गणेशविवाहोत्सवः तथा सिद्धि-बुद्धि-सन्तानवर्णनम् | Gaṇeśa’s Wedding Festival and the Progeny of Siddhi & Buddhi

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र विश्वरूपः प्रजापतिः । तदुद्योगं संविचार्य सुखमाप प्रसन्नधीः

ブラフマーは言った。「その折、まさにその場で、プラジャーパティ・ヴィシュヴァルーパはその企てをよく熟慮し、安らぎと歓喜を得て、心は澄みわたり静まった。」

Verse 2

विश्वरूपप्रजेशस्य दिव्यरूपे सुते उभे । सिद्धिबुद्धिरिति ख्याते शुभे सर्वांगशोभने

プラジャーパティ・ヴィシュヴァルーパには、神妙なる姿を備えた二人の娘が生まれた。名はシッディとブッディと称され、いずれも吉祥にして、全身が美に輝いていた。

Verse 3

ताभ्यां चैव गणेशस्य गिरिजा शंकरः प्रभू । महोत्सवं विवाहं च कारयामासतुर्मुदा

それからギリジャーと主シャンカラ（大自在天）は、彼女ら二人とともに、歓喜してガネーシャの大祭と婚礼の儀を執り行わせた。

Verse 4

समाप्तोयं रुद्रसंहितान्तर्गतः कुमारखण्डश्चतुर्थः

かくして、『ルドラ・サンヒター』に含まれる第四部「クマーラ・カーンダ」は終わる。

Verse 5

तथा च विश्वकर्माऽसौ विवाहं कृतवांस्तथा । तथा च ऋषयो देवा लेभिरे परमां मुदम्

かくしてヴィシュヴァカルマンもまた、しかるべく婚礼の儀を執り行い、ついで聖仙たちと神々は無上の歓喜を得た。

Verse 6

गणेशोपि तदा ताभ्यां सुखं चैवाप्तिचिंतकम् । प्राप्तवांश्च मुने तत्तु वर्णितुं नैव शक्यते

そのときガネーシャでさえも、彼女らによって、得ることへの不安をことごとく払う歓喜と成就を得た。おお牟尼よ、その体験はまことに言葉では語り尽くせない。

Verse 7

कियता चैव कालेन गणेशस्य महात्मनः । द्वयोः पत्न्योश्च द्वौ दिव्यौ तस्य पुत्रौ बभूवतुः

しばらく時が過ぎて、大いなる魂のガネーシャには、二人の妃を通して、光り輝く神妙なる二人の पुत्र（息子）が生まれた。

Verse 8

सिद्धेर्गणेशपत्न्यास्तु क्षेमनामा सुतोऽभवत् । बुद्धेर्लाभाभिधः पुत्रो ह्यासीत्परभशोभनः

ガネーシャ神の妃シッディー（Siddhi）からは、クシェーマ（Kṣema）という御子が生まれた。さらにブッディ（Buddhi）からも、ラーバ（Lābha）と名づけられた御子がまことに現れ、その姿と福運はこの上なく輝いていた。

Verse 9

एवं सुखमचिंत्यं व भुंजाने हि गणेश्वरे । आजगाम द्वितीयश्च क्रांत्वा पृथ्वीं सुतस्तदा

ガネーシュヴァラ（ガネーシャ）がこのように思議を超えた安楽を味わっているとき、第二の御子が大地を巡り終えて、その時に到来した。

Verse 10

तावश्च नारदेनैव प्राप्तो गेहे महात्मना । यथार्थं वच्मि नोऽसत्यं न छलेन न मत्सरात्

そのとき大心のナーラダ（Nārada）が彼らの家に到り、まさにその二人に会った。私は事実を語るのであって虚言ではない――欺きからでも、嫉みからでもない。

Verse 11

पितृभ्यां तु कृतं यच्च शिवया शंकरेण ते । तन्न कुर्य्यात्परो लोके सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम्

