Rig Veda 7.19.1 — Mandala 7, Sukta 19, Mantra 1
Sukta 7.19
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यस्तिग्मशृङ्गो वृषभो न भीम एकः कृष्टीश्च्यावयति प्र विश्वाः । यः शश्वतो अदाशुषो गयस्य प्रयन्तासि सुष्वितराय वेदः ॥
Transliteration
yás tigmáśṛṅgo vṛṣabhó ná bhīmá ékaḥ kṛṣṭī́ś cyāváyati prá viśvā́ḥ | yáḥ śáśvato adā́śuṣo gáyasya prayantā́si súsviṭarāya védaḥ ||
Translation
鋭き角を具え、雄牛のごとき威力をもち、畏るべき者――ただ独りで、あらゆる民を正しき動きへと駆り立てる。つねに、供犠を捧げぬ者の生命力の先導者にして奪取者であるその者よ。汝は知者、より幸いにして光明なる道行きへと導く。
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (यः … सः) / कर्तृ-सूचक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ति॒ग्मशृ॑ङ्गःsharp-horned
ति॒ग्मशृ॑ङ्गः:
कर्तृ (यः …) का विशेषण
TypeAdjective (compound)
Rootतिग्म-शृङ्ग (समास-प्रातिपदिक) < तिग्म (तीक्ष्ण) + शृङ्ग
वृष॒भःbull
वृष॒भः:
कर्तृ (यः …) का विशेष्य
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन
भी॒मःterrible, formidable
भी॒मः:
कर्तृ का विशेषण
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ का विशेषण
TypeAdjective/Numeral
Rootएक (प्रातिपदिक)
कृ॒ष्टीःpeoples, tribes
कृ॒ष्टीः:
कर्म
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
च्यावयतिdrives away, dislodges
च्यावयति:
क्रिया (कर्तृ: यः …)
TypeVerb
Rootच्यव् (धातु) → च्यावयति (णिजन्त)
प्रforth, forward
प्र:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (यः …) / कर्तृ-सूचक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शश्वतःof the ever-lasting/constant (one)
शश्वतः:
सम्बन्ध (अदा॑शुषः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक)
अदा॑शुषःof the non-giver, of the ungenerous
अदा॑शुषः:
सम्बन्ध (गयस्य इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः: ‘of the non-giver’s wealth’)
TypeAdjective (kṛdanta used as noun)
Rootदाश् (धातु) → अदाशुष् (नञ्-पूर्वक कृत्-प्रातिपदिक, ‘अ-’ + दाशुष् = दानकर्ता) अथवा ‘अदाशुष्’ = ‘अदातृ’
गयस्यof wealth, of possessions
गयस्य:
सम्बन्ध (प्रयन्ता इत्यस्य कर्म/लाभ्य-वस्तु-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootगय (प्रातिपदिक)
प्रयन्ताbestower, giver
प्रयन्ता:
कर्तृ (असि इत्यस्य)
TypeAgent noun (kṛdanta)
Rootप्र-यम् (धातु) → प्रयन्तृ (कृत्: तृच्) / ‘प्रयन्ता’ (कर्तरि)
असिyou are
असि:
क्रिया (सम्बोधन-प्रयोगः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सुष्वितरायfor the better-impelled / more prosperous (one)
सुष्वितराय:
सम्प्रदान (जिसके लिए)
TypeAdjective (dative)
Rootसुष्वितर (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/विशेषण)
वेदःknows, has known
वेदः:
क्रिया (यः … वेदः)
TypeVerb (perfect form used as finite)
Rootविद् (धातु) → वेद (परिपूर्ण/स्थिर-रूप)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.