गिरिराजस्य शिवनिमन्त्रणम् / The Mountain-King Invites Śiva (Hospitality to Śiva and the Devas)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयश्च तपोधनाः । कृत्वावश्यककर्माणि यात्रां सन्तेनिरे गिरेः

ブラフマーは言った。ついでヴィシュヌをはじめ諸神と、苦行の富に満ちた聖仙たちは、なすべき務めを果たし終えると、山へ向けて旅立った。

Verse 2

ततो गिरिवरः स्नात्वा स्वेष्टं सम्पूज्य यत्नतः । पौरबन्धून्समाहूय जनवासं ययौ मुदा

ついで、すぐれた山の主は沐浴し、選び敬う神を丹念に礼拝した。親族と町の人々を呼び集め、喜びのうちに住まいの地（集落）へと向かった。

Verse 3

तत्र प्रभुम्प्रपूज्याथ चक्रे सम्प्रार्थनां मुदा । कियद्दिनानि सन्तिष्ठ मद्गेहे सकलैस्सह

そこで彼は主をしかるべく礼拝したのち、喜びつつへりくだって願った。「皆さまとお連れの方々そろって、幾日か我が家にお留まりください。」

Verse 4

विलोकनेन ते शम्भो कृतार्थोहं न संशयः । धन्यश्च यस्य मद्गेहे आयातोऽसि सुरैस्सह

おおシャンブ（Śambhu）よ、ただ御身を拝見するだけで、私は成就を得ました――疑いはありません。諸天とともに御身がその家にお入りになった者は、まことに福ある者です。

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा बहु शैलेशः करौ बद्ध्वा प्रणम्य च । प्रभुन्निमन्त्रयामास सह विष्णुसुरादिभिः

ブラフマーは言った。かく語り終えると、偉大なる山々の主は合掌して恭敬に礼拝し、ヴィシュヌや諸天らとともに、至上の主を招き奉った。

Verse 6

अथ ते मनसा गत्वा शिव संयुतमादरात् । प्रत्यूचुर्मुनयो देवा हृष्टा विष्णुसुरादिभिः

ついで彼らは心をもって近づき、敬虔に、神性と合一せるシヴァの御前に至った。すると牟尼たちと諸天は、ヴィシュヌや他の天界の者たちとともに、歓喜して答えた。

Verse 7

देवा ऊचुः । धन्यस्त्वं गिरिशार्दूल तव कीर्तिर्महीयसी । त्वत्समो न त्रिलोकेषु कोपि पुण्यतमो जनः

デーヴァたちは言った。「幸いなるかな、シヴァよ、山の主たちの中の虎よ。まことに汝の名声は偉大である。三界に汝に等しき者はなく、汝より勝れた功徳の者もいない。」

Verse 8

यस्य द्वारि महेशानः परब्रह्म सतां गतिः । समागतस्सदासैश्च कृपया भक्तवत्सलः

誰の門口に、マヘーシャーナ—すなわちシヴァ御自身、至上のブラフマンにして善き者の究竟の帰依処—が眷属を伴って来臨されたのか。慈悲ゆえに彼はそこに立ち、常に帰依者を愛し護る。

Verse 9

जनावासोतिरम्यश्च सम्मानो विविधः कृतः । भोजनानि त्वपूर्वाणि न वर्ण्यानि गिरीश्वर

人々のために整えられた宿はこの上なく麗しく、さまざまな敬意と饗応が捧げられた。さらに供された食は稀有にして前例なく、ああ山の主よ、言葉では尽くしがたかった。

Verse 10

चित्रन्न खलु तत्रास्ति यत्र देवी शिवाम्बिका । परिपूर्णमशेषञ्च यवं धन्या यदागताः

まことに、女神シヴァーンビカーの在ますところには、妙なる食と豊穣がある。すべては欠けることなく円満となり、そこへ至る者は真に福徳ある者となる。

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्थम्परस्परन्तत्र प्रशंसाभवदुत्तमा । उत्सवो विविधो जातो वेदसाधुजयध्वनिः

