स्वप्नवर्णनपूर्वकं संक्षेपशिवचरितवर्णनम् / Dream-Portents and a Concise Account of Śiva’s Career

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात त्वया शैववर प्राज्ञाद्भुता कथा । वर्णिता करुणां कृत्वा प्रीतिर्मे वर्द्धिताधिकम्

ナーラダは言った。「おおヴィダータ（梵天）よ、敬愛する父よ――慈悲ゆえに、あなたは私に、シヴァの智慧に満ちた最上にして驚異の物語を語ってくださいました。これを聞いて、私のバクティと愛敬の念はいよいよ増しました。」

Verse 2

विधे गते स्वकं धाम मयि वै दिव्यदर्शगे । ततः किमभवत्तात कृपया तद्वदाधुना

創造主（梵天）が自らの住処へ去り、私が神聖なる見通し（天眼）を得たのち、父よ、その後に何が起こったのですか。慈悲をもって、いま語ってください。

Verse 3

ब्रह्मोवाच । गते त्वयि मुने स्वर्गे कियत्काले गते सति । मेना प्राप्येकदा शैलनिकटं प्रणनाम सा

梵天は言った。「汝が、聖仙よ、天界へ去ってしばらく時が過ぎたのち、メーナーはある時、山の近くへ来て、恭しく礼拝した。」

Verse 4

स्थित्वा सविनयम्प्राह स्वनाथं गिरिकामिनी । तत्र शैलाधिनाथं सा प्राणप्रियसुता सती

彼女はへりくだってそこに立ち、山より生まれし女は自らの主に語りかけた。そこでサティー――命にも等しく愛される愛娘――は、山々の王に申し述べた。

Verse 5

मेनोवाच । मुनिवाक्यं न बुद्धं मे सम्यङ् नारीस्वभावतः । विवाहं कुरु कन्यायास्सुन्दरेण वरेण ह

メナーは言った。「女の性ゆえに、聖仙の御言葉を正しく悟れませんでした。どうか我が娘の婚儀を、麗しく相応しい花婿と結ばせてください。」

Verse 6

सर्वथा हि भवेत्तत्रोद्वाहोऽपूर्वसुखावहः । वरश्च गिरिजायास्तु सुलक्षणकुलोद्भवः

あらゆる意味で、その婚儀はまことに未曾有の歓喜の源となろう。ギリジャーの花婿は高貴なる家系に生まれ、吉祥の相を具えた者となる。

Verse 7

प्राणप्रिया सुता मे हि सुखिता स्याद्यथा प्रिय । सद्वरं प्राप्य सुप्रीता तथा कुरु नमोऽस्तु ते

愛しき方よ、我が命のごとく愛する娘が幸せとなるようにお取り計らいください。善き花婿を得て、彼女が満ち足りるように。あなたに礼拝いたします。

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ताश्रुमुखी मेना पत्यंघ्र्योः पतिता तदा । तामुत्थाप्य गिरिः प्राह यथावत्प्रज्ञसत्तमः

ブラフマーは語った。そう告げられると、涙に濡れた顔のメナーは夫の御足に伏した。山王ヒマーラヤは、賢者の中の最勝として彼女を起こし、しかるべき理解をもって正しく語りかけた。

Verse 9

हिमालय उवाच । शृणु त्वं मेनके देवि यथार्थं वच्मि तत्त्वतः । भ्रमं त्यज मुनेर्वाक्यं वितथं न कदाचन

ヒマーラヤは言った。「神なるメナカーよ、聞きなさい。私は実相と最高原理に即して、真実を語る。迷いを捨てよ――聖仙の言葉が偽りとなることは決してない。」

Verse 10

यदि स्नेहः सुतायास्ते सुतां शिक्षय सादरम् । तपः कुर्याच्छंकरस्य सा भक्त्या स्थिरचेतसा

もし娘への真の愛情があるのなら、敬意をもって娘を教え導きなさい。揺るがぬ心と信愛（バクティ）をもって、シャンカラに対する苦行と礼拝を行わせるのだ。

Verse 11

चेत्प्रसन्नः शिवः काल्याः पाणिं गृह्णाति मेनके । सर्वं भूयाच्छुभं नश्येन्नारदोक्तममंगलम्

おおメーナカーよ、もし主シヴァが歓喜し、カーリーの手を取り婚姻を受け入れられるなら、すべては吉祥となり、ナーラダの語った不吉は滅び去るであろう。

Verse 12

अमंगलानि सर्वाणि मंगलानि सदाशिवे । तस्मात्सुतां शिवप्राप्त्यै तपसे शिक्षय द्रुतम्

