Rig Veda 5.44.13: Mandala 5, Sukta 44, Mantra 13
Sukta 5.44
Rishi: Atri Bhauma
Devata: Agni (as bearer of Soma-offering and awakener who elevates dhī; imagery blends Soma and Agni functions)
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर्विश्वासामूधः स धियामुदञ्चनः । भरद्धेनू रसवच्छिश्रिये पयोऽनुब्रुवाणो अध्येति न स्वपन् ॥
Transliteration
sutambharó yajamā́nasyá sát-patir víśvāsām ū́dhaḥ sá dhiyā́m ud-áñcanaḥ | bhárad dhenū́ rásavat chiśriye páyo 'nubrūvāṇó ádhy eti ná svápan ||
Translation
彼は搾り出された歓喜（ソーマ）を担い、祭主のための「真実の主」（satpati）、あらゆる充溢の乳房である。彼は思惟を上方へと引き上げる。乳牛は精髄を運び、乳はその座に据わる。唱えつつ伴い、彼は上へと進み、眠ることがない。
Word by Word
सुतम्भरःbearing/bringing the pressed Soma; Soma-bearing
सुतम्भरः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootसुतम्भर (प्रातिपदिक; सु-तम्भर) अथवा सुतं-भर (कृदन्त-समास)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमानकृदन्त-आधार)
सत्पतिःlord of the good/true; good lord
सत्पतिः:
कर्तृ (मुख्यः)
TypeNoun
Rootसत्पति (प्रातिपदिक; सत्+पति)
विश्वासाम्of all (of them)
विश्वासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
ऊधःudder; source of milk/abundance
ऊधः:
कर्तृ/उपमान-आधार (वाक्ये ‘ऊधः’ इव पोषकत्वेन)
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (अनुवर्तकः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
धियाम्of thoughts/insights/prayers
धियाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
उदञ्चनःrising upward; uplifting
उदञ्चनः:
विशेषणम् (सः/सत्पतिः)
TypeAdjective/Noun
Rootउद्+अञ्च् (धातु) → उदञ्च (कृदन्त/प्रातिपदिक)
भरत्he bears/brings
भरत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
धेनूःmilch-cows
धेनूः:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
रसवत्full of sap/juice; rich
रसवत्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरसवत् (प्रातिपदिक; रस+वत्)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
शिश्रियॆhas leaned/rested; has taken refuge
शिश्रियॆ:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
अनुब्रुवाणःspeaking after; responding; repeating
अनुब्रुवाणः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (Adjective)
Rootअनु+ब्रू (धातु) → अनुब्रुवाण (वर्तमानकृदन्त)
अध्येतिhe goes over; recites/studies
अध्येति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअधि+इ (धातु)
नnot / like
न:
निषेध/उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
स्वपन्sleeping (here: as if not sleeping; sleepless)
स्वपन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootस्वप् (धातु) → स्वपन्त् (वर्तमानकृदन्त)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.