汝らの父母――シヴァ（Śiva）にしてシャンカラ（Śaṅkara）――が成したことは、この世の誰にも成し得ぬ。これぞ真実、真実を、真実を私は宣言する。

Verse 12

निष्कास्य त्वां कुक्रमणं मिषमुत्पाद्य यत्नतः । गणेशस्य वरोकारि विवाहः परशोभनः

不正の成り行きが起こらぬよう、細やかな努力によって汝を遠ざける口実が設けられ、かくして、恩寵を授ける者よ、ガネーシャのこの上なく吉祥で輝かしい婚儀がしかるべく成就した。

Verse 13

गणेशस्य कृतोद्वाहो लब्धवांस्स्त्रीद्वयं मुदा । विश्वरूपप्रजेशस्य कन्यारत्नं महोत्तमम्

かくしてガネーシャの聖なる婚儀は厳かに成就し、歓喜のうちに二人の妃を得た――ヴィシュヴァルーパ・プラジャーパティの、宝珠のごとく最上なる二人の姫君である。

Verse 14

पुत्रद्वयं ललाभासौ द्वयोः पत्न्योश्शुभांगयोः । सिद्धे क्षेमं तथा बुद्धेर्लाभं सर्वं सुखप्रदम्

吉祥にして麗しき二人の妃より、彼は二人の御子を得た――シッダとブッデールラーバ。彼らは安寧と守護、そしてあらゆる幸福をもたらす。

Verse 15

पत्न्योर्द्वयोर्गणेशोऽसौ लब्ध्वा पुत्रद्वयं शुभम् । मातापित्रोर्मतेनैव सुखं भुंक्ते निरंतरम्

そのガネーシャは、二人の妃より吉祥なる二人の御子を得て、母と父の教えと御心のままに導かれ、絶え間なき幸福を味わい続ける。

Verse 16

भवता पृथिवी क्रांता ससमुद्रा सकानना । तच्छलाज्ञावशात्तात तस्य जातं फलं त्विदम्

愛しき子よ、汝によって大地は踏破された――海も森も含めて。されど子よ、これはかの（神なる）命と策の力により起こったこと；そしてこれこそ、その果として現れたものだ。

Verse 17

पितृभ्यां क्रियतास्मैवच्छलं तात विचार्यताम् । स्वस्वामिभ्यां विशेषेण ह्यन्यः किन्न करोति वै

「ゆえに、愛しき子よ、策をめぐらし、それは彼の父母によってのみ実行させよ。よく思案せよ――己が主のため、己が事のために、人は何をしないでいられようか。」

Verse 18

असम्यक्च कृतं ताभ्यां त्वत्पितृभ्यां हि कर्म ह । विचार्यतां त्वयाऽपीह मच्चित्ते न शुभं मतम्

まことに、汝の父母がなした行いは正しくはなかった。汝もここにて省みよ；我が心には、それは吉兆とは映らぬ。

Verse 19

दद्याद्यदि गरं माता विक्रीणीयात्पिता यदि । राजा हरति सर्वस्वं कस्मै किं च ब्रवीतु वै

もし母が毒を与え、もし父が我が子を売り、もし王が財をことごとく奪うなら——いったい誰に訴え、何を語り得ようか。

Verse 20

येनैवेदं कृतं स्याद्वै कर्मानर्थकरं परम् । शांतिकामस्सुधीस्तात तन्मुखं न विलोकयेत्

この上なく害深き行いをなした者——おお愛しき者よ——安寧を求むる賢者は、その顔すら見てはならぬ。

Verse 21

इति नीतिः श्रुतौ प्रोक्ता स्मृतौ शास्त्रेषु सर्वतः । निवेदिता च सा तेऽद्य यथेच्छसि तथा कुरु

かくのごとき正しき行いの規範は、シュルティにも、スムリティにも、あらゆるシャーストラにも説かれている。今日それを汝に告げた；あとは望むままに行え。

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा नारद त्वं तु महेश्वरमनोगतिः । तस्मै तथा कुमाराय वाक्यं मौनमुपागतः

ブラフマーは言った。「このように語り終えると、ナーラダよ――汝の心はマヘーシュヴァラ（マハーデーヴァ）に没入し――沈黙に入った。そのクマーラに向けて、もはや言葉は起こらなかった。」

