Rig Veda 5.44.13 — Mandala 5, Sukta 44, Mantra 13
Sukta 5.44
Rishi: Atri Bhauma
Devata: Agni (as bearer of Soma-offering and awakener who elevates dhī; imagery blends Soma and Agni functions)
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर्विश्वासामूधः स धियामुदञ्चनः । भरद्धेनू रसवच्छिश्रिये पयोऽनुब्रुवाणो अध्येति न स्वपन् ॥
Transliteration
sutambharó yajamā́nasyá sát-patir víśvāsām ū́dhaḥ sá dhiyā́m ud-áñcanaḥ | bhárad dhenū́ rásavat chiśriye páyo 'nubrūvāṇó ádhy eti ná svápan ||
Translation
彼は搾り出された歓喜（ソーマ）を担い、祭主のための「真実の主」（satpati）、あらゆる充溢の乳房である。彼は思惟を上方へと引き上げる。乳牛は精髄を運び、乳はその座に据わる。唱えつつ伴い、彼は上へと進み、眠ることがない。
Word by Word
सुतम्भरःbearing/bringing the pressed Soma; Soma-bearing
सुतम्भरः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootसुतम्भर (प्रातिपदिक; सु-तम्भर) अथवा सुतं-भर (कृदन्त-समास)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमानकृदन्त-आधार)
सत्पतिःlord of the good/true; good lord
सत्पतिः:
कर्तृ (मुख्यः)
TypeNoun
Rootसत्पति (प्रातिपदिक; सत्+पति)
विश्वासाम्of all (of them)
विश्वासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
ऊधःudder; source of milk/abundance
ऊधः:
कर्तृ/उपमान-आधार (वाक्ये ‘ऊधः’ इव पोषकत्वेन)
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (अनुवर्तकः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
धियाम्of thoughts/insights/prayers
धियाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
उदञ्चनःrising upward; uplifting
उदञ्चनः:
विशेषणम् (सः/सत्पतिः)
TypeAdjective/Noun
Rootउद्+अञ्च् (धातु) → उदञ्च (कृदन्त/प्रातिपदिक)
भरत्he bears/brings
भरत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
धेनूःmilch-cows
धेनूः:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
रसवत्full of sap/juice; rich
रसवत्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरसवत् (प्रातिपदिक; रस+वत्)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
शिश्रियॆhas leaned/rested; has taken refuge
शिश्रियॆ:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
अनुब्रुवाणःspeaking after; responding; repeating
अनुब्रुवाणः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (Adjective)
Rootअनु+ब्रू (धातु) → अनुब्रुवाण (वर्तमानकृदन्त)
अध्येतिhe goes over; recites/studies
अध्येति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअधि+इ (धातु)
नnot / like
न:
निषेध/उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
स्वपन्sleeping (here: as if not sleeping; sleepless)
स्वपन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootस्वप् (धातु) → स्वपन्त् (वर्तमानकृदन्त)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.