Mantra 15
Sukta 5.61
Rishi: Atri (Ātreya) or Atris (Ātreyāḥ) (traditional; unspecified in input)
Devata: Maruts
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यूयं मर्तं विपन्यवः प्रणेतार इत्था धिया । श्रोतारो यामहूतिषु ॥
Samhita Patha (IAST)
यू॒यं मर्तं॑ विपन्यवः प्रणे॒तार॑ इ॒त्था धि॒या । श्रोता॑रो॒ याम॑हूतिषु ॥
Transliteration
yūyáṃ mártaṃ vipanyavo pra-netā́ra itthā́ dhiyā́ | śrótāro yā́ma-hūtiṣu ||
Translation
汝ら、妙なる力の者よ、この正しき観照の智慧によって人を導く。祈りの旅路において、汝らは呼びかけを聴き取る者。
Padapatha (Word Analysis)
यू॒यम् । मर्त॑म् । वि॒प॒न्य॒वः॒ । प्र॒ऽने॒तारः॑ । इ॒त्था । धि॒या । श्रोता॑रः । याम॑ऽहूतिषु ॥यूयम् । मर्तम् । विपन्यवः । प्रनेतारः । इत्था । धिया । श्रोतारः । यामहूतिषु ॥yūyam | martam | vipanyavaḥ | pra-netāraḥ | itthā | dhiyā | śrotāraḥ | yāma-hūtiṣu
Word by Word
यूयम्you (all)
यूयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्तम्a mortal (man)
मर्तम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक; √मृ ‘to die’ से)
विपन्यवःpraiseworthy; eloquent/praising ones
विपन्यवः:
कर्तृ (यूयम् के विशेषण/सम्बोधन-स्वरूप)
TypeAdjective (used substantively) / Epithet
Rootविपन्य (प्रातिपदिक; वि- + √पन्/पण् ‘to praise/admire’ से)
प्रणेतारःleaders; guides
प्रणेतारः:
कर्तृ (यूयम् के विशेषण)
TypeAgent noun
Rootप्र-नेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र- + √नी ‘to lead’ + तृ)
इत्थाthus; in this manner
इत्था:
— (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
धियाby (your) thought/insight; with devotion
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
श्रोतारःhearers; listeners
श्रोतारः:
कर्तृ (यूयम् के विशेषण)
TypeAgent noun
Rootश्रोतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु ‘to hear’ + तृ)
यामहूतिषुin the journey-invocations / in the calls made on the way
यामहूतिषु:
अधिकरण
TypeNoun (compound)
Rootयाम-आहूति (समास-प्रातिपदिक; याम ‘journey/going, course’ + आहूति ‘invocation/offering’)