Rig Veda 7.91.5: Mandala 7, Sukta 91, Mantra 5
Sukta 7.91
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Vāyu
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रमध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥
Transliteration
niyuvānā́ niyútaḥ spārhávīrā índravāyū saráthaṃ yātam arvā́k | idáṃ hí vāṃ prábhṛtaṃ mádhvo ágram ádha prīṇānā́ ví mumuktam asmè ||
Translation
若くして常に新た、轭された力を具え、望ましき英雄の威力に富むインドラ＝ヴァーユよ、ひとつの戦車にて連れ立ち、われらのもとへ来たれ。まことにこの甘美の第一の精髄は汝らのために捧げられた。ゆえに満ち足りて、われらのために広がりと解放とを解き放て。
Word by Word
नियुवानाyoked/being yoked (as a pair)
नियुवाना:
Kartā (सह-कर्तृविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनि-यु (युज्) / यु (यु) → क्त/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (यु-धातोः) ; प्रातिपदिकम्: नियुवान्
नियुतःyoked (steeds), teams
नियुतः:
Karaṇa (याने/रथे योज्याः ‘युग्याः’)
TypeNoun
Rootनियुत् (प्रातिपदिकम्; ‘योक/नियोजन’)
स्पार्हवीराhaving desirable heroes/strength
स्पार्हवीरा:
Kartā (सह-कर्तृविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्पार्ह (विशेषण) + वीर (प्रातिपदिकम्) → बहुव्रीहिः/कर्मधारयः; प्रातिपदिकम्: स्पार्हवीर
इन्द्रवायूIndra and Vāyu
इन्द्रवायू:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र + वायु (समासः; द्वन्द्वः) प्रातिपदिकम्: इन्द्रवायु
सरथम्with the chariot; in one chariot
सरथम्:
Adhikaraṇa/Prakāra (यानेन/रीत्या)
TypeAdverbial (accusative used adverbially)
Rootस-रथ (उपसर्ग ‘स’ + रथ) प्रातिपदिकम्: सरथ
यातम्come, drive
यातम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootया (धातुः) ; लोट्/आज्ञार्थे—विधिलिङ्? (वैदिके आज्ञार्थ-प्रयोगः) ; रूपम्: यातम्
अर्वाक्hither, towards us
अर्वाक्:
Adhikaraṇa (दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्दः)
इदम्this
इदम्:
Kartā (वाक्ये ‘इदम् … प्रभृतम्’ इति)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपातः)
वाम्of you two / for you two
वाम्:
Sampradāna/सम्बन्ध (युष्मदर्थे ‘of you two/for you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → वाम्
प्रभृतम्brought forth, presented
प्रभृतम्:
Karma (यत् ‘आनीतम्/प्रस्तुतम्’)
TypeParticiple (past passive) / Adjective
Rootप्र-भृ (धातुः) → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिकम्: प्रभृत
मध्वःof honey/sweet drink (soma)
मध्वः:
सम्बन्ध (अग्रस्य)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिकम्)
अग्रम्the foremost portion, first draught
अग्रम्:
Kartā/समनाधिकरण (इदम् = अग्रं)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिकम्)
अधthen, thereupon
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपातः)
प्रीणानाbeing pleased, gladdening
प्रीणाना:
Kartā (सह-कर्तृविशेषणम्)
TypeParticiple (present active) / Adjective
Rootप्री (धातुः) → शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; प्रातिपदिकम्: प्रीणान
विapart, forth (intensively)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
मुमुक्तम्release, set free
मुमुक्तम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमुच् (धातुः) + वि-; लिट् (परिपूर्ण/परस्मैपद-आदेशः) रूपम्: मुमुक्तम्
अस्मेto us, for us
अस्मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → अस्मे
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.