ブラフマーは言った。「かくして彼らの間に、互いを讃える最上の称賛が起こった。さまざまな祭儀と祝祭が始まり、ヴェーダと善き人々の勝利の歓声が鳴り響いた。」

Verse 12

अभून्मङ्गलगानञ्च ननर्ताप्सरसांगणः । नुतिञ्चक्रुर्मागधाद्या द्रव्यदानमभूद्बहु

吉祥の歌が唱えられ、アプサラーたちの群れは舞い踊った。マガダらの吟誦者は讃歌を捧げ、財宝の施しもまた豊かに行われた。

Verse 13

तत आमन्त्रय देवेशं स्वगेहमगमद्गिरिः । भोजनोत्सवमारेभे नानाविधिविधानतः

それからギリ（ヒマーラヤ）は、 देवたちの主（シヴァ）に恭しく暇乞いして自邸へ帰った。彼は多様な正しい作法と儀礼に従い、饗宴の食の祭りを始めた。

Verse 14

भोजनार्थं प्रभुम्प्रीत्यानयामास यथोचितम् । परिवारसमेतं च सकुतूहलमीश्वरम्

食事を供するため、彼女は喜びつつ相応の作法で主を導いた――満ち足り、興味に心躍らせる至上のイーシュヴァラを、眷属を伴ってお連れした。

Verse 15

प्रक्षाल्य चरणौ शम्भोर्विष्णोर्मम वरादरात् । सर्वेषाममराणाञ्च मुनीनाञ्च यथार्थतः

「わが最上の恩寵によって、私はまことにシャンブ（シヴァ）とヴィシュヌの御足を洗い、同じく一切のデーヴァとムニたちの御足をも、真実にかなって正しく洗い清めた。」

Verse 16

परेषाञ्च गतानाञ्च गिरीशो मण्डपान्तरे । आसयामास सुप्रीत्या तांस्तान्बन्धुभिरन्वितः

他の客人が去ったのち、ギリーシャ主（シヴァ）はマンダパの内にて、残った者たちを—その親族とともに—愛情深い歓びをもって座らせた。

Verse 17

सुरसैर्विविधान्नैश्च तर्पयामास तान्गिरिः । बुभुजुर्निखिलास्ते वै शम्भुना विष्णुना मया

ついで山（ヒマーラヤ）は、天の衆とさまざまな食物によって彼らを満ち足らせた。まことに一同は、その饗宴を—シャンブ（シヴァ）と、ヴィシュヌと、そして我（語り手）とともに—味わった。

Verse 18

तदानीम्पुरनार्यश्च गालीदानम्व्यधुर्मुदा । मृदुवाण्या हसन्त्यश्च पश्यन्त्यो यत्नतश्च तान्

その時、都の女たちは喜び、贈り物でも与えるかのようにからかいの言葉を降らせ始めた—声は柔らかく、しかし笑いながら—そして彼らの男たちを注意深く見つめていた。

Verse 19

ते भुक्त्वाचम्य विधिवद्गिरिमामन्त्र्य नारद । स्वस्थानम्प्रययुस्सर्वे मुदितास्तृप्तिमागताः

食事を終え、法にかなってアーチャマナ（ācamanā）を行ったのち、彼らは山（ヒマーラヤ）に恭しく別れを告げた。おおナーラダよ、一同は喜びと満足に満ちて、それぞれの住処へと帰っていった。

Verse 20

इत्थन्तृतीये घस्रेऽपि मानितास्तेऽभवन्मुने । गिरीश्वरेण विधिवद्दानमानादरादिभिः

かくして、聖仙よ、三日目においてさえ、彼らはギリーシュヴァラ（主シヴァ）によって法にかなって手厚く敬われた。布施、丁重な迎接、恭敬の念など、諸々の作法をもって。

Verse 21

चतुर्थे दिवसे प्राप्ते चतुर्थीकर्म शुद्धितः । बभूव विधिवद्येन विना खण्डित एव सः

四日目が訪れると、第四日の作法（チャトゥルティー・カルマ）は清めを伴い、規定どおりに成就した。されど彼はなお、砕け欠けたまま、定められた円満を失ったかのようであった。

Verse 22

उत्सवो विविधश्चासीत्साधुवादजयध्वनिः । बहुदानं सुगानञ्च नर्त्तनम्विविधन्तथा

さまざまな祝祭が催され、「善きかな！」の称賛と勝利の響きが鳴り渡った。施しは豊かに行われ、甘美な歌が奏でられ、また多様な舞も舞われた。

Verse 23

पञ्चमे दिवसे प्राप्ते सर्वे देवा मुदान्विताः । विज्ञप्तिञ्चक्रिरे शैलं यात्रार्थमतिप्रेमतः

五日目が来ると、諸天は皆、歓喜に満ち、深い愛をもって山（ヒマーラヤ）に願い出た。旅立ちの許しと、そのための取り計らいを求めたのである。

Verse 24

तदाकर्ण्य गिरीशश्चोवाच देवान् कृताञ्जलिः । कियद्दिनानि तिष्ठन्तु कृपाङ्कुर्वन्तु मां सुराः

それを聞いて、ギリーシャ（シヴァ）なる主は合掌し、神々に告げた。「彼らをここに幾日か留まらせよ。おおデーヴァたちよ、我に慈悲を垂れたまえ。」

Verse 26

इत्थम्व्यतीयुर्दिवसा बहवो वसतां च तत् । सप्तर्षीन्प्रेषयामासुर्गिरीशान्ते ततस्सुराः

