターダラ（結髪の主）よ、汝みずからの妃という宝珠をも、我に授けたまえ。」

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य नन्दिना स प्रवेशितः । जगामोग्रसभां राहुर्विस्मयोद्भुतलोचनः

サナトクマーラは言った。「ナンディンの言葉を聞くや、ラーフは彼によって中へ導き入れられた。驚嘆に目を見開き、ラーフはその峻厳なる सभा（集会）へと進み入った。」

Verse 18

तत्र गत्वा शिवं साक्षाद्देवदेवं महाप्रभुम् । स्वतेजोध्वस्ततमसं भस्मलेपविराजितम्

そこに至り、彼らはシヴァを直に拝した— देवदेव（神々の神）、大いなる威光の主。自らの光明により一切の闇を滅し、聖なるバスマ（聖灰）を身に塗って、燦然と輝いておられた。

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने दूतसंवादो नाम एकोनविंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二部ルドラ・サンヒター、第五の युद्धखण्ड（ユッダ・カーンダ）、ジャランダラ誅殺の副説—「使者の対話」と名づけられた第十九章はここに終わる。

Verse 20

प्रणनाम च तं गर्वात्तत्तेजः क्रांतविग्रहः । निकटं गतवाञ्छंभोस्स दूतो राहुसंज्ञकः

その後、驕りに満ちながらも、その使者は—燃え立つ光威に身を圧せられ—頭を垂れて礼拝し、さらにシャンブ（Śambhu）の御前へ近づいた。名をラーフ（Rāhu）という。

Verse 21

अथो तदग्र आसीनो वक्तुकामो हि सैंहिकः । त्र्यंबकं स तदा संज्ञाप्रेरितो वाक्यमब्रवीत्

ついで前に座したサイṁヒカ（Saiṁhika）は語らんとし、その時、合図に促されて、トリヤンバカ（Tryambaka、主シヴァ）に次の言葉を述べた。

Verse 22

दैत्यपन्नगसेव्यस्य त्रैलोक्याधिपतेस्सदा । दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः

「我は彼により遣わされた使者—常に三界の主にして、ダイティヤとナーガらが仕える者—である。汝の御前に、ここへ参上した。」

Verse 23

राहुरुवाच । जलंधरोब्धितनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । त्रैलोक्यस्येश्वरस्सोथाभवत्सर्वाधिनायकः

ラーフは言った。「大海の子ジャランダラは、すべてのダイティヤの軍勢の王となった。まことにそののち、彼は三界の主となり、万有を統べる至上の総主宰となった。」

Verse 24

स दैत्यराजो बलवान्देवानामंतकोपमः । योगिनं त्वां समुद्दिश्य स यदाह शृणुष्व तत्

そのダーナヴァの王は力強く、神々にとっては死神にも等しかった。彼は汝、ヨーギンに向かって語った。今、その言葉を聞け。

Verse 25

महादिव्यप्रभावस्य तस्य दैत्यपतेः प्रभोः । सर्वरत्नेश्वरस्य त्वमाज्ञां शृणु वृषध्वज

牛旗者（Vṛṣadhvaja）、すなわち牛を旗印とするシヴァよ。大いなる神威を具え、あらゆる宝の主たるダイティヤの王、その命を聴け。

Verse 26

श्मशानवासिनो नित्यमस्थिमालाधरस्य च । दिगंबरस्य ते भार्या कथं हैमवती शुभम्

彼は常に火葬場（śmaśāna）に住み、骨の花輪を身に着け、衣はただ方角のみ（裸身）である。されば、吉祥なる者よ、ヒマヴァーンの娘ハイマヴァティー（パールヴァティー）が、どうして彼の妻となり得ようか。

Verse 27

अहं रत्नाधिनाथोस्मि सा च स्त्रीरत्नसंज्ञिता । तस्मान्ममैव सा योग्या नैव भिक्षाशिनस्तव

「我は宝蔵の主、彼女は『女人の宝』と称えられる。ゆえに彼女は我にのみふさわしい。施しにて生きる汝には決してふさわしくない。」

Verse 28

मम वश्यास्त्रयो लोका भुंजेऽहं मखभागकान् । यानि संति त्रिलोकेस्मिन्रत्नानि मम सद्मनि

