Rig Veda 8.16.9: Mandala 8, Sukta 16, Mantra 9

Sukta 8.16

Rishi: Kāṇva tradition (Mandala 8; specific rishi not provided in input)

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī mentioned explicitly (though the verse’s own meter not verified here)

Samhita Patha (Devanagari)

तमर्केभिस्तं सामभिस्तं गायत्रैश्चर्षणयः । इन्द्रं वर्धन्ति क्षितयः ॥

Transliteration

tám arkébhiḥ tám sā́mabhis tám gā́yatraiś carṣáṇayaḥ | índraṃ vardhanti kṣitáyaḥ ||

Translation

人々は、光り輝く詠唱（arka）によって、和声（sāman）によって、またガーヤトリー（gāyatrī）の韻律によって、彼—インドラ—を増し育てる。人の住まいと諸族はインドラを扶け養い——光明なる心の力がわれらの内に増大するために。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him (Indra)
• तम्: कर्म (वर्धन्ति—whom they increase)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त

• ऋकेभिः: with ṛk-verses
• ऋकेभिः: करण (by means of ṛc-verses)
• Type: Noun
• Root: ऋच् (स्त्री) ‘ऋक्/ऋचा’

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त

• सामभिः: with sāman-chants
• सामभिः: करण (with sāman-chants)
• Type: Noun
• Root: सामन् (नपुं) ‘साम-स्तोत्र’

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त

• गायत्रैः: with gāyatra (metres/chants)
• गायत्रैः: करण (with gāyatra(-chants/metres))
• Type: Noun/Adjective
• Root: गायत्र (विशेषण/नाम; ‘गायत्री-छन्दस्-सम्बद्ध’)

• चर्षणयः: the peoples / worshippers
• चर्षणयः: कर्तृ (they—worshippers/men)
• Type: Noun
• Root: चर्षणि (स्त्री; ‘जन/मनुष्य-समूह’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (object of वर्धन्ति)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (देवनाम)

• वर्धन्ति: they strengthen / increase
• वर्धन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते) ‘to grow, increase, strengthen’

• क्षितयः: the dwellers / peoples
• क्षितयः: कर्तृ (apposition to चर्षणयः)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (स्त्री; ‘निवास/जन/प्रजा’)