Rig Veda 1.46.2 — Mandala 1, Sukta 46, Mantra 2

Sukta 1.46

Rishi: Kaṇva

Devata: Aśvins

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

या दस्रा सिन्धुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा ॥

Transliteration

yā́ dasrā́ síndhumātarā manotarā́ rayīṇā́m | dhiyā́ devā́ vasuvídā ||

Translation

ダスラー（奇しき）なる御二柱よ、河の母より生まれ、心を最も喜ばせ、富をもたらす者よ。神々よ、宝を見いだす覚醒の思い（ディヤー）によって、真の財宝をわれらに見つけよ。

Word by Word

• याः: who (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• दस्रा: wondrous, skillful
• दस्रा: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक)

• सिन्धुमातराः: mothers of the Sindhu (river/sea)
• सिन्धुमातराः: Kartā
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: सिन्धु + मातृ (समास: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः ‘सिन्धोः मातरः’)

• मनॊतराः: more mind-delighting / more intent
• मनॊतराः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मनॊतर (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-प्रत्यय -तर)

• रयीणाम्: of riches, of wealth
• रयीणाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• धिया: by insight / with thought
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• देवा: the two gods
• देवा: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• वसुविदा: with wealth-finding (power)
• वसुविदा: Karaṇa
• Type: Adjective (kṛdanta, compound)
• Root: वसु + विद् (√विद् ‘to find/know’; कृत्: -विद् ‘finder/knower’)