Shloka 13

पूर्वगतिवर्णनम् (Pūrvagati-varṇana) — “Description of the Prior Course / Earlier Lineage Account”

Devanagari script

सनकाद्यान्मुनीन्दृष्ट्वोत्तस्थुस्ते सकला द्रुतम् । तत्रस्थान्संस्थितान्नत्वा देवाद्यांल्लोकवन्दितान्

Transliteration

sanakādyānmunīndṛṣṭvottasthuste sakalā drutam | tatrasthānsaṃsthitānnatvā devādyāṃllokavanditān

Translation

サナカをはじめとする聖賢を見て、彼らは皆ただちに立ち上がった。そこに居並ぶ、諸世界に礼拝される神々と尊者に拝礼し、しかるべき謙恭をもって立った。

Word by Word

• सनक-आद्यान्: Sanaka and others
• सनक-आद्यान्: कर्म (object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: सनक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (सनकः आदिः येषाम्)

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: कर्म (apposition to सनकाद्यान्)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वक्रिया

• उत्तस्थुः: rose up
• उत्तस्थुः: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: उद् + √स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्ग: उद्

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (सर्वनाम)

• सकलाः: all
• सकलाः: विशेषण (of ते)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (ते)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: क्रियाविशेषण (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुतम् (अव्यय; from द्रुत 'quick')
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• तत्र-स्थान्: those staying there
• तत्र-स्थान्: कर्म (object of नत्वा; qualifies देव-आद्यान्)
• Type: Adjective
• Root: तत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास (तत्र स्थिताः)

• संस्थितान्: seated/standing assembled
• संस्थितान्: विशेषण (of object)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त, क्त/PPP)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (देवाद्यान्)

• नत्वा: having bowed (to)
• नत्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √नम् (धातु) → नत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वक्रिया

• देव-आद्यान्: the gods and others
• देव-आद्यान्: कर्म (object of नत्वा)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (देवाः आदिः येषाम्)

• लोक-वन्दितान्: worshipped by the world
• लोक-वन्दितान्: विशेषण (of देवाद्यान्)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + वन्दित (कृदन्त, क्त/PPP from √वन्द्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (लोकैः वन्दिताः)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Sanaka
• Sanandana
• Sanatana
• Sanatkumara
• Devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights śiṣṭācāra (sacred conduct): rising, bowing, and honoring realized sages and divine beings. In Shaiva understanding, humility purifies the pashu (bound soul) and prepares the heart for Shiva-bhakti and grace (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship is not only ritual but also inner discipline—reverence, surrender, and honoring Shiva’s devotees and the devas. Such respectful reception mirrors approaching Saguna Shiva with devotion, which ripens into deeper realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice namaskāra with awareness—mentally bowing to Shiva, gurus, and sages before japa or pūjā. Begin Panchakshara japa (“Om Namaḥ Śivāya”) after offering respectful salutations, cultivating humility as the foundation of worship.