दक्षस्य तपः तथा जगदम्बायाः प्रत्यक्षता — Dakṣa’s Austerities and the Direct Manifestation of Jagadambā

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् शंभुवर प्राज्ञ सम्यगुक्तं त्वयानघ । शिवाशिवचरित्रं च पावितं जन्म मे हितम्

ナーラダは言った。「おおブラフマンよ、聡明にしてシャンブ（Śambhu）の帰依者の中で最勝なる方、罪なき方よ、あなたはまことに正しく語られました。シヴァとサティーの聖なる物語を聞くことにより、我が生まれさえ清められ、真に益あるものとなりました。」

Verse 2

इदानीं वद दक्षस्तु तपः कृत्वा दृढव्रतः । कं वरं प्राप देव्यास्तु कथं सा दक्षजाऽभवत्

いま語ってください。ダクシャは堅固な誓願をもって苦行を修し、いかなる恩寵（ヴァラ）を得たのですか。また女神（デーヴィー）はいかにしてダクシャの娘として生まれたのですか。

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद धन्यस्त्वं मुनिभिर्भक्तितोखिलैः । यथा तेपे तपो दक्षो वरं प्राप च सुव्रतः

ブラフマーは言った。「聞け、ナーラダよ。汝は福徳ある者、信愛ゆえにあらゆる牟尼に敬われている。ダクシャが清き誓戒に堅く立ち、いかに苦行を修して恩寵（ヴァラ）を得たかを語ろう。」

Verse 4

मदाज्ञप्तस्सुधीर्दक्षस्समाधाय महाधिपः । अपाद्यष्टुं च तां देवीं तत्कामो जगदंबिकाम्

わが命により、賢きダクシャ—大いなる主—は心を整え、サマーディに安住した。そしてその願いに駆られ、世界の母ジャガダンビカーなる女神を、自らのもの（娘として）得ようと求めた。

Verse 5

क्षीरोदोत्तरतीरस्थां तां कृत्वा हृदयस्थिताम् । तपस्तप्तुं समारेभे द्रुष्टुं प्रत्यक्षतोम्बिकाम्

乳海（クシーローダ）の北岸に住まう彼女を己が心中に安置し、アンビカーを直に、面と向かって拝見せんと欲して、彼は苦行を始めた。

Verse 6

दिव्यवर्षेण दक्षस्तु सहस्राणां त्रयं समाः । तपश्चचार नियतस्सं यतात्मा दृढव्रतः

その後ダクシャは、厳しい規律のもと自制し、内に心を収め、誓戒を堅く守って、三千の天年にわたり苦行を修した。

Verse 7

मारुताशी निराहारो जलाहारी च पर्णभुक् । एवं निनाय तं कालं चिंतयन्तां जगन्मयीम्

ある時は風を食とし、ある時は断食し、ある時は水のみを頼り、ある時は葉のみを口にして—宇宙そのものの化身たるサティーは、その時を揺るがぬ観想（主シヴァへの念）にて過ごした。

Verse 8

दुर्गाध्यानसमासक्तश्चिरं कालं तपोरतः । नियमैर्बहुभिर्देवीमाराधयति सुव्रतः

ドゥルガーへの観想に深く没入し、久しく苦行に励み、清らかな誓戒に堅く立って、彼女は多くの規律と行法によって女神を礼拝し奉った。

Verse 9

ततो यमादियुक्तस्य दक्षस्य मुनिसत्तम । जगदम्बा पूजयतः प्रत्यक्षमभवच्छिवा

そのとき、最上の聖仙よ、ヤマをはじめとする諸戒律を具えたダクシャが जगदम्बा（宇宙の母）を礼拝していると、シヴァー女神（シヴァの妃たる聖母）が彼の前に、目に見える姿で顕現した。

Verse 10

ततः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा जगदम्बां जगन्मयीम् । कृतकृत्यमथात्मानं मेने दक्षः प्रजापतिः

ついで彼は、宇宙のすべてに遍満する जगदम्बा（世界母）を自らの眼で拝し、プラジャーパティ・ダクシャは「我が身は成就した」と思い、人生の目的が果たされたと感じた。

Verse 11

सिंहस्थां कालिकां कृष्णां चारुवक्त्रां चतुर्भुजाम् । वरदाभयनीलाब्जखड्गहस्तां मनोहराम्

女神をカーリーカーとして観想すべし。すなわち、黒き御身にて獅子に坐し、麗しき御顔、四臂を具え、姿は人を魅了する。御手は施願と無畏を授け、また青蓮と剣を執る。

Verse 12

आरक्तनयनां चारुमुक्तकेशीं जगत्प्रसूम् । तुष्टाव वाग्भिश्चित्राभिः सुप्रणम्याथ सुप्रभाम्

