Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 1

दक्षस्य तपः तथा जगदम्बायाः प्रत्यक्षता — Dakṣa’s Austerities and the Direct Manifestation of Jagadambā

Devanagari script

नारद उवाच । ब्रह्मन् शंभुवर प्राज्ञ सम्यगुक्तं त्वयानघ । शिवाशिवचरित्रं च पावितं जन्म मे हितम्

Transliteration

nārada uvāca | brahman śaṃbhuvara prājña samyaguktaṃ tvayānagha | śivāśivacaritraṃ ca pāvitaṃ janma me hitam

Translation

ナーラダは言った。「おおブラフマンよ、聡明にしてシャンブ（Śambhu）の帰依者の中で最勝なる方、罪なき方よ、あなたはまことに正しく語られました。シヴァとサティーの聖なる物語を聞くことにより、我が生まれさえ清められ、真に益あるものとなりました。」

Word by Word

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ब्रह्मन्: O Brahman (O Brahmā)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• शम्भुवर: O best of Śambhu (devotees) / O excellent Śambhu
• शम्भुवर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शम्भोः वरः)

• प्राज्ञ: O wise one
• प्राज्ञ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• सम्यक्: properly, correctly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• उक्तम्: said, spoken
• उक्तम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• अनघ: O sinless one
• अनघ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• शिवाशिवचरित्रम्: the auspicious and inauspicious narrative (account)
• शिवाशिवचरित्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + अशिव + चरित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (शिवं च अशिवं च) + तत्पुरुष (चरित्रम्)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• पावितम्: purified
• पावितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• जन्म: birth, life
• जन्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; त्रिलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• हितम्: beneficial, good
• हितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)

Speaker

Nārada

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Sati
• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It declares the purifying power of śravaṇa (devout listening): hearing the Śiva–Satī charitra sanctifies one’s life and makes it spiritually fruitful, strengthening bhakti toward Pati (Lord Śiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising Śiva’s līlā and divine attributes, the verse supports Saguna devotion—approaching Śiva through his sacred stories and forms—which naturally culminates in reverent worship such as Liṅga-pūjā.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Regular kathā-śravaṇa (listening/recitation of Śiva Purāṇa) with bhakti; as a practical complement, one may pair it with japa of the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya” to internalize the teaching.