नारद–हिमालयसंवादवर्णनम् (Nārada and Himālaya: Discourse on Pārvatī’s Signs and Destiny)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एकदा तु शिवज्ञानी शिवलीलाविदांवरः । हिमाचलगृहं प्रीत्यागमस्त्वं शिवप्रेरितः

ブラフマーは言った。「ある時、シヴァを知る者、シヴァのリーラーを悟る者の中で最勝の人が、シヴァ自らの प्रेरणा（促し）により、歓喜してヒマーチャラの邸へ赴いた。」

Verse 2

दृष्ट्वा मुने गिरीशस्त्वां नत्वानर्च स नारद । आहूय च स्वतनयां त्वदङ्घ्र्योस्तामपातयत्

おお聖仙よ、あなたを見てギリーシャ（主シヴァ）はあなたに礼拝し、しかるべく供養して敬った、ナーラダよ。さらに自らの娘を呼び寄せ、あなたの御足もとに拝伏させた。

Verse 3

पुनर्नत्वा मुनीश त्वामुवाच हिमभूधरः । साञ्जलिः स्वविधिं मत्वा बहुसन्नतमस्तकः

ふたたびあなたに礼拝して、賢者たちの主よ、ヒマブーダラ（ヒマラヤの主）は語り始めた。合掌して恭敬し、場にふさわしい作法をわきまえ、幾度も頭を垂れて謙遜のうちにあなたに申し上げた。

Verse 4

हिमालय उवाच । हे मुने नारद ज्ञानिन्ब्रह्मपुत्रवर प्रभो । सर्वज्ञस्त्वं सकरुणः परोपकरणे रतः

ヒマーラヤは言った。「おお牟尼ナーラダよ、真理を知る者、輝ける主よ、ブラフマーの子らのうち最勝なる御方よ。あなたは全知にして慈悲深く、常に他者の利益のために尽くしておられる。」

Verse 5

मत्सुताजातकं ब्रूहि गुणदोषसमुद्भवम् । कस्य प्रिया भाग्यवती भविष्यति सुता मम

我が娘のジャータカ（出生の星位）と定められた歩みをお告げください。彼女にどのような徳と、どのような過失が現れるのでしょうか。わが娘は誰の愛しき伴侶となり、いかに大いなる福徳を得るのでしょうか。

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तो मुनिवर्य त्वं गिरीशेन हिमाद्रिणा । विलोक्य कालिकाहस्तं सर्वांगं च विशेषतः

ブラフマーは言った。「おお最勝の聖仙よ。ヒマードリに在すギリーシャ（主シヴァ）にそのように告げられたのち、汝はとくにカーリカーの手を、そして彼女の全身をも、つぶさに観察した。」

Verse 7

अवोचस्त्वं गिरिं तात कौतुकी वाग्विशारद्ः । ज्ञानी विदितवृत्तान्तो नारदः प्रीतमानसः

そのとき、愛しき父よ、あなたは山（ヒマーラヤ）に語りかけた。ナーラダは、好奇心に満ち、弁舌さわやかで、智慧あり、事の次第を悉く知り、心喜びつつ彼に告げた。

Verse 8

इति श्रीशिवमहा पुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे नारदहिमालयसंवादवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

かくして、聖なる『シヴァ・マハープラーナ』第二巻『ルドラ・サンヒター』第三部パールヴァティー・カーンダにおける、「ナーラダとヒマーラヤの対話の叙述」と名づけられた第八章は終わる。

Verse 9

स्वपतेस्सुखदात्यन्तं पित्रोः कीर्तिविवर्द्धिनी । महासाध्वी च सर्वासु महानन्दकरी सदा

彼女は夫に限りない安楽を授け、父母の名声を常に増し広げる。あらゆる女性の中で、まことに大いなる貞淑の聖女（マハーサードヴィー）であり、つねに大いなる歓喜の因となる。

Verse 10

सुलक्षणानि सर्वाणि त्वत्सुतायाः करे गिरे । एका विलक्षणा रेखा तत्फलं शृणु तत्त्वतः

おお山の王よ、汝の娘の掌には吉祥の相がことごとく具わっている。されど一条、殊勝なる線がある—その真義と示す果報を、我よりありのままに聞け。

Verse 11

योगी नग्नोऽगुणोऽकामी मातृतातविवर्जितः । अमानोऽशिववेषश्च पतिरस्याः किलेदृशः

「彼はヨーギー—裸形にして、三つのグナを超え、欲望なく、母も父も持たぬ。名誉を求めず、不吉に見える姿をまとう。そのような者が、まことに彼女の夫となるのか。」

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्ते हि सत्यं मत्त्वा च दम्पती । मेना हिमाचलश्चापि दुःखितौ तौ बभूवतुः

