Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 41

गणेश-वाक्यं तथा गणानां समर-सन्नाहः | Gaṇeśa’s Challenge and the Mustering of the Gaṇas

Devanagari script

हाहाकारो महानासीत्त्रैलोक्ये सचराचरे । त्रिलोकस्था जनास्सर्वे संशयं परमं गताः

Transliteration

hāhākāro mahānāsīttrailokye sacarācare | trilokasthā janāssarve saṃśayaṃ paramaṃ gatāḥ

Translation

三界のうち、動くものも動かぬものも含めて、大いなる悲鳴が起こった。三界に住まう一切の者は、最も深い疑いと不安にとらわれた。

Word by Word

• हाहा-कारः: a cry of 'hā hā' / lamentation
• हाहा-कारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हाहा (अनुकरण-शब्द) + कार (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (अनुकरणपूर्वकः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• महान्: great
• महान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (हाहा-कारस्य)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; अधिकरणम्

• स-चर-अचरे: with the moving and the unmoving
• स-चर-अचरे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (सह) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (चर + अचर); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; त्रैलोक्ये इत्यस्य विशेषणम्

• त्रि-लोक-स्थाः: dwelling in the three worlds
• त्रि-लोक-स्थाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुषः (त्रिषु लोकेषु स्थाः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; जनाः इत्यस्य विशेषणम्

• जनाः: people
• जनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; जनाः इत्यस्य विशेषणम्

• संशयम्: doubt
• संशयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• परमम्: supreme/utter
• परमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; संशयम् इत्यस्य विशेषणम्

• गताः: went/entered
• गताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle, क्त); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (came to/entered)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It depicts how cosmic imbalance produces universal fear and saṁśaya (doubt); in Shaiva thought, doubt is a pasha (bond) that obscures clarity, and stability returns when beings turn toward Pati (Shiva) as the inner refuge and ruler of the worlds.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

When the worlds are shaken, devotees seek an accessible support (ālambana) for devotion—Saguna Shiva, especially through the Shiva-Linga, which symbolizes Shiva’s steady presence and restores confidence, order, and protection.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

In times of fear and confusion, take refuge in japa of the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya,” and steady the mind with simple Shiva-upāsanā such as vibhūti (tripuṇḍra) and focused remembrance of Shiva as the remover of saṁśaya.