Rig Veda 2.11.19 — Mandala 2, Sukta 11, Mantra 19
Sukta 2.11
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; RV 2.11 predominantly Triṣṭubh—verify at hymn-level in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
सनेम ये त ऊतिभिस्तरन्तो विश्वाः स्पृध आर्येण दस्यून् । अस्मभ्यं तत्त्वाष्ट्रं विश्वरूपमरन्धयः साख्यस्य त्रिताय ॥
Transliteration
sanéma yé ta utíbhiḥ táranto víśvāḥ spṛ́dha ā́ryeṇa dásyūn | asmábhyaṃ tát tvā́ṣṭraṃ viśvárūpam arandhayaḥ sā́khyasya tritā́ya ||
Translation
願わくは我ら勝ち得ん——汝の護りの力によって、あらゆる衝突を渡り越える者として。アーリヤ（Ārya）の高貴なる光によってダスユ（Dasyu）らを屈せしめよ。友誼のため、トリタ（Trita）との盟りのために、汝は我らのためトヴァシュトリ（Tvaṣṭṛ）の万形・万現の造化力を従わせた。
Word by Word
सनेमmay we obtain, may we win
सनेम:
क्रिया (मुख्य क्रियापद) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeVerb
Root√सन् (san) / सन्- (प्रातिपदिक ‘लाभ/प्राप्ति’)
येwho
ये:
कर्तृ (तरन्तः इत्यस्य) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (ऊतिभिः इत्यस्य) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊतिभिःwith (your) helps, by (your) aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति- (स्त्री. प्रातिपदिक; √अव्/√ऊ? ‘aid, help’)
तरन्तःcrossing over, overcoming
तरन्तः:
कर्तृ (ये … तरन्तः) तथा क्रियाविशेषण-भाव
TypeVerb
Root√तॄ (tṝ) ‘to cross, overcome’
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म (तरन्तः—किं? विश्वाः स्पृधः) / कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व- (सर्व/समस्त)
स्पृधःhostilities, rivalries
स्पृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध्- (स्त्री. ‘rivalries, contests, hostilities’)
आर्येणby/with the Ārya (noble one/people)
आर्येण:
करण (आर्येण—‘by/with the Ārya’)
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य- (पुं. ‘Ārya, noble’)
दस्यून्the Dasyus, hostile foes
दस्यून्:
कर्म (अरन्धयः इत्यस्य) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootदस्यु- (पुं. ‘Dasyu, hostile/raider’)
अस्मभ्यम्to us, for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तत्that
तत्:
कर्म (अरन्धयः—किं? तत्) / निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाष्ट्रम्Tvaṣṭṛ’s, fashioned by Tvaṣṭṛ
त्वाष्ट्रम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootत्वाष्ट्र- (विशेषण; ‘belonging to Tvaṣṭṛ, fashioned by Tvaṣṭṛ’)
विश्व-रूपम्all-formed, of every form
विश्व-रूपम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व-रूप (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्रायः ‘all-formed, of all forms’)
अरन्धयःyou subdued, you subjected
अरन्धयः:
क्रिया (मुख्य); कर्ता (त्वम्/इन्द्रः निहित)
TypeVerb
Root√रन्ध् (randh) ‘to subdue, bring under control, subject’
साख्यस्यof friendship, of alliance
साख्यस्य:
सम्बन्ध (त्रिताय—कस्य? साख्यस्य) / षष्ठी
TypeNoun
Rootसाख्य- (नपुं. ‘friendship, alliance’; सखि-सम्बन्ध)
त्रितायto Trita
त्रिताय:
सम्प्रदान (to Trita) / प्रयोजन
TypeProper Noun
Rootत्रित- (देव/ऋषि-नाम ‘Trita’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.