ブラフマーは言った。「その言葉を聞き、真実と思い定めたとき、夫婦—メーナーとヒマーチャラもまた—悲嘆に沈んだ。」

Verse 13

शिवाकर्ण्यवचस्ते हि तादृशं जगदम्बिका । लक्षणैस्तं शिवं मत्त्वा जहर्षाति मुने हृदि

シヴァーのその言葉を聞いて、宇宙の母はまさにそのようになった。しるしによって、彼こそ真にシヴァであると悟り、聖仙よ、彼女は心の奥で歓喜した。

Verse 14

न मृषा नारदवचस्त्विति संचिन्त्य सा शिवा । स्नेहं शिवपदद्वन्द्वे चकाराति हृदा तदा

「ナーラダの言葉は偽りではない」と思い定めて、その吉祥なるデーヴィーはその時、全身全霊をもって、シヴァの両足に深く熱い帰依の愛を結びつけた。

Verse 15

उवाच दुःखितः शैलस्त्वान्तदा हृदि नारद । कमुपायं मुने कुर्यामतिदुःखमभूदिति

そのとき山（ヒマーラヤ）は、胸の内に深い憂いを抱き、汝に語った、ナーラダよ。「聖仙よ、いかなる方策を取るべきか。耐えがたい悲しみが我に降りかかったのだ。」

Verse 16

तच्छुत्वा त्वं मुने प्रात्थ महाकौतुककारकः । हिमाचलं शुभैर्वाक्यैर्हर्षयन्वाग्विशारदः

それを聞いて、聖仙よ、あなたは大いなる驚異を起こす言葉を語った。言葉に通じたあなたは、吉祥なる言葉によってヒマーチャラ（ヒマラヤ）を歓喜させた。

Verse 17

नारद उवाच । स्नेहाच्छृणु गिरे वाक्यं मम सत्यं मृषा न हि । कररेखा ब्रह्मलिपिर्न मृषा भवति धुवम्

ナーラダは言った。「おお山（ヒマラヤ）よ、愛情をもって我が言葉を聞け。わたしの語ることは真実であり、虚偽ではない。手のひらの線、すなわちブラフマーの神聖なる書（宿命）は、決して偽りとはならぬ—まことに。」

Verse 18

तादृशोऽस्याः पतिः शैल भविष्यति न संशयः । तत्रोपायं शृणु प्रीत्या यं कृत्वा लप्स्यसे सुखम्

おお山（ヒマラヤ）よ、彼女にはまさにそのような夫が必ず定まる、疑いはない。いま喜びをもってその方途を聞け—それを行えば、汝は安楽を得るであろう。

Verse 19

तादृशोऽस्ति वरः शम्भुलीलारूपधरः प्रभुः । कुलक्षणानि सर्वाणि तत्र तुल्यानि सद्गुणैः

まことにそのような恩寵は存在する。至上の主シャンブ（Śambhu）は、神聖なるリーラー（līlā）のために種々の姿をお取りになる。主のうちには高貴なる家系のしるしがことごとく備わり、真実の徳によって等しく満たされている。

Verse 20

प्रभौ दोषो न दुःखाय दुःखदोऽत्यप्रभौ हि सः । रविपावकगंगानां तत्र ज्ञेया निदर्शना

まことに力ある者に見いだされる過失は苦を生まない。だが同じ過失も、力なき者にあっては苦を与えるものとなる。このことの譬えとして、太陽と火とガンガー（Gaṅgā）を知るべきである。

Verse 21

तस्माच्छिवाय कन्या स्वां शिवां देहि विवेकतः । शिवस्सर्वेश्वरस्सेव्योऽविकारी प्रभुरव्ययः

ゆえに、明らかな識別をもって、汝の吉祥なる娘をシヴァ（Śiva）に嫁がせよ。シヴァは万有の主、ただ御一人こそ礼拝されるべき方—不変にして至上の主、滅びなき御方である。

Verse 22

शीघ्रप्रसादः स शिवस्तां ग्रहीष्यत्यसंशयम् । तपःसाध्यो विशेषेण यदि कुर्याच्छिवा तपः