「三界はわが支配のもとにある。祭祀に定められた分け前を、われは受け享ける。三界に存するあらゆる貴き宝は、ことごとくわが聖なる住処にある。」

Verse 29

वयं रत्नभुजस्त्वं तु योगी खलु दिगम्बरः । स्वस्त्रीरत्नं देहि मह्यं राज्ञस्सुखकराः प्रजाः

「われらは宝玉と王の歓楽を味わう者。だが汝はまことの瑜伽行者、ディガンバラ――方角を衣とする者である。ゆえに汝の宝珠のごとき妻を我に与えよ。王の民は王を安らがせるためにあるのだから。」

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । वदत्येवं तथा राहौ भ्रूमध्याच्छूलपाणिनः । अभवत्पुरुषो रौद्रस्तीव्राशनिसमस्वनः

サナトクマーラは言った。「ラーフがそのように語っていると、三叉戟を執る主の眉間の虚空より、ルドラのごとく猛き一人の者が現れ、その響きは恐るべき雷霆の轟きに等しかった。」

Verse 31

सिंहास्यप्रचलजिह्वस्सज्ज्वालनयनो महान् । ऊर्द्ध्वकेशश्शुष्कतनुर्नृसिंह इव चापरः

さらに別の大いなる者が現れた。獅子の顔、垂れ動く舌、燃え立つ眼。髪は逆立ち、身は痩せ枯れて、猛威はナラシンハのごとかった。

Verse 32

महातनुर्महाबाहुस्तालजंघो भयंकरः । अभिदुद्राव वेगेन राहुं स पुरुषो द्रुतम्

その恐るべき者は、巨躯にして剛腕、脚は椰子の幹のごとく、凄まじい速さでラーフへと一気に突進した。

Verse 33

स तं खादितु मायान्तं दृष्ट्वा राहुर्भयातुरः । अधावदात वेगेन बहिस्तस्य च दधार तम्

彼が自分を喰らわんと迫り来るのを見て、ラーフは恐怖に打たれ、猛然と逃げ去り、彼をその場の外へと引き離していった。

Verse 34

राहुरुवाच । देवदेव महेशान पाहि मां शरणा गतम् । सुराऽसुरैस्सदा वन्द्यः परमैश्वर्यवान् प्रभुः

ラーフは言った。「神々の神、マヘーシャーナよ、我を護り給え。われは帰依して来た。天（デーヴァ）も阿修羅も常に礼拝する御方、至上の主権を具えた大いなる主よ。」

Verse 35

ब्राह्मणं मां महादेव खादितुं समुपागतः । पुरुषोयं तवेशान सेवकोतिभयंकरः

おおマハーデーヴァよ。私を食らおうとして、ひとりのブラーフマナがここへ来ました。おおイーシャーナよ。この男はあなたの従者であり、姿も行いもこの上なく恐ろしいのです。

Verse 36

एतस्माद्रक्ष देवेश शरणागतवत्सलः । न खादेत यथायं मां नमस्तेऽस्तु मुहुर्मुहुः

それゆえ、神々の主よ、帰依する者を慈しむ守護者よ、どうかお守りください。この者が私を食らわぬように。幾度も幾度も、あなたに礼拝いたします。

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । महादेवो वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तदा मुने । अब्रवीत्स्वगणं तं वै दीनानाथप्रियः प्रभुः

サナトクマーラは言った。賢者よ、そのブラーフマナの言葉を聞くや、無力な者に愛され苦しむ者の拠り所である主マハーデーヴァは、自らの従者であるガナたちに語りかけた。

Verse 38

महादेव उवाच । प्रभुं च ब्राह्मणं दूतं राह्वाख्यं शरणागतम् । शरण्या रक्षणीया हि न दण्ड्या गणसत्तम

マハーデーヴァは言われた。「ガナの中の最勝よ。ラーフと名づけられた尊きブラーフマナの使者が、帰依して来た。帰依した者は、庇護を与える者によって必ず守られるべきであり、罰してはならぬ。」

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तौ गिरिजेशेन सगणः करुणात्मना । राहुं तत्याज सहसा ब्राह्मणेति श्रुताक्षरः

サナトクマーラは言った。慈悲深きギリジェーシャ（主シヴァ）にそのように告げられると、彼は従者たちと共に、「ブラーフマナ」という言葉を聞くや否や、ただちにラーフを解き放った。

