HomeRig VedaMandala 7Sukta 18Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 7.18

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रेणैते तृत्सवो वेविषाणा आपो न सृष्टा अधवन्त नीचीः । दुर्मित्रासः प्रकलविन्मिमाना जहुर्विश्वानि भोजना सुदासे ॥

इन्द्रे॑णै॒ते तृत्स॑वो॒ वेवि॑षाणा॒ आपो॒ न सृ॒ष्टा अ॑धवन्त॒ नीची॑: । दु॒र्मि॒त्रास॑: प्रकल॒विन्मिमा॑ना ज॒हुर्विश्वा॑नि॒ भोज॑ना सु॒दासे॑ ॥

índreṇáite tṛ́tsavo vevíṣāṇā ā́po ná sṛṣṭā́ adhavanta nī́cīḥ | durmítrāsaḥ prakalavín mimānā jahúr víśvāni bhójanā sudā́se ||

インドラとともに、これらトリツ(Tṛtsu)は力のうねりに歓喜し、放たれた水のごとく下方へと奔り落ちた。悪しき同盟の者らは、曲がりくねって量り定めつつ、あらゆる享受と養いの糧を、スダース(Sudās)――善き施与者――へと、存在のうちに捨て去った。

इन्द्रे॑ण । ए॒ते । तृत्स॑वः । वेवि॑षाणाः । आपः॑ । न । सृ॒ष्टाः । अ॒ध॒व॒न्त॒ । नीचीः॑ । दुः॒ऽमि॒त्रासः॑ । प्र॒क॒ल॒ऽवित् । मिमा॑नाः । ज॒हुः । विश्वा॑नि । भोज॑ना । सु॒ऽदासे॑ ॥इन्द्रेण । एते । तृत्सवः । वेविषाणाः । आपः । न । सृष्टाः । अधवन्त । नीचीः । दुःमित्रासः । प्रकलवित् । मिमानाः । जहुः । विश्वानि । भोजना । सुदासे ॥indreṇa | ete | tṛtsavaḥ | veviṣāṇāḥ | āpaḥ | na | sṛṣṭāḥ | adhavanta | nīcīḥ | duḥ-mitrāsaḥ | prakala-vit | mimānāḥ | jahuḥ | viśvāni | bhojanā | su-dāse

इन्द्रेणby/with Indra
इन्द्रेण:
करण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
एतेthese
एते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तृत्सवःthe Tṛtsus
तृत्सवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतृत्सु (जन/गोत्र-नाम; प्रातिपदिक)
वेविषाणाःsurging/impetuous, in high excitement
वेविषाणाः:
कर्तृ (एते तृत्सवः के?)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√विष् (वेविष्/विविष् ‘वेग/उत्साह/कम्प’—वेदिक पुनरुक्त-परिपूर्ण/तीव्रता-भाव)
आपःwaters
आपः:
उपमान (न-उपमा) / कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सृष्टाःreleased/let loose
सृष्टाः:
कर्तृ (अधवन्त) / विशेषण
TypeParticiple
Root√सृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त)
अधवन्तthey ran/streamed
अधवन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√धाव् (धातु)
नीचीःdownward, to the lower (places)
नीचीः:
कर्म/दिशा-निर्देश (गत्यर्थक क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootनीच (प्रातिपदिक)
दुर्मित्रासःthe ill-allied/false allies, hostile friends
दुर्मित्रासः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootदुर्मित्र (प्रातिपदिक: दुर्- + मित्र)
प्रकलविन्with broken/discordant order; in disarray (epithet)
प्रकलविन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रकलविन् (प्रातिपदिक; वेदिक विशेषण)
मिमानाःmeasuring out, apportioning, devising
मिमानाः:
कर्तृ (दुर्मित्रासः) / क्रियाविशेषण
TypeParticiple
Root√मा (मि-मा ‘मापने/निर्माणे’)
जहुःthey abandoned/left
जहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√हा (धातु)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भोजनानिprovisions, enjoyments, goods
भोजनानि:
कर्म (विश्वानि इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक; √भुज् ‘भोग/भोजन’)
सुदासेfor Sudās
सुदासे:
सम्प्रदान
TypeProper Noun
Rootसुदास (राजन्-नाम; प्रातिपदिक)