HomeRig VedaMandala 4Sukta 5Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 4.5.13: Mandala 4, Sukta 5, Mantra 13

Sukta 4.5

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (context) with strong invocation of Uṣas and Sūrya as revelatory powers
Chandas: Triṣṭubh (probable)

का मर्यादा वयुना कद्ध वाममच्छा गमेम रघवो न वाजम् । कदा नो देवीरमृतस्य पत्नीः सूरो वर्णेन ततनन्नुषासः ॥

kā́ maryā́dā vayúnā kád dha vāmám ácchā gamema raghávo ná vā́jam | kadā́ no devī́r amṛ́tasya pátnīḥ sū́ro várṇena tatanann uṣā́saḥ ||

いかなる境界か。いかなる正しい識別(vayunā)か。いかなる真に望ましき善が、我らをまっすぐそこへ導くのか——力の充溢たる獲得へと急ぐ者のように。いつ我らのために、神なる暁たち——不死の妻たち——が、太陽の色によってその光輝をひろげるのか。

काwhat? which?
का:
Adhikaraṇa (प्रश्न-निर्देशः/विषय-निर्देशः)
TypePronoun
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम)
मर्यादाboundary, limit, rule
मर्यादा:
Kartā (प्रश्नवाक्ये विषयः) / अथवा ‘किम्’ इत्यस्य विशेष्यः
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिकम्)
वयुनाmeans, devices, ordinances
वयुना:
Karma (गमेम इत्यस्य—‘कानि उपायानि/विधयः’ इति) / अथवा Adhikaraṇa (मार्ग-उपाय-निर्देशः)
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिकम्)
कद्धwhen? how?
कद्ध:
Adhikaraṇa (काल/प्रकार-प्रश्नः)
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्न-अव्ययम्; वैदिकम्)
वामम्good, desirable (goal/boon)
वामम्:
Karma (गमेम—‘वामम्’ = ‘कल्याणं/श्रेष्ठं स्थानम्/वस्तु’)
TypeNoun/Adjective
Rootवाम (प्रातिपदिकम्)
अच्छाtowards, straight to
अच्छा:
Adhikaraṇa (गति-दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्ययम्/उपसर्गार्थम्)
गमेमmay we go, may we reach
गमेम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातुः)
रघवःswift ones, quick (men)
रघवः:
Kartā (गमेम—‘we, the swift ones’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootरघु (प्रातिपदिकम्)
like, as
:
(उपमान-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्ययम्)
वाजम्prize, strength, (victory-)booty
वाजम्:
Karma (गमेम—‘वाजम्’ इव लक्ष्यं)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिकम्)
कदाwhen?
कदा:
Adhikaraṇa (कालः)
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्न-अव्ययम्)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna (हित-सम्बन्धः: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
देवीःgoddesses
देवीः:
Kartā (ततनन्—‘the goddesses’)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिकम्)
अमृतस्यof immortality, of nectar
अमृतस्य:
Sambandha (पत्नीः—‘of immortality/nectar’)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिकम्)
पत्नीःwives (consorts)
पत्नीः:
Kartā (देवीः इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशनः: ‘the wives’)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिकम्)
सूरःthe Sun
सूरः:
Kartā (ततनन्—‘the Sun’)
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिकम्)
वर्णेनwith colour, with radiance
वर्णेन:
Karaṇa (ततनन्—‘by/with (his) radiance/colour’)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिकम्)
ततनन्they stretched/spread
ततनन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतन् (धातुः)
उषासःthe dawns
उषासः:
Karma/Viṣaya (ततनन्—‘the dawns (as what is spread/extended)’)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिकम्)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App