あらゆる不吉は払い除かれ、あらゆる吉祥は常住のサダーシヴァに宿る。ゆえに、娘がシヴァを得るため、速やかに苦行（タパス）を修するよう教え導け。

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य गिरेर्वाक्यं मेना प्रीततराऽभवत् । सुतोपकंठमगमदुपदेष्टुं तदोरुचिम्

ブラフマーは言った。ヒマーラヤの言葉をそのように聞いて、メーナーはいよいよ歓喜した。ついで彼女は娘のもとへ近づき、その優れた決意について諭し教えようとした。

Verse 14

सुताङ्गं सुकुमारं हि दृष्ट्वातीवाथ मेनका । विव्यथे नेत्रयुग्मे चाश्रुपूर्णेऽभवतां द्रुतम्

娘の繊細で柔らかな肢体を見て、メーナカーはひどく動揺した。両の眼はたちまち痛み、すぐに涙で満ちた。

Verse 15

अथ सा कालिका देवी सर्वज्ञा परमेश्वरी । उवाच जननीं सद्यः समाश्वास्य पुनः पुनः

そのとき、全知にして至上の主宰たる女神カーリカーは、母をただちに幾度も慰め、そして語りかけた。

Verse 17

पार्वत्युवाच । मातश्शृणु महाप्राज्ञेऽद्यतने ऽजमुहूर्तके । रात्रौ दृष्टो मया स्वप्नस्तं वदामि कृपां कुरु

パールヴァティーは言った。「母上、お聞きください。大いなる智慧を備えた母よ—今日、聖なる暁の刻アジャムフールタに、夜のうちに私は夢を見ました。お話ししますので、どうか憐れみをお垂れください。」

Verse 18

विप्रश्चैव तपस्वी मां सदयः प्रीतिपूर्वकम् । उपादिदेश सुतपः कर्तुं मातश्शिवस्य वै

慈悲深い苦行のバラモン聖者は、親愛の情をもって私に教え諭した。母上、まことにシヴァを得るため、厳しい苦行（タパス）を行え、と。

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनका शीघ्रं पतिमाहूय तत्र च । तत्स्वप्नं कथयामास सुता दृष्टमशेषतः

ブラフマーは言った。「それを聞くや、メーナカーは急いで夫をそこへ呼び寄せ、娘が見た夢のすべてを余すところなく語り聞かせた。」

Verse 20

सुतास्वप्नमथाकर्ण्य मेनकातो गिरीश्वरः । उवाच परमप्रीतः प्रियां सम्बोधयन्गिरा

メーナカーから娘の夢を聞くと、山々の主（ヒマーラヤ）はこの上なく歓喜し、愛しき妻に情愛こもる言葉で呼びかけて語った。

Verse 21

गिरीश्वर उवाच । हे प्रियेऽपररात्रान्ते स्वप्नो दृष्टो मयापि हि । तं शृणु त्वं महाप्रीत्या वच्म्यहं तं समादरात्

ギリーシュヴァラは言った。「愛しき者よ、夜の終わり頃、私もまたまことに一つの夢を見た。大いなる喜びをもって聞きなさい。敬意を尽くしてそれを語ろう。」

Verse 22

एकस्तपस्वी परमो नारदोक्तवरां गधृक् । पुरोपकंठं सुप्रीत्या तपः कर्तुं समागतः

ある至高の苦行者—ナーラダが語った恩寵を得た者—が、大いなる喜びをもって都の外れに到来し、苦行（タパス）を修めようとした。

Verse 23

गृहीत्वा स्वसुतां तत्रागमं प्रीततरोप्यहम् । मया ज्ञातस्स वै शम्भुर्नारदो क्तवरः प्रभुः

そこで我が娘を連れ受け、いよいよ深い歓喜に満ちて帰った。かくして、ナーラダ（Nārada）の言葉が真実であったゆえに、主シャンブ（Śambhu）こそ至上の主宰であると悟った。

Verse 24

सेवार्थं तस्य तनयामुपदिश्य तपस्विनः तं । वै प्रार्थितवांस्तस्यां न तदांगीचकार सः

奉仕のために、その苦行者は彼にその聖仙の娘を勧め示した。彼は確かに彼女の手を求めたが、その時彼女は受け入れなかった。

Verse 25

अभूद्विवादस्तुमहान्सांख्यवेदान्तसंमतः । ततस्तदाज्ञया तत्र संस्थितासीत्सुता मम

やがて、サーンキヤ（Sāṅkhya）とヴェーダーンタ（Vedānta）の双方にかなう理によって、大いなる論争が起こった。その後、彼の命により、我が娘はその場に確と留まり定まった。

