Rig Veda 1.115.5: Mandala 1, Sukta 115, Mantra 5
Sukta 1.115
Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Sūrya (under the oversight of Mitra-Varuṇa)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तन्मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यो रूपं कृणुते द्योरुपस्थे । अनन्तमन्यद्रुशदस्य पाजः कृष्णमन्यद्धरितः सं भरन्ति ॥
Transliteration
tán mitrásya váruṇasyābhicákṣe sū́ryo rū́paṃ kṛṇute dyór upásthe | anántam anyád rúśad asya pā́jaḥ kṛ́ṣṇam anyád dharítaḥ sáṃ bharanti ||
Translation
ミトラ（Mitra）とヴァルナ（Varuṇa）の監察のまなざしのもと、スーリヤは天の懐にその姿の美を成す。その力の一つは無限にして輝き、もう一つは暗い——それらをハリト（Harit）が集め運ぶ。
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karma (कर्म) / (सम्बन्ध-सूचक) निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अभिचक्षेI behold / I look upon
अभिचक्षे:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु; ‘देखना’) + अभि- (उपसर्ग)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā (कर्ता) (कृणुते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म) (कृणुते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes / fashions
कृणुते:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु; ‘करना/बनाना’)
द्यौःthe Heaven (Dyauḥ)
द्यौः:
Kartā (कर्ता) (अन्तर्निहित ‘अस्ति/भवति’ अथवा ‘उपस्थे’ इत्यस्य सम्बन्ध) / विषय
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap / in the seat
उपस्थे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अनन्तम्endless, boundless
अनन्तम्:
Karma (कर्म) (भरन्ति इत्यस्य) / विशेष्य-विशेषणभाव
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Karma (कर्म) (भरन्ति इत्यस्य)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
रुशत्shining, bright
रुशत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootरुश् (धातु; ‘दीप्तौ/श्वेतत्वे’) → वर्तमानकृदन्त
अस्यof him / of it
अस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध) (पाजः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पाजःradiance, splendor
पाजः:
Karma (कर्म) (भरन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपाजस् (प्रातिपदिक; ‘तेजस्/बलम्’)
कृष्णम्dark, black
कृष्णम्:
Karma (कर्म) (भरन्ति इत्यस्य) / विशेष्य-विशेषणभाव
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Karma (कर्म) (भरन्ति इत्यस्य)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
हरितःthe tawny (mares/rays)
हरितः:
Kartā (कर्ता) (भरन्ति इत्यस्य)
TypeNoun (collective/adj. used substantively)
Rootहरित् (प्रातिपदिक; ‘हरित/हरिण-वर्ण’)
सम्together, completely
सम्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
भरन्तिbear, carry
भरन्ति:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु; ‘धारणे/वहने’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.