Verse 40

राहुं त्यक्त्वाम्बरे सोथ पुरुषो दीनया गिरा । शिवोपकंठमागत्य महादेवं व्यजिज्ञपत्

それからその男は、天空にラーフを残して主シヴァの御許へ近づき、へりくだり嘆きに満ちた声でマハーデーヴァに訴え、願いを申し上げた。

Verse 41

पुरुष उवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । त्याजितं मम भक्ष्यं ते शरणागतवत्सलः

男は言った。「神々の神よ、マハーデーヴァよ、慈悲の大海なるシャンカラよ。帰依して来る者を常に憐れむ御方よ、あなたは本来わたしの食となるべきものをお捨てになりました。」

Verse 42

क्षुधा मां बाधते स्वामिन्क्षुत्क्षामश्चास्मि सर्वथा । किं भक्ष्यं मम देवेश तदाज्ञापय मां प्रभो

「飢えがわたしを責め苦しめます、主よ。飢えによってすっかり衰えました。神々の主よ、わたしは何を食すべきでしょうか。主よ、どうかお命じください。」

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य पुरुषस्य महाप्रभुः । प्रत्युवाचाद्भुतोतिः स कौतुकी स्वहितंकरः

サナトクマーラは語った。かくしてその者の言葉を聞くや、言葉の妙なる大いなる主は答えられた。さらに知りたいという思いと、自らに益あることを求める心から、主は返答の言葉を発した。

Verse 44

महेश्वर उवाच । बुभुक्षा यदि तेऽतीव क्षुधा त्वां बाधते यदि । संभक्षयात्मनश्शीघ्रं मांसं त्वं हस्तपादयोः

マヘーシュヴァラは言われた。「もしあなたに激しい飢えが生じ、その飢えが本当にあなたを苦しめているのなら、すぐに自分の手足の肉を食べなさい。」

Verse 45

सनत्कुमार उवाच । शिवेनैवमाज्ञप्तश्चखाद पुरुषस्स्वकम् । हस्तपादोद्भवं मांसं शिरश्शेषोऽ भवद्यथा

サナトクマーラは言った。シヴァの命により、その男は自分の手足から生じた肉を食べ、ついに頭だけが残った。

Verse 46

दृष्ट्वा शिरोवशेषं तु सुप्रसन्नस्सदाशिवः । पुरुषं भीमकर्माणं तमुवाच सविस्मयः

頭部の残骸だけが残っているのを見て、永遠に吉祥なるサダーシヴァは、深く満足し、驚きをもってその恐るべき行為を成した者に語りかけた。

Verse 47

शिव उवाच । हे महागण धन्यस्त्वं मदाज्ञाप्रतिपालकः । संतुष्टश्चास्मि तेऽतीव कर्मणानेन सत्तम

シヴァは言った。「おお、大いなるガナよ、汝は祝福されている。汝は忠実に私の命を守ったからだ。この行為により、私は汝にこの上なく満足している。おお、徳高き者の中でも最上の者よ。」

Verse 48

त्वं कीर्तिमुखसंज्ञो हि भव मद्द्वारकस्सदा । महागणो महावीरस्सर्वदुष्टभयंकरः

汝は実にキールティムカ（Kīrtimukha）として知られるであろう。常に私の門の守護者として留まれ。大いなるガナ、力強き英雄、そしてすべての邪悪な者に恐怖を与える者として。

Verse 49

मत्प्रियस्त्वं मदर्चायां सदा पूज्योऽहि मज्जनैः । त्वदर्चां ये न कुर्वंति नैव ते मत्प्रियंकराः

汝は我にとって愛しき者。ゆえに我が礼拝において、我が帰依者たちは常に汝を敬い供養すべし。汝を礼拝せぬ者は、まことに我が喜ぶことをなす者ではない。

Verse 50

सनत्कुमार उवाच । इति शंभोर्वरं प्राप्य पुरुषः प्रजहर्ष सः । तदाप्रभृति देवेश द्वारे कीर्तिमुखः स्थितः

サナトクマーラは言った。「このようにしてシャンブ（主シヴァ）より恩寵の賜物を得たその者は、大いに歓喜した。それ以来、神々の主よ、キールティムカは門口に立って守り続けた。」

Verse 51

पूजनीयो विशेषेण स गणश्शिवपूजने । नार्चयंतीह ये पूर्वं तेषामर्चा वृथा भवेत्

主シヴァの礼拝において、そのガナはとりわけ敬って供養すべきである。ここでまず彼を礼拝せず、シヴァのプージャーを始める者の供養は、むなしく果を結ばない。