それから彼は深く礼拝して、眼にほのかな紅を宿し、美しく髪をほどいた、万有の母なる光輝の女神を、妙なるさまざまの讃辞の言葉で称えた。

Verse 13

दक्ष उवाच । जगदेव महामाये जगदीशे महेश्वरि । कृपां कृत्वा नमस्तेस्तु दर्शितं स्ववपुर्मम

ダクシャは言った。「宇宙の神なる御方よ、偉大なるマーヤーよ、諸世界の主宰女神よ、マヘーシュヴァリーよ。慈悲をもって我が礼拝をお受けくださった。汝に敬礼する、汝が自らの御姿を我に示されたゆえに。」

Verse 14

प्रसीद भगवत्याद्ये प्रसीद शिवरूपिणम् । प्रसीद भक्तवरदे जगन्माये नमोस्तु ते

どうかお恵みください、原初の女神よ。どうかお恵みください、その御姿こそシヴァである御方よ。どうかお恵みください、帰依者に恩寵を授ける御方よ——諸世界に遍満するマーヤーよ、あなたに敬礼いたします。

Verse 15

ब्रह्मोवाच । इति स्तुता महेशानी दक्षेण प्रयतात्मना । उवाच दक्षं ज्ञात्वापि स्वयं तस्येप्सितं मुने

ブラフマーは言った。「このように、心を尽くしたダクシャに讃えられたマヘーシャーニー（サティー）は、聖仙よ、ダクシャをよく知りながらも、彼の望むところに自ら応えて語った。」

Verse 16

देव्युवाच । तुष्टाहं दक्ष भवतस्सद्भक्त्या ह्यनया भृशम् । वरं वृणीष्व स्वाभीष्टं नादेयं विद्यते तव

女神は言った。「ダクシャよ、そなたのこの真実のバクティにより、わたしは甚だ満足した。心の望むままに恩寵を選ぶがよい。そなたに与えぬものは何もない。」

Verse 17

ब्रह्मोवाच । जगदम्बावचश्श्रुत्वा ततो दक्षः प्रजापतिः । सुप्रहृष्टतरः प्राह नामं नामं च तां शिवाम्

ブラフマーは言った。世界の母ジャガダンバーの言葉を聞くや、プラジャーパティたるダクシャはこの上なく歓喜し、大いなる喜びのうちに、その吉祥なる女神を名をもって幾度も幾度も呼びかけた。

Verse 18

दक्ष उवाच । जगदम्बा महामाये यदि त्वं वरदा मम । मद्वचः शृणु सुप्रीत्या मम कामं प्रपूरय

ダクシャは言った。「おお宇宙の母よ、偉大なるマーヤーよ。もしまことに汝が我に恩寵を授ける者であるなら、どうか喜びもって我が言葉を聞き、我が願いの趣旨を成就したまえ。」

Verse 19

मम स्वामी शिवो यो हि स जातो ब्रह्मणस्तुतः । रुद्रनामा पूर्णरूपावतारः परमात्मनः

わが主はシヴァ、顕現してブラフマーに讃えられた御方である。御名はルドラ――至上の自己（パラマートマン）の完全円満なる化身。

Verse 20

तवावतारो नो जातः का तत्पत्नी भवेदतः । तं मोहय महेशानमवतीर्य क्षितौ शिवे

「汝の化身はいまだ現れていない。ゆえに誰がその妃となり得ようか。されば地上に降り給え、吉祥なる御方よ。神威をもってマヘーシャーナ（シヴァ）を魅了し給え。」

Verse 21

त्वदृते तस्य मोहाय न शक्तान्या कदाचन । तस्मान्मम सुता भूत्वा हरजायाभवाऽधुना

汝を除いて、彼を惑わし得る力は決してない。ゆえに我が娘として生まれ、今やハラ（シヴァ）の妃となり給え。

Verse 22

इत्थं कृत्वा सुलीला च भव त्वं हर मोहिनी । ममैवैष वरो देवि सत्यमुक्तं तवाग्रतः

「かく行じたのち、優美なるリーラーを具えた女神よ、ハラ（シヴァ）すら魅了するモーヒニーとなれ。この恩寵は我のみが授け得るもの、女神よ。汝の前にて真実を語った。」

Verse 23

केवलं स्वार्थमिति च सर्वेषां जगतामपि । ब्रह्मविष्णुशिवानां च ब्रह्मणा प्रेरितो ह्यहम्

「（『それはただ自己の利のため』と思うが）そのありさまは一切の世界においても同じである。ブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァに関わることにおいてさえ、我もまたブラフマーに促されて行ずるのだ。」

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य प्रजेशस्य वचनं जगदम्बिका । प्रत्युवाच विहस्येति स्मृत्वा तं मनसा शिवम्

ブラフマーは言った。プラジャーパティの言葉をそのように聞き終えると、 जगदम्बिका（ジャガダンビカー）はやわらかな微笑みをもって答え、心の内にシヴァを念じていた。