Verse 23

स्कन्दोऽपि पितरं नत्वा कोपाग्निज्वलितस्तदा । जगाम पर्वतं क्रौंचं पितृभ्यां वारितोऽपि सन्

スカンダもまた父に礼拝してのち、その時、怒りの火に燃え上がった。両親に制止されながらも、彼はクラウンチャ山へと向かった。

Verse 24

वारणे च कृते त्वद्य गम्यते च कथं त्वया । इत्येवं च निषिद्धोपि प्रोच्य नेति जगाम सः

「今日すでに止められているのに、どうしてなお行くのか。」――そのように問われた。だがこのように禁じられても、彼は「否」と答え、去って行った。

Verse 25

न स्थातव्यं मया तातौ क्षणमप्यत्र किंचन । यद्येवं कपटं प्रीतिमपहाय कृतं मयि

ああ、いとしい父上たちよ、我はここに一刹那たりとも留まるべきではない。真実の慈愛を退けて我に欺きがなされたのなら、ここに留まるは相応しくない。

Verse 26

एवमुक्त्वा गतस्तत्र मुने सोऽद्यापि वर्तते । दर्शनेनैव सर्वेषां लोकानां पापहारकः

かく語りて、ああ牟尼よ、彼はそこへ赴き、今日に至るまでそこに住している——ただそのダルシャナ（darśana、拝見）によって、諸世界の衆生の罪を除き去る者である。

Verse 27

तद्दिनं हि समारभ्य कार्तिकेयस्य तस्य वै । शिवपुत्रस्य देवर्षे कुमारत्वं प्रतिष्ठितम्

その日より後、ああ神聖なる仙よ、カールティケーヤ—まことにシヴァの御子—に「クマーラ」（常に若き神子）たる位が堅固に定まった。

Verse 28

तन्नाम शुभदं लोके प्रसिद्धं भुवनत्रये । सर्वपापहरं पुण्यं ब्रह्मचर्यप्रदं परम्

その御名は世に吉祥をもたらし、三界に名高い。清浄にして至上の功徳を具え、あらゆる罪を滅し、最高のブラフマチャリヤ（清浄と節制）を授ける。

Verse 29

कार्तिक्यां च सदा देवा ऋषयश्च सतीर्थकाः । दर्शनार्थं कुमारस्य गच्छंति च मुनीश्वराः

またカールティキーの折には、神々と聖仙たちは—聖なるティールタとともに—常にクマーラ（スカンダ）を拝見せんとして赴き、偉大なるムニの主たちもそのダルシャナのために進み行く。

Verse 30

कार्तिक्यां कृत्तिकासंगे कुर्याद्यः स्वामिदर्शनम् । तस्य पापं दहेत्सर्वं चित्तेप्सित फलं लभेत्

カールッティキーの時—クリッティカーに結ばれた吉祥の会合において—主（シヴァ）のダルシャナを得る者は、その一切の罪が焼き尽くされ、心に願う果報を得る。

Verse 31

उमापि दुःखमापन्ना स्कन्दस्य विरहे सति । उवाच स्वामिनं दीना तत्र गच्छ मया प्रभो

スカンダが不在であったため、ウマーもまた悲しみに沈んだ。苦悩のうちに彼女は主君に告げた。「おお主よ、プラブよ――わたしと共にそこへお出でください。」

Verse 32

तत्सुखार्थं स्वयं शंभुर्गतस्स्वांशेन पर्वते । मल्लिकार्जुननामासीज्ज्योतिर्लिङ्गं सुखावहम्

その帰依者の吉祥なる歓喜のために、シャンブ（Śambhu）自らが己が神威の一分を携えて山へ赴き、そこで「マッリカー ルジュナ」と名づけられるジョーティル・リンガとなって、めでたき安楽を授け給うた。

Verse 33

अद्यापि दृश्यते तत्र शिवया सहितश्शिवः । सर्वेषां निजभक्तानां कामपूरस्सतां गतिः

今日に至るまで、そこではシヴァがシヴァー（パールヴァティー）とともに拝される。彼は自らの帰依者すべての願いを成就し、善き者たちの至上の帰依処にして究竟の目的である。

