Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 43

कुमाराभिषेकवर्णनम् — Description of Kumāra’s Abhiṣeka

Consecration/Installation

Devanagari script

गजेन्द्रं चैव वज्रं च ददौ तस्मै सुरेश्वरः । श्वेतच्छत्रं रत्नमालां ददौ वस्तुं जलेश्वरः

Transliteration

gajendraṃ caiva vajraṃ ca dadau tasmai sureśvaraḥ | śvetacchatraṃ ratnamālāṃ dadau vastuṃ jaleśvaraḥ

Translation

神々の主インドラは、彼に王象ガジェーンドラと、さらにヴァジュラを授けた。水界の主ヴァルナは、白き天蓋（傘）と宝玉の花鬘、そして他の貴き贈り物を与えた。

Word by Word

• गजेन्द्रम्: lord of elephants
• गजेन्द्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गजानाम् इन्द्रः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• वज्रम्: thunderbolt (Vajra)
• वज्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• सुरेश्वरः: lord of the gods
• सुरेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुरेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)

• श्वेतच्छत्रम्: white parasol
• श्वेतच्छत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वेत + छत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (श्वेतं छत्रम्)

• रत्नमालाम्: garland of jewels
• रत्नमालाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्नमाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानां माला)

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वस्तुम्: to dwell (to abide)
• वस्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः—"वसितुम्" (to dwell/abide)

• जलेश्वरः: lord of waters
• जलेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जलेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जलस्य ईश्वरः)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Indra
• Varuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse shows the devas honoring a divinely empowered being with symbols of sovereignty and protection, implying that spiritual authority and success arise by grace and right alignment with Shiva’s cosmic order (Pati), not merely by personal power.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In the Shiva Purana’s devotional frame, such gifts reflect Saguna Shiva’s governance of the universe through His divine functionaries; honoring Shiva through Linga-worship harmonizes one’s life with that order, drawing protection, auspiciousness, and steadiness.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to offer respectful upacāras (umbrella, garlands, ornaments) in Shiva-pūjā, while meditating with the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya,” cultivating humility and receptivity to divine grace.