Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.104

Devata: Indra (with the divine Waters as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.104; verify in critical meter listings)

सप्तापो देवीः सुरणा अमृक्ता याभिः सिन्धुमतर इन्द्र पूर्भित् । नवतिं स्रोत्या नव च स्रवन्तीर्देवेभ्यो गातुं मनुषे च विन्दः ॥

स॒प्तापो॑ दे॒वीः सु॒रणा॒ अमृ॑क्ता॒ याभि॒: सिन्धु॒मत॑र इन्द्र पू॒र्भित् । न॒व॒तिं स्रो॒त्या नव॑ च॒ स्रव॑न्तीर्दे॒वेभ्यो॑ गा॒तुं मनु॑षे च विन्दः ॥

saptā́po devī́ḥ suráṇā́ amṛ́ktā yā́bhiḥ síndhum átara indra pūrbhít | navatíṃ srotyā́ nava ca sravántīr devébhyo gātúṃ mánuṣe ca vindaḥ ||

インドラよ、城塞を破る者よ、あの七つの女神なる水——高貴に流れ、混じりけなきもの——によって、汝は海のごとき大洪水を渡り越えた。汝は神々のためにも人のためにも通行の道を見いだした——九十の流れと、さらに九つの奔り注ぐ流れを。

स॒प्त । आपः॑ । दे॒वीः । सु॒ऽरणाः॑ । अमृ॑क्ताः । याभिः॑ । सिन्धु॑म् । अत॑रः । इ॒न्द्र॒ । पूः॒ऽभित् । न॒व॒तिम् । स्रो॒त्याः । नव॑ । च॒ । स्रव॑न्तीः । दे॒वेभ्यः॑ । गा॒तुम् । मनु॑षे । च॒ । वि॒न्दः॒ ॥सप्त । आपः । देवीः । सुरणाः । अमृक्ताः । याभिः । सिन्धुम् । अतरः । इन्द्र । पूःभित् । नवतिम् । स्रोत्याः । नव । च । स्रवन्तीः । देवेभ्यः । गातुम् । मनुषे । च । विन्दः ॥sapta | āpaḥ | devīḥ | su-raṇāḥ | amṛktāḥ | yābhiḥ | sindhum | ataraḥ | indra | pūḥ-bhit | navatim | srotyāḥ | nava | ca | sravantīḥ | devebhyaḥ | gātum | manuṣe | ca | vindaḥ

सप्तseven
सप्त:
Kartā (देवीः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या)
आपःwaters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
देवीःgoddesses
देवीः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (देव-)
सुरणाःgladdening, delight-giving
सुरणाः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुरणा (सु- + रण/रन् ‘आनन्द/उत्साह’ इत्यर्थे; विशेषण-प्रातिपदिक)
अमृक्ताःunwiped, unsoiled (pure)
अमृक्ताः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअ-मृक्त (√मृज् ‘मार्जने/शोधने’ क्त; नञ्-पूर्वक)
याभिःwith which
याभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
सिन्धुमातरःmothers of the Sindhu (river/stream)
सिन्धुमातरः:
Kartā (आपः/देवीः इत्यस्य विशेषण-सम्बोधनात्मकः)
TypeNoun
Rootसिन्धु-मातर् (तत्पुरुष)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र
पूर्भित्fort-splitter
पूर्भित्:
(सम्बोधन)
TypeNoun/Epithet
Rootपूर्-भिद् (पूर् ‘fort/city’ + √भिद् ‘भेदने’; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासान्त)
नवतिम्ninety
नवतिम्:
Karma (गणनाविशेष्यं ‘स्रोत्यानि’ इत्यन्वयः)
TypeNoun/Numeral
Rootनवति (संख्या)
स्रोत्यानिstream-channels, watercourses
स्रोत्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootस्रोत्य (√स्रु ‘स्रवणे’ यत्/य; ‘streaming-channel’)
नवnine
नव:
Karma (विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootनवन् (संख्या)
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्रवन्तीःflowing
स्रवन्तीः:
Karma (स्रोत्यानि इत्यस्य विशेषण/अन्वयः ‘स्रवन्तीः’)
TypeParticiple (present active)
Root√स्रु ‘स्रवणे’ (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव
गातुम्a path, passage
गातुम्:
Karma
TypeNoun (action/result)
Rootगातु (√गा/गम् ‘गत्यर्थ’ तुन्; ‘path/going’)
मनुषेfor man (mankind)
मनुषे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमनुṣ (मनुष्य/मनु-सम्बन्धिन्)
and
:
TypeIndeclinable
Root
विन्दःyou find, you obtain
विन्दः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद्/√विन्द् ‘लाभे/प्राप्तौ’