速やかに歓喜し恩寵を授けるそのシヴァは、疑いなく彼女を受け入れ給う—とりわけ、シヴァはタパス（苦行）によって得られるゆえ、もしシヴァー（パールヴァティー）が苦行を修するならば。

Verse 23

सर्वथा सुसमर्थो हि स शिवस्सकलेश्वरः । कुलिपेरपि विध्वंसी ब्रह्माधीनस्त्वकप्रदः

まことにシヴァはあらゆる点で完全に有能にして、あらゆる有身の存在の主である。彼はクリペーラ（Kulipera）すら滅ぼす破壊者でありながら、業の果を授ける者としてブラフマー（Brahmā）の規定のもとに在る。

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा त्वं पुनस्तात कौतुकी ब्रह्मविन्मुने । शैलराजमवोचो हि हर्षयन्वचनैश्शुभैः

ブラフマーは言った。「かく語り終えて、愛しき者よ—ブラフマンを知る牟尼よ—汝は好奇の情に満ち、再び山の主（ヒマーラヤ）に語りかけ、吉祥なる言葉で彼を歓ばせた。」

Verse 25

भाविनी दयिता शम्भोस्सानुकूला सदा हरे । महासाध्वी सुव्रता च पित्रोस्सुखविवर्द्धिनी

彼女はバーヴィニー（Bhāvinī）—常に吉祥へと成りゆく者。シャンブ（Śambhu）の愛しき人であり、ハリ（Hari）にも常に慈しみ深く好意的である。大いなる貞節と聖性を具え、善き誓戒に堅く、両親の歓びを増し広げる。

Verse 26

शम्भोश्चित्तं वशे चैषा करिष्यति तपस्विनी । स चाप्येनामृते योषां न ह्यन्यामुद्वहिष्यति

この苦行の乙女は、そのタパスによって必ずやシャンブの心を我がものとする。しかもシヴァもまた、彼女を除いて他の女を妻として迎えることはない。

Verse 27

एतयोस्सदृशं प्रेम न कस्याप्येव तादृशम् । भूतं वा भविता वापि नाधुना च प्रवर्तते

この二柱に等しい愛は、いかなる者にも見いだされない—過去にもなく、未来にも起こらず、今もまた現れていない。この比類なきバクティと相互の恩寵より、パティ（シヴァ）とシャクティ（パールヴァティー）の合一は、聖なる信愛の至上の範として顕わされる。

Verse 28

अनयोस्सुरकार्य्याणि कर्तव्यानि मृतानि च । यानि यानि नगश्रेष्ठ जीवितानि पुनः पुनः

おお山々の最勝者よ、この二柱の力によって、かつて成し遂げられなかった神々の務めは成就し、死したあらゆる生類もまた、幾度となく命へと呼び戻される。

Verse 29

अनया कन्यया तेऽद्रे अर्धनारीश्वरो हरः । भविष्यति तथा हर्षदिनयोर्मिलितम्पुनः

おおヒマーラヤよ、この乙女によって、ハラ（シヴァ）はアルダナーリーシュヴァラとなる。かくして歓喜の日々に、二柱は再び一つに結ばれる。

Verse 30

शरीरार्धं हरस्यैषा हरिष्यति सुता तव । तपः प्रभावात्संतोष्य महेशं सकलेश्वरम्

そなたのこの娘は、ハラ（シヴァ）の御身の半分を受けるであろう。苦行（タパス）の威力によって、万有の主マヘーシャを歓喜させる。

Verse 31

स्वर्णगौरी सुवर्णाभा तपसा तोष्य तं हरम् । विद्युद्गौरतमा चेयं तव पुत्री भविष्यति

純金のごとく輝く黄金のガウリーは、苦行によって主ハラを歓ばせるであろう。さらにこの者は、稲妻のように最も白く麗しく、汝の娘となる。

Verse 32

गौरीति नाम्ना कन्या तु ख्यातिमेषा गमिष्यति । सर्वदेवगणैः पूज्या हरिब्रह्मादिभिस्तथा

この乙女は「ガウリー」という名によって世に知られるであろう。彼女はあらゆる神々の群れに礼拝され、ハリ（ヴィシュヌ）やブラフマー、その他の神々にも崇敬される。

Verse 33

नान्यस्मै त्वमिमां दातुमिहार्हसि नगोत्तम । इदं चोपांशु देवानां न प्रकाश्यं कदाचन

おお、山々の中の最勝者よ、汝はこの娘を他の誰にも与えるべきではない。これは神々の秘事であり、内々に伝えるべきで、いかなる時も公然と明かしてはならぬ。

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा देवर्षे तव नारद । उवाच हिमवान्वाक्यं मुने त्वाम्वाग्विशारदः