Verse 34

तमागतं स विज्ञाय कुमारस्सशिवं शिवम् । स विरज्य ततोऽन्यत्र गंतुमासीत्समुत्सुकः

シヴァが到来したこと—眷属を伴うシヴァの来臨—を悟るや、神なるクマーラは他の一切に対して内に離欲を生じ、先へ進まんと切に願って、別の地へ赴く支度をした。

Verse 35

देवैश्च मुनिभिश्चैव प्रार्थितस्सोपि दूरतः । योजनत्रयमुत्सृज्य स्थितः स्थाने च कार्तिकः

神々と聖仙たちが遠くから懇願したにもかかわらず、カールティケーヤは距離を保った。三ヨージャナを隔てて、自らの場所に堅く安住した。

Verse 36

पुत्रस्नेहातुरौ तौ वै शिवौ पर्वणि पर्वणि । दर्शनार्थं कुमारस्य तस्य नारद गच्छतः

おおナーラダよ、子への深い愛に胸を痛めるその二柱—シヴァと（パールヴァティー）—は、あらゆる聖なる折ごとに、あのクマーラを拝見せんと願って、幾度も幾度も赴いた。

Verse 37

अमावास्यादिने शंभुः स्वयं गच्छति तत्र ह । पूर्णमासी दिने तत्र पार्वती गच्छति ध्रुवम्

新月の日には、シャンブ（主シヴァ）自らが必ずそこへ赴く。満月の日には、パールヴァティーもまた必ずそこへ赴く。

Verse 38

यद्यत्तस्य च वृत्तांतं भवत्पृष्टं मुनीश्वर । कार्तिकस्य गणेशस्य परमं कथितं मया

おお牟尼の中の最勝者よ、あなたが問うた彼の事跡のすべてについて――わたしは今、カールティケーヤとガネーシャに関する最上にして要なる物語を語り終えた。

Verse 39

एतच्छ्रुत्वा नरो धीमान् सर्वपापैः प्रमुच्यते । शोभनां लभते कामानीप्सितान्सकलान्सदा

これを聞く賢者は、あらゆる罪より解き放たれる。常に吉祥を得て、願い求めるものをことごとく成就する。

Verse 40

यः पठेत्पाठयेद्वापि शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

これを誦し、誦させ、聞き、また聞かせる者は、望むすべての目的を得る。ここに更なる思案は要らない。

Verse 41

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यो धन समृद्धस्स्याच्छूद्रस्सत्समतामियात्

ここに説かれるシヴァを中心とする功徳によって、ブラーフマナは霊的光輝に輝き、クシャトリヤは勝利を得、ヴァイシャは財の繁栄を得、そしてシュードラは徳ある者たちと共に高貴なる平等の境地に至る。

Verse 42

रोगी रोगात्प्रमुच्येत भयान्मुच्येत भीतियुक् । भूतप्रेतादिबाधाभ्यः पीडितो न भवेन्नरः

病む者は病より解き放たれ、恐れに悩む者は恐れより解放される。人はブータやプレータなどの障りによる苦しみに、もはや苛まれない。

Verse 43

एतदाख्यानमनघं यशस्यं सुखवर्द्धनम् । आयुष्यं स्वर्ग्यमतुलं पुत्रपौत्रादिकारकम्

この無垢なる聖なる物語は、名声を授け、幸福を増し広げる。長寿と比類なき天上の功徳を与え、さらに子や孫など、家系の繁栄をもたらす因となる。

Verse 44

अपवर्गप्रदं चापि शिवज्ञानप्रदं परम् । शिवाशिवप्रीतिकरं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

またそれはアパヴァルガ（究竟の解脱）を授け、至上のシヴァ智を与える。シヴァと、御身に帰依する吉祥なる人々を歓ばせ、シヴァへのバクティを増大させる。

Verse 45

श्रवणीयं सदा भक्तैर्निःकामैश्च मुमुक्षुभिः । शिवाद्वैतप्रदं चैतत्सदाशिवमयं शिवम्

この教えは、信者たち—欲なき者、解脱を求める者—が常に聴聞すべきである。なぜならそれはシヴァの不二の悟りを授け、みずからサダーシヴァの本性に満ちた、吉祥なるシヴァだからである。