かくして彼らがそこに留まるうち、多くの日々が過ぎ去った。やがて諸天は、七仙（サプタリシ）をギリーシャ、すなわち主シヴァの御前へと遣わした。

Verse 27

ते तं सम्बोधयामासुर्मेनाञ्च समयोचितम् । शिवतत्त्वम्परम्प्रोचुः प्रशंसन्विधिवन्मुदा

そのとき彼らは、時宜にかなう言葉で彼に、またメーナーにも語りかけた。歓喜しつつ法にかなってシヴァを讃嘆し、シヴァの至上の原理――シヴァ・タットヴァ――を説き明かした。

Verse 28

अङ्गीकृतं परेशेन तत्तद्बोधनतो मुने । यात्रार्थमगमच्छम्भुश्शैलेशं सामरादिकः

おお聖仙よ、その事どもを信奉者に教示するために、至上主はその願いを受け入れ給うた。かくしてシャンブは、神々や他の者たちを伴い、巡礼の旅に出てシャイレーシャへと赴いた。

Verse 29

यात्राङ्कुर्वति देवेशे स्वशैलं सामरे शिवे । उच्चै रुरोद सा मेना तमुवाच कृपानिधिम्

神々の主シヴァが、戦いのために自らの山へと出立しようとされたとき、メーナーは声高く泣き、慈悲の宝庫なる御方に申し上げた。

Verse 30

मेनोवाच । कृपानिधे कृपाङ्कृत्वा शिवां सम्पालयिष्यसि । सहस्रदोषं पार्वत्या आशुतोषः क्षमिष्यसि

メーナーは言った。「慈悲の宝蔵よ、憐れみを垂れてシヴァー（パールヴァティー）をお守りください。おおアーシュトーシャよ、パールヴァティーの千の過ちさえお赦しください。」

Verse 31

त्वत्पादाम्बुजभक्ता च मद्वत्सा जन्मजन्मनि । स्वप्ने ज्ञाने स्मृतिर्नास्ति महादेवं प्रभुम्बिना

わが愛しき娘が、生まれ生まれ変わっても、あなたの蓮華の御足に帰依する者でありますように。夢のうちにも、目覚めた覚知のうちにも、至上の主マハーデーヴァ以外を想起することがありませんように。

Verse 32

त्वद्भक्तिश्रुतिमात्रेण हर्षाश्रुपुलकान्विता । त्वन्निन्दया भवेन्मौना मृत्युंजय मृता इव

おおムリティユンジャヤよ。あなたへの帰依のことを耳にするだけで、私は歓喜に満たされ、涙があふれ、身に粟立ちます。けれどもあなたがそしられるのを聞けば、私は死した者のように黙し沈みます。

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनका तस्मै समर्प्य स्वसुतान्तदा । अत्युच्चै रोदनङ्कृत्वा मूर्च्छामाप तयोः पुरः

ブラフマーは言った。こう言い終えると、メーナカーはその時、自らの娘を彼に託した。深い悲しみに声高く泣き、二人の前で気を失って倒れた。

Verse 34

अथ मेनाम्बोधयित्वा तामामन्त्र्य गिरिस्तथा । चकार यात्रान्देवैश्च महोत्सवपुरस्सरम्

それからメーナーを目覚めさせ、恭しく別れを告げると、山王（ヒマーラヤ）もまた諸天とともに旅立った。先頭には盛大な大祭の祝列が進んでいた。

Verse 35

अथ ते निर्जरास्सर्वे प्रभुणा स्वगणैस्सह । यात्राम्प्रचक्रिरे तूष्णीं गिरिम्प्रति शिवं दधुः

かくして不死なる神々は、主とその眷属とともに、黙して旅立ち、心をシヴァに定めて山へと進んだ。

Verse 36

हिमाचलपुरीबाह्योपवने हर्षितास्सुराः । सेश्वरास्सोत्सवास्तस्थुः पर्यैषन्त शिवागमम्

ヒマーチャラの都の外の林苑にて、神々は歓喜し、各々の主とともに祭りの心を抱いて立ち、主シヴァの来臨を切に待ち望んだ。

Verse 37

इत्युक्ता शिवसद्यात्रा देवैस्सह मुनीश्वर । आकर्णय शिवयात्रां विरहोत्सवसंयुताम्

おお、牟尼の中の最勝者よ。かくして神々とともなるシヴァの聖にして吉祥なるヤートラーは語られた。いま、離別の祝祭を伴うシヴァの巡行の物語を聴け。主を慕う渇仰によって、信愛（バクティ）は熟してゆく。

Verse 53

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती खण्डे शिवयात्रावर्णनं नाम त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

かくして、尊き『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部ルドラ・サンヒターの第三篇パールヴァティー・カンダにおける「シヴァの巡礼の描写」と名づけられた第五十三章は終わる。