ブラフマーは言った。「天の聖仙ナーラダよ、彼の言葉を聞き終えると、言葉に巧みなヒマヴァーンが、賢者よ、汝にふさわしい返答をもって語りかけた。」

Verse 35

हिमालय उवाचा । हे मुने नारद प्राज्ञ विज्ञप्तिं कांचिदेव हि । करोमि तां शृणु प्रीत्या तस्त्वं प्रमुदमावह

ヒマーラヤは言った。「聖仙ナーラダよ、賢き者よ、まことに一つの願いを申し上げたい。どうか喜びの心で聞き届けよ。そののち、教えと導きによって、我に歓喜をもたらしてほしい。」

Verse 36

श्रूयते त्यक्तसंगस्स महादेवो यतात्मवान् । तपश्चरति सन्नित्यं देवानामप्यगोचरः

聞くところによれば、マハーデーヴァは――自らを制し、いかなる執着も離れて――常にタパス（苦行）を修し給う。神々でさえ到達し得ぬ境地に、御身は在します。

Verse 37

स कथं ध्यान मार्गस्थः परब्रह्मार्पितं मनः । भ्रंशयिष्यति देवर्षे तत्र मे संशयो महान्

おお神聖なる仙賢よ、禅定の道に確立した者が、至上のブラフマン（シヴァ）に捧げられた心をいかにして逸らし得ようか。この点について、わたしの疑いは甚だ大きい。

Verse 38

अक्षरं परमं ब्रह्म प्रदीपकलिकोपमम् । सदाशिवाख्यं स्वं रूपं निर्विकारमजापरम्

彼は不滅なる者、至上のブラフマン—灯火の揺るがぬ炎のごとし。これこそ彼自身の本質の姿、サダーシヴァと名づけられるもの—不変にして不生、比類なき至上である。

Verse 39

निर्गुणं सगुणं तच्च निर्विशेषं निरीहकम् । अतः पश्यति सर्वत्र न तु बाह्यं निरीक्षते

その実在（シヴァ）は、無属性でありつつ有属性でもあり、無差別でありつつ無為でもある。ゆえに真の知者は彼を遍く見て、外なるものとして外方に求めはしない。

Verse 40

इति स श्रूयते नित्यं किंनराणां मुखान्मुने । इहागतानां सुप्रीत्या किन्तन्मिथ्या वचो धुवम्

「おお牟尼よ、これは常にキンナラたちの口から聞かれる。だが真実の善意をもってここに来た者たちにとって、その言葉がどうして虚妄であり得ようか。まことに、その言は確かに真実である。」

Verse 41

विशेषतः श्रूयते स साक्षान्नाम्ना तथा हरः । समयं कृतवान्पूर्व्वं तन्मया गदितं शृणु

とりわけその名によって知られている——まさしく主ハラ（Hara）ご自身が、その名で聞き伝えられている。かつて主は聖なる約定を定められた。いまそれを、私が語るゆえに聞きなさい。

Verse 42

न त्वामृतेऽन्यां वरये दाक्षायणि प्रिये सती । भार्यार्थं न ग्रहीष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

愛しきサティよ、ダクシャの愛娘よ——汝を除いて他の誰をも選ばぬ。ほかの者を妻として受け入れることはない。これは真実として汝に告げる。

Verse 43

इति सत्यासमं तेन पुरैव समयः कृतः । तस्यां मृतायां स कथं स्वयमन्यां ग्रहीष्यति

かくして彼は遠い昔、サティそのものに等しい真実の、厳粛な誓約を結んだ。彼女が亡くなったのなら、どうして自ら進んで他の女を妻として迎えようか。

Verse 44

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स गिरिस्तूष्णीमास तस्य पुरस्तव । तदाकर्ण्याथ देवर्षे त्वं प्रावोचस्सुतत्त्वतः

ブラフマーは言った。「そう語り終えると、山々の主はあなたの前で沈黙した。それを聞いて、天の聖仙よ、あなたは最高の真理にかなって答えた。」

Verse 45

नारद उवाच । न वै कार्या त्वया चिंता गिरिराज महामते । एषा तव सुता काली दक्षजा ह्यभवत्पुरा

ナーラダは言った。「おおヒマーラヤよ、山々の王にして大いなる思慮の者よ、憂いを抱くな。そなたのこの娘カーリーは、かつてダクシャの娘（サティー）として生まれたのだ。」