Verse 25

देव्युवाच । तात प्रजापते दक्ष शृणु मे परमं वचः । सत्यं ब्रवीमि त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नाखिलप्रदा

女神は言った。「愛しき子よ、プラジャーパティ・ダクシャよ、わたしの至上の言葉を聞きなさい。真実を告げる。あなたの帰依により、わたしは大いに満ち足り、恩寵としてあらゆる福徳を授けよう。」

Verse 26

अहं तव सुता दक्ष त्वज्जायायां महेश्वरी । भविष्यामि न संदेहस्त्वद्भक्तिवशवर्तिनी

おおダクシャよ、わたしは必ずあなたの娘となろう—あなたの妻より生まれるマヘーシュヴァリーとして。疑いはない。わたしはあなたの帰依に心動かされ、それに応じて現れるのだ。

Verse 27

तथा यत्नं करिष्यामि तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । हरजाया भविष्यामि तद्वरं प्राप्य चानघ

ゆえに私はまことに励み、きわめて苛烈な苦行を成し遂げましょう。おお罪なき者よ、その恩寵を得て、私はハラ（主シヴァ）の聖なる妃となります。

Verse 28

नान्यथा कार्यसिद्धिर्हि निर्विकारी च स प्रभुः । विधेर्विष्णोश्च संसेव्यः पूर्ण एव सदाशिवः

まことに、あらゆる目的の成就は他の方法では得られない。かの主は不変なるゆえである。完全円満なるサダーシヴァのみが、梵天（ヴィデー）とヴィシュヌによってさえ礼拝され奉仕されるべきお方である。

Verse 29

अहं तस्य सदा दासी प्रिया जन्मनि जन्मनि । मम स्वामी स वै शंभुर्नानारूपधरोपि ह

私は常に御方の侍女であり、愛しき者である。生まれ生まれの世において。わが主はまことにシャンブ（Śambhu）、たとえ多くの姿を現されようとも。

Verse 30

वरप्रभावाद्भ्रुकुटेरवतीर्णो विधेस्म च । अहं तद्वरतोपीहावतरिष्ये तदाज्ञया

その恩寵の力によって、私はまことに創造主ブラフマーの眉間より降り立った。さらに私もまた、その同じ恩寵に従い、彼の命によりここに化身して現れよう。

Verse 31

गच्छ स्वभवनं तात मया ज्ञाता तु दूतिका । हरजाया भविष्यामि भूता ते तनयाचिरात्

自らの家へ帰りなさい、いとしき者よ。使者としての汝の言葉は、私にはすでに悟られた。時至れば私はハラ（シヴァ）の妃となり、ほどなくして汝の娘ともなろう。

Verse 32

इत्युक्त्वा सद्वचो दक्षं शिवाज्ञां प्राप्य चेतसि । पुनः प्रोवाच सा देवी स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

かくして真実にして麗しい言葉をダクシャに告げ、女神は心にシヴァの命を受けた。主シヴァの蓮華の御足を念じて、彼女は再び語りかけた。

Verse 33

परन्तु पण आधेयो मनसा ते प्रजापते । श्रावयिष्यामि ते तं वै सत्यं जानीहि नो मृषा

しかし、プラジャーパティよ、あなたの心はすでに誓いを立てた。私はその真実をあなたに聞かせよう—それは真であり、偽りではないと知れ。

Verse 34

यदा भवान् मयि पुनर्भवेन्मंदादरस्तपा । देहं त्यक्ष्ये निजं सत्यं स्वात्मन्यस्म्यथ वेतरम्

おお苦行者よ、あなたが再び私に無関心となるなら、まことに私はこの身を捨てよう。そのとき私は自らの真我に安住する—さもなくば、他所へ去るであろう。

Verse 35

एष दत्तस्तव वरः प्रतिसर्गं प्रजापते । अहं तव सुता भूत्वा भविष्यामि हरप्रिया

プラジャーパティよ、この恩寵は創造の各周期ごとにあなたに授けられる。私はあなたの娘として生まれ、再び生を受けて、ハラ（主シヴァ）の愛しき者となろう。

Verse 36

ब्रह्मोवाच एवमुक्त्वा महेशानी दक्षं मुख्यप्रजापतिम् । अंतर्दधे द्रुतं तत्र सम्यग् दक्षस्य पश्यतः

ブラフマーは言った。「このようにして、プラジャーパティの中でも最も卓越したダクシャに語り終えるや、マヘーシャーニー（サティー）は、ダクシャが見守るその目の前で、たちまちその場から姿を消した。」

Verse 37

अंतर्हितायां दुर्गायां स दक्षोपि निजाश्रमम् । जगाम च मुदं लेभे भविष्यति सुतेति सा

ドゥルガーが姿を隠すと、ダクシャもまた自らのアーシュラマへ帰り、大いなる歓喜を得て、「彼女は必ずや我が娘となる」と思った。