Verse 26

निधाय हृदि तं कामं सिषेवे भक्तितश्च सा । इति दृष्टं मया स्वप्नं प्रोक्तवांस्ते वरानने

彼女はその願いを胸に抱き、バクティ（bhakti）をもって奉仕し礼拝した。「このように、美しき面影の者よ、我が自ら見た夢を汝に語り終えた。」

Verse 27

ततो मेने कियत्कालं परीक्ष्यं तत्फलं प्रिये । योग्यमस्तीदमेवेह बुध्यस्व त्वं मम ध्रुवम्

それから、愛しき者よ、しばらく思案しその果を確かめたのち、私は結論した。「ここにおいてふさわしいのはただこれのみ。これを我が確乎不動の決意として悟れ。」

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा गिरिराजश्च मेनका वै मुनीश्वर । सन्तस्थतुः परीक्षन्तीं तत्फलं शुद्धचेतसौ

ブラフマーは語った。「かく言い終えると、ああ最勝の聖仙よ、山王ヒマヴァーンとメーナカーは、清らかな心のままその場にとどまり、パールヴァティーの誓願と苦行の試みが結ぶ果を見守っていた。」

Verse 29

इत्थम्व्यतीतेऽल्पदिने परमेशः सतां गतिः । सतीविरहसुव्यग्रो भ्रमन्सर्वत्र सूतिकृत्

かくしてわずかな時が過ぎると、至上主—善き者の帰依処にして究竟の拠り所たるシヴァ—はサティーとの別離により激しく胸を乱し、あまねく諸方をさまよって、衆生に嘆きと苦しみを起こさせた。

Verse 30

तत्राजगाम सुप्रीत्या कियद्गुणयुतः प्रभुः । तपः कर्तुं सतीप्रेमविरहाकुलमानसः

そのとき主は、ふさわしき神徳を具え、深い慈しみをもってそこへ来臨した。サティーへの愛と別れたため心は揺れ動き、苦行（タパス）を修せんがためであった。

Verse 31

तपश्चकार स्वं तत्र पार्वती सेवने रता । सखीभ्यां सहिता नित्यं प्रसन्नार्थमभूत्तदा

その地でパールヴァティーは自らの苦行を修し、献身の奉仕に心を注いだ。常に友女たちを伴い、その時はただシヴァの歓喜の恩寵を得んがためにのみ振る舞った。

Verse 32

विद्धोऽऽपि मार्गणैश्शम्भुर्विकृतिं नाप स प्रभुः । प्रेषितेन सुरैस्स्वात्ममोहनार्थं स्मरेण वै

矢に射られたとしても、シャンブー—至上の主—にはいささかの変容も起こらなかった。神々がカーマを遣わしたのは、ただ御自身の真我を惑わさんがためであったが、シヴァはなお全く不動であった。

Verse 33

दग्ध्वा स्मरं च तत्रैव स्ववह्निनयनेन सः । स्मृत्वा मम वचः क्रुद्धो मह्यमन्तर्दधे ततः

その場で彼は、自らの眼より放たれた火によってカーマ（スマラ）を焼き尽くした。ついで我が言葉を思い起こし、憤怒して、我の前から姿を消した。

Verse 34

ततः कालेन कियता विनाश्य गिरिजामदम् । प्रसादितस्सुतपसा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः

やがて時が過ぎ、マハーデーヴァはギリジャー（パールヴァティー）の驕りを打ち砕いた。彼女の高貴なる苦行（タパス）によって慰められ、満悦したマヘーシュヴァラは、彼女に慈悲深く恩寵を垂れた。

Verse 35

लौकिकाचारमाश्रित्य रुद्रो विष्णुप्रसादितः । कालीं विवाहयामास ततोऽभूद्बहुमंगलम्

世の定められた儀礼に則り、ルドラは—ヴィシュヌの厚意により満たされ—カーリーを娶った。そこから多くの吉祥が生じた。

Verse 36

इत्येतत्कथितं तात समासाच्चरितं विभोः । शंकरस्य परं दिव्यं किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

このように、愛する子よ、私は全能なるシャンカラの至高で神聖な物語を簡潔に語った。ほかに何を聞きたいのか。