Verse 46

सतीनामाभवत्तस्यास्सर्वमंगलदं सदा । सती सा वै दक्षकन्या भूत्वा रुद्रप्रियाभवत

彼女の名は「サティー」となり、常にあらゆる吉祥を授ける者となった。まことにそのサティーは、ダクシャの娘として生まれ、ルドラに愛される者となった。

Verse 47

पितुर्यज्ञे तथा प्राप्यानादरं शंकरस्य च । तं दृष्ट्वा कोपमाधायात्याक्षीद्देहं च सा सती

父の祭祀に赴き、シャンカラへの不敬を目の当たりにすると、サティーは正しき憤りに燃え、その身そのものを捨て去った。

Verse 48

पुनस्सैव समुत्पन्ना तव गेहेऽम्बिका शिवा । पार्वती हरपत्नीयं भविष्यति न संशयः

その同じアンビカー――すなわちシヴァーご自身――が、あなたの家に再び生まれた。彼女はパールヴァティーとなり、ハラ（主シヴァ）の定められた妃となる。疑いはない。

Verse 49

एतत्सर्वं विस्तरात्त्वं प्रोक्तवान्भूभृते मुने । पूर्वरूपं चरित्रं च पार्वत्याः प्रीतिवर्धनम्

おお聖仙よ、あなたはこれらすべてを王に詳しく語った――前の顕現と、パールヴァティーの聖なる行状とを。これは彼女への歓喜と信愛を増し育てる。

Verse 50

तं सर्वं पूर्ववृत्तान्यं काल्या मुनिमुखाद्गिरिः । श्रुत्वा सपुत्रदारः स तदा निःसंशयोऽभवत्

カーリーを介して聖仙の口より往昔の一切の出来事を聞き終えると、その山の主は、子らと妻を伴い、その時すべての疑いを離れた。

Verse 51

ततः काली कथां श्रुत्वा नारदस्य मुखात्तदा । लज्जयाधोमुखी भूत्वा स्मितविस्तारितानना

そのときカーリーは、ナーラダの口からその物語を聞くと、恥じらいにうつむいた。だが柔らかな微笑みとともに、その顔は明るくほころび、花開いた。

Verse 52

करेण तां तु संस्पृश्य श्रुत्वा तच्चरितं गिरिः । मूर्ध्नि शश्वत्तथाघ्राय स्वास नान्ते न्यवेशयत्

ついでギリ（ヒマーラヤ）は、手で彼女にそっと触れ、その行いの物語を聞くと、愛情から幾度もその頭頂の香りを嗅ぎ、己の座の端に彼女を座らせた。

Verse 53

ततस्त्वं तां पुनर्दृष्ट्वाऽवोचस्तत्र स्थितां मुने । हर्षयन् गिरिराजं च मेनकान्तनयैः सह

それから、聖仙よ、そこに立つ彼女を再び見て、あなたは彼女に語りかけた――メーナカーの娘たちとともに、ギリラージャ（ヒマーラヤ）をも歓喜させながら。

Verse 54

सिंहासनन्तु किन्त्वस्याश्शैलराज भवेदतः । शम्भोरूरौ सदैतस्या आसनं तु भविष्यति

おお山々の王よ、たとえ彼女に獅子の玉座があろうとも、真の座はシャンブ（シヴァ）の御腿の上に定まる。そこにこそ永遠に彼女の安息の処がある。

Verse 55

हरोरूर्वासनम्प्राप्य तनया तव सन्ततम् । न यत्र कस्याचिदृष्टिर्मानसं वा गमिष्यति

ハラ（シヴァ）の御腿に座を得たのち、汝の娘は絶えずそこに留まるであろう。そこは誰の眼差しも、また他者の心さえも到達し得ぬ境地である。

Verse 56

ब्रह्मोवाच । इति वचनमुदारं नारद त्वं गिरीशं त्रिदिवमगम उक्त्वा तत्क्षणादेवप्रीत्या । गिरिपतिरपि चित्ते चारुसंमोदयुक्तस्स्वगृहमगमदेवं सर्वसंपत्समृद्धम्

ブラフマーは言った。「おおナーラダよ、この気高き言葉を語り終えるや、汝は歓喜に動かされ、ただちに天界のギリーシャのもとへ赴いた。ギリパティもまた、心に麗しい喜びを満たし、あらゆる繁栄に満ちた自らの神聖なる住処へ帰って行った。」