Rig Veda 1.27.8 — Mandala 1, Sukta 27, Mantra 8

Sukta 1.27

Rishi: Sunaḥśepa Ājīgarti

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

नकिरस्य सहन्त्य पर्येता कयस्य चित् । वाजो अस्ति श्रवाय्यः ॥

Transliteration

nákir asya sahantya paryetā́ káyasya cit | vā́jo asti śravā́yyaḥ ||

Translation

彼に抗し得る者はなく、彼を越え得る者もない――それが誰であれ。彼の力の充溢は、まさに聞き伝えられ、讃え歌われるべきもの。

Word by Word

• नकिः: no one, none
• नकिः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नकिस् (अव्यय-प्रातिपदिक) / न + किः (प्रश्न-सर्वनाम) (निषेधार्थे)

• अस्य: of him/this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहन्ति: they overpower, they withstand/prevail against
• सहन्ति: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः: ‘they’ as kartā)
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु)

• अपर्येताः: not surpassing, not going beyond (i.e., unable to outdo)
• अपर्येताः: कर्तृ (सहन्ति इत्यस्य कर्तारः) / विशेषणम् (नकिः…सहन्ति—‘अपर्येताः’)
• Type: Adjective (participle used substantively)
• Root: अ + पर्येता (परि + इ/ए (धातु ‘इ’ गत्यर्थे) → ‘पर्येति’); ‘पर्येता’ = परितः गन्ता/अतिक्रान्ता (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• कस्य: of whom? whose?
• कस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय/निपात)

• वाजः: prize, strength, (victory-)booty
• वाजः: कर्तृ (अस्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• अस्ति: is, exists
• अस्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• श्रवाय्यः: famed, worthy of renown
• श्रवाय्यः: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: श्रवाय्य (प्रातिपदिक; ‘श्रवस्’/‘श्रु’ से—य्य-प्रत्ययान्त, ‘श्रवणीय/कीर्तनीय’)